Η Θεσσαλονίκη σε τροχιά μεταμόρφωσης: Έργα και πολιτικές που αλλάζουν την πόλη

Από τις υποδομές και τις μεταφορές έως τη φορολογία και την κοινωνική στήριξη, η Θεσσαλονίκη μπαίνει σε τροχιά ουσιαστικής αναβάθμισης

Η Θεσσαλονίκη υπήρξε για χρόνια μια πόλη με μεγάλες προσδοκίες και ανάγκες, αλλά λίγες υλοποιημένες δεσμεύσεις. Έργα εξαγγέλλονταν χωρίς να ολοκληρώνονται, ενώ βασικές υποδομές παρέμεναν στάσιμες, καθηλώνοντας την πόλη σε μια αίσθηση αναμονής. Σήμερα, η εικόνα αυτή έχει αλλάξει, και αλλάζει, με σταθερά και μετρήσιμα βήματα.

Η Θεσσαλονίκη βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ευρύτερης αναπτυξιακής στρατηγικής που υλοποιείται με σχέδιο, συνέπεια και μεθοδικότητα. Από τις μεγάλες παρεμβάσεις στις μεταφορές και τις υποδομές, μέχρι τα μέτρα για τη στήριξη του εισοδήματος, της επιχειρηματικότητας και των δημόσιων υπηρεσιών, διαμορφώνεται μια νέα καθημερινότητα για τους πολίτες της.

Τα έργα που εξελίσσονται αυτή τη στιγμή δεν είναι αποσπασματικές κινήσεις. Είναι τα θεμέλια ενός μέλλοντος πιο λειτουργικού, πιο ανθρώπινου και πιο ανταγωνιστικού. Δεν μιλάμε μόνο για υποσχέσεις, αλλά για πραγματικές αλλαγές, που ήδη γίνονται πράξη.

Υποδομές που αλλάζουν την καθημερινότητα

Στον πυρήνα της αλλαγής βρίσκονται τα μεγάλα έργα υποδομής, τα οποία προχωρούν με καλό ρυθμό.

Το έργο της αναβάθμισης της Ανατολικής Εσωτερικής Περιφερειακής Θεσσαλονίκης που περιλαμβάνει την κατασκευή της Υπερυψωμένης Λεωφόρου Ταχείας Κυκλοφορίας (Flyover) αποτελεί μια από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις στον οδικό χάρτη της Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για ένα έργο που θα μειώσει την κυκλοφοριακή συμφόρηση, θα αυξήσει την οδική ασφάλεια και θα προσφέρει ταχύτερες συνδέσεις εντός και εκτός πόλης. Ήδη έχει ολοκληρωθεί το 30% του έργου, ενώ προβλέπεται να παραδοθεί τον Μάιο του 2027.

Το Μετρό Θεσσαλονίκης, μετά από πολλά χρόνια αναμονής, έχει ξεκινήσει να λειτουργεί στο κέντρο της πόλης, προσφέροντας ήδη ουσιαστική ανακούφιση στους πολίτες. Η κίνηση σε βασικούς οδικούς άξονες έχει μειωθεί πάνω από 10%, ενώ οι επιβάτες απολαμβάνουν ένα μέσο μεταφοράς ασφαλές, γρήγορο και τεχνολογικά προηγμένο. Η επέκταση προς την Καλαμαριά, με πέντε νέους σταθμούς που θα παραδοθούν το 1^ο τρίμηνο του 2026, ενισχύει τη διασύνδεση του πολεοδομικού συγκροτήματος και περιορίζοντας περαιτέρω το κυκλοφοριακό πρόβλημα στην πόλη.

Στις αστικές συγκοινωνίες, η αλλαγή είναι εξίσου σημαντική. Ήδη, 110 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία κυκλοφορούν στους δρόμους της Θεσσαλονίκης, μειώνοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα, ενώ έχει γίνει προμήθεια και 46 καινούργιων οχημάτων diesel, ανανεώνοντας με τον τρόπο αυτό άνω του 50% του στόλου. Παράλληλα, σχεδιάζεται περαιτέρω αναβάθμιση των οχημάτων, ενώ έγινε και ένα σημαντικό βήμα με την υπογραφή συμφωνητικού, μεταξύ του ΟΑΣΘ και του Προμηθευτικού Συνεταιρισμού Αυτοκινητιστών Θεσσαλονίκης «Ο Ηρακλής», με το οποίο ρυθμίζονται όλες οι χρόνιες οικονομικές και διοικητικές διαφορές. Ταυτόχρονα ο ΟΣΕΘ, με την έναρξη λειτουργίας του Μετρό, προχώρησε στην κατάρτιση του Νέου Συγκοινωνιακό Χάρτη της Θεσσαλονίκης, τροποποιώντας υπάρχουσες και δημιουργώντας νέες γραμμές, για την καλύτερη εξυπηρέτηση των επιβατών.

Για τη Θεσσαλονίκη ιδιαίτερη σημασία έχουν δύο επιπρόσθετα έργα: αυτό της σιδηροδρομικής σύνδεσης του λιμανιού με το εθνικό δίκτυο, που έχει στρατηγικό βάρος για την οικονομία και το εμπόριο, αλλά και αυτού του προαστιακού στη Δυτική Θεσσαλονίκη, που θα διευκολύνει τις καθημερινές μετακινήσεις χιλιάδων πολιτών, για το οποίο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη η διαγωνιστική διαδικασία.

Οικονομία που στηρίζει την ανάπτυξη

Η αλλαγή στη Θεσσαλονίκη δεν περιορίζεται στις υποδομές. Χτίζεται πάνω σε ένα ευρύτερο σχέδιο οικονομικής ανάταξης. Στην 89^η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης παρουσιάστηκε πακέτο μέτρων 1,7 δισ. ευρώ, με μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις, που στοχεύει στην τόνωση της οικονομίας και στην ενίσχυση του εισοδήματος των πολιτών.

Με μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις για μισθωτούς, ελεύθερους επαγγελματίες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενισχύεται το διαθέσιμο εισόδημα, αυξάνεται και δημιουργείται μεγαλύτερη δυναμική στην αγορά.

Κοινωνική πολιτική με προτεραιότητα τον πολίτη

Το πλέγμα μέτρων στήριξης περιλαμβάνει και περαιτέρω παρεμβάσεις με κοινωνικό αποτύπωμα, ιδίως για τους νέους, τις οικογένειες και τους συνταξιούχους. Μεταξύ άλλων, δρομολογείται η πλήρης κατάργηση της προσωπικής διαφοράς στις συντάξεις, μια δέσμευση που αποτελεί μέρος της σταθερής στρατηγικής της κυβέρνησης από το 2019.

Ταυτόχρονα, επενδύσεις σε σχολικές υποδομές, όπως η ανακαίνιση περισσότερων από 40 σχολικών μονάδων στην Α’ Φάση του Προγράμματος «Μαριέττα Γιαννάκου», πολιτιστικές δομές και νοσοκομεία ενισχύουν τις βασικές υπηρεσίες και προάγουν την ποιότητα ζωής.

Μια πόλη που διεκδικεί το μέλλον της

Η Θεσσαλονίκη δεν περιμένει πλέον το μέλλον, είναι μέρος του και το διεκδικεί. Τα έργα και οι πολιτικές που εφαρμόζονται σήμερα δεν είναι αποσπασματικά. Αποτελούν τμήματα ενός συνεκτικού σχεδίου που στοχεύει στη δημιουργία ενός σύγχρονου μητροπολιτικού κέντρου, φιλικού στους κατοίκους του, ανταγωνιστικού για τους επενδυτές και έτοιμου για τις προκλήσεις του αύριο.

Η Θεσσαλονίκη αλλάζει, με σχέδιο, συνέπεια και αυτοπεποίθηση.

makedonikanea.gr

 

Τα μέτρα της ΔΕΘ και η οικονομική στρατηγική της Κυβέρνησης

 

Η παρουσία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη φετινή 89^η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης σηματοδότησε την εκκίνηση, όπως πάντα, του οικονομικού κύκλου της επόμενης χρονιάς.

Το πακέτο μέτρων που ανακοινώθηκε, ύψους 1,7 δισ. ευρώ, επικεντρώνεται σε μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις και παρεμβάσεις κοινωνικού χαρακτήρα.

Η φιλοσοφία των μέτρων είναι σαφής: το Κράτος οφείλει να επιστρέφει στην κοινωνία μέρος των δημοσιονομικών υπεραποδόσεων που προέρχονται από την ανάπτυξη της οικονομίας και τον περιορισμό – την τελευταία πενταετία – της φοροδιαφυγής, με στόχο την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών και την μείωση των ανισοτήτων.

Κεντρικός άξονας των εξαγγελιών είναι η μείωση φόρων με κοινωνικό πρόσημο, όπως σταθερά πράττει η Κυβέρνηση από το 2019.

Προβλέπεται η αναμόρφωση της φορολογικής κλίμακας με οριζόντια μείωση κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες σε όλους τους συντελεστές, κάτι που θα έχει θετική επίδραση σε μισθωτούς, ελεύθερους επαγγελματίες και μικρομεσαίους επιχειρηματίες.

Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για τις οικογένειες με παιδιά. Για εισοδήματα μεταξύ 10.000 και 20.000 ευρώ, ο φορολογικός συντελεστής διαμορφώνεται στο 18% για οικογένειες με ένα παιδί, στο 16% για δύο παιδιά, στο 9% για τρία παιδιά, ενώ οικογένειες με τέσσερα ή περισσότερα παιδιά απαλλάσσονται πλήρως. Η επιλογή αυτή στοχεύει όχι μόνο στη στήριξη των νοικοκυριών, αλλά και στην αντιμετώπιση της δημογραφικής συρρίκνωσης που απειλεί την ελληνική κοινωνία.

Οι νέοι βρίσκονται επίσης στο επίκεντρο των κυβερνητικών πρωτοβουλιών. Όσοι είναι έως 25 ετών και έχουν ετήσιο εισόδημα μέχρι 20.000 ευρώ θα φορολογούνται με μηδενικό συντελεστή, ενώ οι εργαζόμενοι ηλικίας 25 έως 30 ετών θα φορολογούνται με μόλις 9%, αντί για 22%. Πρόκειται για μια κίνηση που φιλοδοξεί να ενισχύσει περαιτέρω την απασχόληση των νέων, να βάλει φρένο στη μετανάστευση νέων επιστημόνων και να ενθαρρύνει το brain gain, κάτι που σταδιακά επιτυγχάνεται με τα φορολογικά κίνητρα της Κυβέρνησης από το 2020.

Επιπλέον, σημαντικές αλλαγές έρχονται και στη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας. Εισάγεται νέος συντελεστής 25% για εισοδήματα από ενοίκια μεταξύ 12.000 και 24.000 ευρώ, ενώ περιορίζονται τα τεκμήρια διαβίωσης για κατοικίες και αυτοκίνητα, από τα οποία θα ωφεληθούν περίπου 500.000 φορολογούμενοι. Ανακοινώθηκε ακόμη ότι ο ΕΝΦΙΑ θα μειωθεί κατά 50% το 2026 για κατοίκους οικισμών έως 1.500 κατοίκων, ενώ από το 2027 θα καταργηθεί πλήρως. Το μέτρο αποσκοπεί στην ενίσχυση των μικρών κοινοτήτων και στην αποτροπή της εγκατάλειψης της υπαίθρου.

Παράλληλα, στα νησιά με πληθυσμό κάτω των 20.000 κατοίκων ο ΦΠΑ θα μειωθεί κατά 30%, δημιουργώντας ευνοϊκότερες συνθήκες για την τοπική οικονομία και τον τουρισμό.

Ενώ, στο πεδίο των συντάξεων, δρομολογείται η οριστική κατάργηση της προσωπικής διαφοράς. Το 2026 θα μειωθεί κατά 50%, ενώ το 2027 θα εξαλειφθεί πλήρως, επιτρέποντας στους συνταξιούχους να δουν πραγματικές αυξήσεις στους λογαριασμούς τους.

 

Οι εξαγγελίες της ΔΕΘ δεν αποτελούν μεμονωμένη παρέμβαση, αλλά συνέχεια μιας πολιτικής που εφαρμόζεται συστηματικά και επιτυχώς από το 2019.

Από την πρώτη κιόλας θητεία της, η Κυβέρνηση προχώρησε σε σειρά μόνιμων μειώσεων φόρων, που άλλαξαν προς το καλύτερο τις συνθήκες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Ενδεικτικά:

• Ο φόρος επιχειρήσεων, από 28% μειώθηκε αρχικά στο 24% και στη συνέχεια στο 22%, καθιστώντας πιο ανταγωνιστικό το επιχειρηματικό περιβάλλον.
• Ο ΦΠΑ μειώθηκε σε σειρά βασικών αγαθών και υπηρεσιών (π.χ. εστίαση, ενέργεια, μεταφορές) με στόχο τη συγκράτηση του κόστους διαβίωσης.
• Ο ΕΝΦΙΑ περιορίστηκε σταδιακά έως και 35% για εκατομμύρια ιδιοκτήτες, με ιδιαίτερη έμφαση στη μεσαία τάξη.
• Η εισφορά αλληλεγγύης καταργήθηκε για τους ιδιωτικούς υπαλλήλους και τους ελεύθερους επαγγελματίες.
• Οι ασφαλιστικές εισφορές, μειώθηκαν κατά 4,4 ποσοστιαίες μονάδες, αυξάνοντας το καθαρό εισόδημα εργαζομένων και μειώνοντας το κόστος εργασίας για τις επιχειρήσεις.

 

Αυτές οι παρεμβάσεις, σε συνδυασμό με τις νέες ελαφρύνσεις που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ, συνθέτουν μια εξαετή στρατηγική συνεπούς και μόνιμης φορολογικής αποκλιμάκωσης, που στοχεύει στην μετατροπή της Ελλάδας από χώρα υψηλής φορολογικής επιβάρυνσης σε μια πιο φιλική οικονομία για επενδύσεις, εργασία και οικογένεια.

 

Οι παρεμβάσεις που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός εντάσσονται σε μία συνεκτική στρατηγική, με τρεις άξονες.

Πρώτος άξονας είναι η διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας ως «θεμέλιου λίθου» της οικονομίας. Οι μειώσεις φόρων δεν θα υπονομεύσουν τον Κρατικό Προϋπολογισμό, καθώς στηρίζονται στην αναμενόμενη αύξηση των εσόδων και στους θετικούς ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης.

Δεύτερος άξονας είναι η στήριξη της μεσαίας τάξης και των ευάλωτων συμπολιτών μας. Οι παρεμβάσεις στον φόρο εισοδήματος, τον ΕΝΦΙΑ και τις συντάξεις έχουν κοινωνικό πρόσημο και στοχεύουν στην ανακούφιση ομάδων που πλήττονται περισσότερο από την ακρίβεια.

Τρίτος άξονας είναι η αντιμετώπιση της δημογραφικής πρόκλησης. Η Ελλάδα καταγράφει συνεχή μείωση γεννήσεων και γήρανση πληθυσμού. Μέτρα όπως οι φοροαπαλλαγές για νέους και πολύτεκνους και η στεγαστική πολιτική, αποτελούν εργαλεία που θα συμβάλουν στην αντιστροφή αυτής της τάσης.

 

Με τα μέτρα και τις πρωτοβουλίες που ανακοινώθηκαν είναι ξεκάθαρο ότι ο προσανατολισμός της Κυβέρνησης είναι η εφαρμογή και υλοποίηση πολιτικών που θα αφήσουν σταθερό θετικό αποτύπωμα στην κοινωνία και θα ενισχύσουν την αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας.

 

Μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ: Από την επιτυχημένη ευρωπαϊκή συμφωνία του 2021 στη σημερινή εθνική στρατηγική

Η δημόσια συζήτηση για τους μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ ανέκυψε επίμονα τις τελευταίες μέρες, σε συνέχεια των εξαγγελιών του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Αφορμή αποτέλεσαν ανακριβείς ισχυρισμοί περί δήθεν υποχρεωτικών μειώσεων που επιβάλλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη χώρα μας.

Είναι σημαντικό, συνεπώς, το ζήτημα να τεθεί στη σωστή του διάσταση, να αποσαφηνιστεί τι ισχύει πραγματικά και να αποτυπωθεί πώς η Ελλάδα αξιοποίησε, αξιοποιεί και δύναται να αξιοποιήσει περαιτέρω το ευρωπαϊκό πλαίσιο με υπευθυνότητα, σχέδιο και κοινωνική ευαισθησία.

 

Τον Δεκέμβριο του 2021, ύστερα από 2,5 χρόνια εντατικών και επίπονων διαπραγματεύσεων, η χώρα μας πέτυχε μια σημαντική πολιτική συμφωνία στο Συμβούλιο Υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ecofin). Η συμφωνία αυτή αποτέλεσε προϊόν σκληρής και μεθοδικής δουλειάς σε όλα τα επίπεδα της υπηρεσιακής και πολιτικής ιεραρχίας: τεχνικές διαπραγματεύσεις, πολιτικές πρωτοβουλίες, επιχειρήματα για τη στήριξη της ελληνικής θέσης.

Τι επετεύχθη τότε;

• Κατοχυρώθηκε σε μόνιμη βάση η δυνατότητα εφαρμογής μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ έως και 30% στα νησιά του Αιγαίου. Η σχετική διάταξη είχε απαλειφθεί από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2018, ως δήθεν «μεταβατική». Με επιμονή, τεκμηριωμένα νομικά επιχειρήματα και σύνδεση του αιτήματος με τη συνολική διαπραγμάτευση, το δικαίωμα αυτό επανήλθε και διασφαλίστηκε στο ευρωπαϊκό νομικό κείμενο.
• Ενισχύθηκε ο πρωτογενής τομέας, εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα για μειωμένους συντελεστές στο βαμβάκι και στα αγροτικά μηχανήματα – πάγια ελληνικά αιτήματα που μέχρι τότε είχαν μείνει εκτός πλαισίου. Επιπλέον, κατοχυρώθηκε ρήτρα διατήρησης ισχύος για τα χημικά φυτοφάρμακα και τα λιπάσματα μέχρι το 2032, δίνοντας περισσότερο χρόνο προσαρμογής στους Έλληνες αγρότες.
• Διευρύνθηκε ο κατάλογος αγαθών και υπηρεσιών που μπορούν να υπαχθούν σε μειωμένους ή μηδενικούς συντελεστές, ώστε να καλυφθούν κοινωνικές και περιβαλλοντικές ανάγκες. Προστέθηκαν οι βρεφικές πάνες, οι χειρουργικές μάσκες, ο ιατρικός εξοπλισμός, τα αναπηρικά είδη, οι υπηρεσίες live streaming θεαμάτων, τα ηλιακά πάνελ, οι μεταφορές προσώπων, τα βιβλία και οι εφημερίδες.
• Θεσπίστηκε απαλλαγή ΦΠΑ σε περιπτώσεις εξωγενών κρίσεων (πανδημιών, φυσικών καταστροφών), ενσωματώνοντας τα διδάγματα της πρόσφατης – τότε – υγειονομικής κρίσης.

 

Η συμφωνία του 2021 δεν ήταν μόνο μια τυπική αλλαγή ρυθμίσεων. Ήταν μια ουσιαστική εθνική κατάκτηση που δίνει σήμερα τα εφόδια για σχεδιασμό και υλοποίηση με μεγαλύτερη ευελιξία, ισότητα απέναντι στα άλλα κράτη-μέλη και σεβασμό στις ιδιαίτερες ανάγκες και ιδιομορφίες της χώρας μας.

 

Σήμερα, η δημόσια συζήτηση έχει «θολώσει» από ανυπόστατους ισχυρισμούς ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβάλλει στην Ελλάδα, και η δεύτερη δεν εφαρμόζει ενώ μπορεί, οριζόντιες μειώσεις ΦΠΑ σε τρόφιμα, φάρμακα και είδη πρώτης ανάγκης, με απειλή προστίμων. Αυτά δεν είναι ακριβή.

Η πραγματικότητα είναι:

• Η Οδηγία 2022/542 θέτει το ευρωπαϊκό πλαίσιο, ορίζοντας ποιες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών μπορούν να υπαχθούν σε μειωμένους ή υπερμειωμένους συντελεστές. Δεν υποχρεώνει, όμως, κανένα κράτος-μέλος να προχωρήσει σε συγκεκριμένες μειώσεις.
• Το Άρθρο 98 της Οδηγίας και το σχετικό Παράρτημα δίνουν τη δυνατότητα, όχι την υποχρέωση, στα κράτη-μέλη να επιλέγουν. Η κάθε Κυβέρνηση αποφασίζει εθνικά, ανάλογα με τις προτεραιότητες και τις δημοσιονομικές συνθήκες.
• Η Ελλάδα έχει ήδη ενσωματώσει – πρόσφατα – όλα τα υποχρεωτικά στοιχεία της Οδηγίας με την ψήφιση του νέου Τελωνειακού Κώδικα τον Ιούλιο του 2025, ενημερώνοντας, με βάση την προβλεπόμενη διαδικασία, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Άρα, καμία παράβαση, κανένα πρόστιμο, καμία εκκρεμότητα δεν υφίστανται, ενώ αναμένεται πολύ σύντομα και η τυπική περαίωση και αρχειοθέτηση της υπόθεσης από πλευράς Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Συμπερασματικά, η αλήθεια είναι πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ορίζει τα όρια εφαρμογής των συντελεστών ΦΠΑ, αλλά αφήνει τη διακριτική ευχέρεια και την τελική απόφαση στα κράτη-μέλη. Επομένως, η ευθύνη για το που, το πότε και το πως εφαρμόζονται οι μειωμένοι συντελεστές είναι – και πρέπει να είναι – εθνική.

 

Η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας αξιοποίησε ήδη, και συνεχίζει να το κάνει από το 2021, τα περιθώρια αυτά με στοχευμένες παρεμβάσεις που στήριξαν την κοινωνία και την οικονομία, σε αντίξοες συνθήκες. Τα τελευταία χρόνια μειώθηκε ο ΦΠΑ σε:

• μεταφορές (χερσαίες, θαλάσσιες, αεροπορικές),
• λιπάσματα, ζωοτροφές, αγροτικά μηχανήματα,
• καφέ και μη αλκοολούχα ποτά,
• είδη βρεφικής ηλικίας και τουριστικό πακέτο,
• γυμναστήρια, σχολές χορού και κινηματογράφους,
• αγαθά που συνδέονται με τη δημόσια υγεία, όπως μάσκες, φίλτρα αιμοκάθαρσης, απινιδωτές, και
• νησιά του Αιγαίου.

 

Οι παρεμβάσεις αυτές αποδεικνύουν ότι η στρατηγική της Κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας δεν είναι θεωρητική. Είναι μια δημοσιονομικά συνετή, πολιτικά συνεπής και οικονομικά αποτελεσματική επιλογή φορολογικής αποκλιμάκωσης, που αξιοποιεί τις ευρωπαϊκές δυνατότητες που επιτεύχθησαν από το 2021, με εθνικό σχέδιο και κοινωνικό πρόσημο.

Η συμφωνία του 2021 στο Ecofin ήταν μια σημαντική εθνική επιτυχία που έδωσε στη χώρα νέα εργαλεία.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο του 2025 παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη, δεν δημιουργεί υποχρεώσεις.

Η Κυβέρνηση απέδειξε ήδη ότι μπορεί να αξιοποιεί αυτές τις δυνατότητες με δημοσιονομική υπευθυνότητα και κοινωνική ευαισθησία και ανταποδοτικότητα.

Η Ελλάδα δεν απειλείται από πρόστιμα, ούτε υποχρεώνεται σε οριζόντιες μειώσεις.

Αντίθετα, έχει τη δυνατότητα να σχεδιάζει τις πολιτικές της με βάση τις ανάγκες της κοινωνίας και τις δυνατότητες της οικονομίας.

Το ζητούμενο είναι να συνεχίσουμε με συνέπεια, σχέδιο και ενότητα, ώστε τα εργαλεία που έχουν κερδηθεί να μετατρέπονται σε εφαρμοσμένες πολιτικές που κάνουν τη ζωή των πολιτών καλύτερη, την οικονομία πιο ανταγωνιστική και την κοινωνία πιο δίκαιη.

capital.gr

 

«Νέα δημοσιονομική μεταρρύθμιση: Θωράκιση της οικονομίας με σχέδιο, διαφάνεια και συνέπεια» ή «Από τον Ν. 4270/2014 στη νέα εποχή δημοσιονομικής διακυβέρνησης»

 

Χρήστος Σταϊκούρας

Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΔ

Αναπληρωτής Καθηγητής ΟΠΑ

 

Η δημοσιονομική ευστάθεια δεν είναι μια αφηρημένη έννοια.

Είναι θεμελιώδης ακρογωνιαίος λίθος πάνω στον οποίο χτίζεται η αξιοπιστία και η ανθεκτικότητα κάθε οικονομίας.

Iδιαίτερα για την Ελλάδα, η οποία, αφού διήνυσε μακρά πορεία δημοσιονομικών ελλειμμάτων, ελλειμμάτων στις εξωτερικές συναλλαγές και συσσώρευσης δημοσίου χρέους, οδηγήθηκε, και με όχι πάντα εύστοχους εγχώριους και εξωχώριους χειρισμούς, σε κρίση, με επώδυνες οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες, για περίπου μία δεκαετία.

Η σημασία της δημοσιονομικής ευστάθειας είναι πολλαπλή:

• Πρώτον, ενισχύει την εμπιστοσύνη των αγορών και των επενδυτών, κάτι που μεταφράζεται σε χαμηλότερο κόστος δανεισμού και ευκολότερη πρόσβαση σε κεφάλαια για το δημόσιο και τις επιχειρήσεις.
• Δεύτερον, διασφαλίζει τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος, προστατεύοντας την αποταμίευση και την πίστη.
• Τρίτον, προστατεύει το κοινωνικό κράτος, την κοινωνική συνοχή και τις μελλοντικές γενιές από την επιβάρυνση με μη βιώσιμο δημόσιο χρέος.
• Και τέταρτον, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μακροχρόνια οικονομική ανάπτυξη, με υγιή δημόσια οικονομικά και θεσμική συνέπεια.

 

Για όλους αυτούς τους λόγους, η χώρα μας έχει κάνει, από χρόνια, μια στρατηγική επιλογή.

Να μην επιστρέψει ποτέ ξανά σε συνθήκες οικονομικής αστάθειας, θωρακίζοντας τα δημόσια οικονομικά της με σύγχρονους, λειτουργικούς και διαφανείς κανόνες.

Το Σχέδιο Νόμου που ψηφίστηκε χθες, για την αναθεώρηση του πλαισίου δημοσιονομικής διαχείρισης, κινείται ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση.

Δεν αφορά απλώς τροποποιήσεις σε τεχνικά δημοσιονομικά ζητήματα.

Αφορά τη διαρκή και συνεπή στρατηγική πορεία της χώρας σε ένα ανθεκτικό και κοινωνικά δίκαιο πλαίσιο δημοσιονομικής διακυβέρνησης, το οποίο ανταποκρίνεται στις σημερινές αλλά και αυριανές προκλήσεις.

 

Για να γίνει κατανοητή η σημασία της αναθεώρησης, είναι απαραίτητο να δούμε τη μεγάλη θεσμική συνέχεια:

Από τον Νόμο 4270 του 2014, ο οποίος αποτέλεσε πυλώνα της δημοσιονομικής σταθερότητας της χώρας, έως τη σημερινή πρόταση μεταρρύθμισης που έρχεται να επικαιροποιήσει και να ενισχύσει αυτό το πλαίσιο.

Ο Νόμος του 2014 αποτέλεσε θεμέλιο για την επανεκκίνηση της δημοσιονομικής διαχείρισης στην Ελλάδα.

Με αυτόν:

• Αναμορφώθηκαν οι κανόνες δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας.
• Εκσυγχρονίστηκε και εναρμονίστηκε το τότε υφιστάμενο εθνικό δημοσιονομικό πλαίσιο με τις βέλτιστες ευρωπαϊκές και διεθνείς πρακτικές.
• Εξοπλίστηκε η δημόσια διοίκηση με τα εργαλεία που ενίσχυσαν τη μακροχρόνια βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών και ανέδειξαν την έννοια της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

Παράλληλα:

• Εισήχθησαν βασικές αρχές διαφάνειας, λογοδοσίας και πειθαρχίας στη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών.
• Καθιερώθηκε το Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής, ως ένα εργαλείο προβολής και ελέγχου της δημοσιονομικής πορείας της χώρας σε βάθος τετραετίας.
• Θεσμοθετήθηκε το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, ως ανεξάρτητος φορέας αξιολόγησης και παρακολούθησης.
• Αναδείχθηκε και εδραιώθηκε το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους σε κεντρικό μηχανισμό συντονισμού και ελέγχου των δημοσιονομικών ροών.

 

Στόχος της τότε θεσμικής τομής ήταν να θωρακισθεί η πρωτόγνωρη δημοσιονομική προσαρμογή της χώρας από μελλοντικές δημοσιονομικές και μακροοικονομικές ανισορροπίες, ώστε να μην τεθούν σε κίνδυνο οι τεράστιες θυσίες της κοινωνίας.

Η εφαρμογή του Ν. 4270/2014 είχε ως αποτέλεσμα την αναβάθμιση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας της χώρας έναντι των εταίρων και αγορών, τη βελτίωση της παρακολούθησης των δαπανών και εσόδων όλων των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης, την ενίσχυση της δημοσιονομικής ευστάθειας, και εν τέλει την προσέγγιση των αγορών με σοβαρότητα.

 

Ωστόσο, όπως κάθε ζωντανός και δυναμικός θεσμός, έτσι και το δημοσιονομικό πλαίσιο οφείλει να προσαρμόζεται στις νέες ανάγκες και συνθήκες.

Η τελευταία πενταετία δεν ήταν συνηθισμένη.

Πανδημία, ενεργειακή κρίση, πόλεμος στην Ουκρανία, πληθωριστικές πιέσεις και γεωπολιτική ρευστότητα.

Οι δημοσιονομικοί κανόνες στην Ευρώπη έχριζαν μεταρρύθμισης.

Τον Απρίλιο του 2024, υιοθετήθηκε η Οδηγία 1265, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Οι στόχοι παραμένουν: πειθαρχία, βιωσιμότητα, πρόληψη.

Αλλά τα μέσα αλλάζουν: περισσότερος μεσοπρόθεσμος σχεδιασμός, περισσότερη ευελιξία με όρους, περισσότερη διαφάνεια.

Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η Ελλάδα δεν μπορεί να παραμείνει στατικά και αυτάρεσκα προσαρμοσμένη στο θεσμικό πλαίσιο του 2014.

Χρειάζεται επικαιροποίηση και ενίσχυση των εργαλείων της.

Η νέα μεταρρύθμιση δεν αντικαθιστά το Νόμο του 2014.

Αντιθέτως, τον διατηρεί ως βάση, αλλά τον εκσυγχρονίζει και τον ενισχύει.

Τα 4 βασικά του σημεία:

 

1^ον. Ενσωμάτωση της Κοινοτικής Οδηγίας 2024/1265.

Υιοθετείται ένα μεσοπρόθεσμο πλαίσιο ισορροπημένων προϋπολογισμών, με μηχανισμούς προληπτικής διόρθωσης σε περίπτωση αποκλίσεων, αλλά και ρήτρες ευελιξίας για εξαιρετικές συνθήκες.

 

2^ον. Ενίσχυση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου.

Το Συμβούλιο αποκτά περισσότερα εργαλεία πρόσβασης σε δεδομένα, ενισχυμένο ρόλο στην αξιολόγηση ρίσκων και αποκλίσεων, και δυνατότητα διατύπωσης μη δεσμευτικών αλλά τεκμηριωμένων συστάσεων.

 

3^ον. Αναβάθμιση προγραμματισμού και διαχείρισης.

Εισάγονται νέοι κανόνες διαχείρισης αποκλίσεων, αυστηρότερη τεκμηρίωση παρεμβάσεων που έχουν μόνιμο κόστος, ρήτρες δημοσιονομικής κρίσης για φυσικές καταστροφές, πανδημίες ή έκτακτες ανάγκες.

 

4^ον. Ψηφιοποίηση με το Μητρώο Παροχών.

Καθιερώνεται το Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων, υπό την ΑΑΔΕ, με στόχο την καταγραφή όλων των ενισχύσεων σε χρήμα και είδος.

Προβλέπεται διαλειτουργικότητα με το Μητρώο Πολιτών, το Μητρώο Ανέργων, το Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ, ενώ δίδεται η δυνατότητα στοχευμένων κοινωνικών πολιτικών με πραγματικά δεδομένα.

 

Συμπερασματικά, το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται στο να «κλείσει υποχρεώσεις» προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Είναι ένα μήνυμα υπευθυνότητας.

Ότι η Ελλάδα έχει μάθει από τα λάθη του παρελθόντος.

Ότι μπορεί να σχεδιάζει σοβαρά και μεσοπρόθεσμα.

Ότι η κοινωνική πολιτική και η δημοσιονομική πειθαρχία δεν είναι έννοιες ανταγωνιστικές.

Είναι συμπληρωματικές όταν υπάρχει σχέδιο, διαφάνεια και λογοδοσία.

Η σημερινή μεταρρύθμιση είναι η απαρχή ενός νέου κύκλου δημοσιονομικής ωριμότητας, με εθνική αυτοπεποίθηση και ευρωπαϊκή συνέπεια.

Και αποτελεί ένα ακόμη βήμα υπεύθυνης θεσμικής εμβάθυνσης, που εξοπλίζει το κράτος με εργαλεία ανθεκτικότητας και στέλνει το μήνυμα πως η χώρα δεν αρκείται στο να ακολουθεί, αλλά συμμετέχει ισότιμα και διαμορφώνει το ευρωπαϊκό πλαίσιο στο οποίο ανήκει.

eleftherostypos.gr

Του Χρήστου Σταϊκούρα*

Η αγορά ακινήτων, δεν είναι απλώς ένας τομέας οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας. Είναι θεμέλιος λίθος της κοινωνικής συνοχής, της οικονομικής ανάπτυξης και της βιωσιμότητας. Οι πολιτικές αποφάσεις και η εφαρμοσμένη πολιτική είναι στενά συνυφασμένες με την πραγματικότητα που βιώνουν οι πολίτες και οι δρώντες της αγοράς.

Σήμερα, η αγορά ακινήτων βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή. Αντιμετωπίζει βαθιές μεταβολές που επηρεάζουν την αξία, τη λειτουργία και τον ρόλο της μέσα στην κοινωνία και την οικονομία.

Οι προκλήσεις είναι μεγάλες, αλλά μαζί ανοίγονται και σημαντικές ευκαιρίες, ειδικά όταν τις προσεγγίσουμε ολιστικά, συνδυάζοντας την τεχνολογία, τις υποδομές, την περιβαλλοντική ευαισθησία και την αποτελεσματική πολιτική.

Αυτές οι μετατοπίσεις, μπορούν να συνοψιστούν γύρω από 5 βασικούς άξονες, και αφορούν:
•στις αλλαγές στον κλάδο του real estate, με έμφαση στη στεγαστική κρίση και την κρίση προσιτότητας στην Ευρώπη και κυρίως στην Ελλάδα,

•στην επίδραση της τεχνολογίας στην αγορά,

•στον ρόλο των υποδομών στη διαμόρφωση αξίας – με εστίαση σε έργα που υλοποιούνται στην Ελλάδα,

•στην κατάσταση και τη δυναμική της ελληνικής αγοράς ακινήτων, εντός του ευρύτερου ευρωπαϊκού πλαισίου, και καταληκτικά

•στην ανάγκη για συμπράξεις μεταξύ αγοράς, πολιτικής και πανεπιστημίων.

Τι αλλάζει στο real estate;

Ποιες είναι οι μεγάλες αλλαγές που επηρεάζουν την αγορά ακινήτων;

Πρώτον, η νομισματική πολιτική και οι οικονομικές συνθήκες.

Η τελευταία δεκαετία χαρακτηρίστηκε από μια πρωτόγνωρη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, με επιτόκια σχεδόν μηδενικά ή αρνητικά.

Αυτό προκάλεσε μια έκρηξη στην αγορά ακινήτων, καθώς το φθηνό χρήμα οδήγησε σε αυξημένη ζήτηση και σημαντική άνοδο των τιμών.

Ωστόσο, το τοπίο αλλάζει.

Οι κεντρικές τράπεζες πλέον αυξάνουν τα επιτόκια για να αντιμετωπίσουν τον πληθωρισμό.

Αυτή η αλλαγή οδηγεί σε αυξημένο κόστος δανεισμού, μειώνει τη ρευστότητα και αυξάνει την αβεβαιότητα.

Πολλές επενδύσεις που ήταν ελκυστικές μέχρι πρόσφατα επαναξιολογούνται και οι αποτιμήσεις υφίστανται αναπροσαρμογές.

Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, οι επενδυτές καλούνται να είναι πιο επιλεκτικοί και να ενσωματώνουν τους κινδύνους στον στρατηγικό τους σχεδιασμό.

Δεύτερον, η αλλαγή στον τρόπο που εργαζόμαστε και ζούμε.

Η πανδημία του κορονοϊού επιτάχυνε τη μετάβαση σε υβριδικά και απομακρυσμένα μοντέλα εργασίας.

Η εργασία αποκεντρώνεται και η γεωγραφία της ζήτησης αλλάζει.

Αυτό είχε και έχει σημαντικές συνέπειες για τα αστικά κέντρα, καθώς οι πόλεις αναδιατάσσονται.

Τα γραφεία, τα εμπορικά κέντρα, ακόμη και οι κατοικίες επαναπροσδιορίζονται λειτουργικά.

Η ζήτηση για γραφειακούς χώρους σε κεντρικές περιοχές μειώνεται, ενώ περιοχές εκτός πόλης και προάστια κερδίζουν έδαφος.

Παράλληλα, ο τρόπος που σχεδιάζουμε τις κατοικίες αλλάζει.

Ζητούνται περισσότεροι χώροι για εργασία από το σπίτι, αυξημένη ευελιξία και προσβασιμότητα σε υποδομές, ψηφιακές και φυσικές.

Η χωροταξική οργάνωση των πόλεων και οι τάσεις αστικοποίησης ή αποκέντρωσης αναδιαμορφώνονται, δημιουργώντας νέα δεδομένα για την αγορά.

Τρίτον, η περιβαλλοντική κρίση και η βιωσιμότητα.

Η κλιματική αλλαγή και η ανάγκη για βιώσιμη ανάπτυξη έχουν πλέον καταστεί κεντρικά ζητήματα και για τον τομέα ακινήτων.

Ένα κτίριο ή μια περιοχή δεν μπορεί να αξιολογηθεί μόνο με βάση την τοποθεσία ή τα χαρακτηριστικά της κατασκευής.

Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ενεργειακή απόδοση, η ανθεκτικότητα σε φυσικές καταστροφές, οι εκπομπές ρύπων και η συνολική περιβαλλοντική επίπτωση.

Επενδυτές, χρήστες και κυβερνήσεις αναζητούν “πράσινα” ακίνητα, ενώ τα “brown assets” – δηλαδή κτίρια με υψηλές περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις – οδηγούνται σε υποτίμηση/απαξίωση ή ακόμα και εγκατάλειψη.

Τέταρτον, η κρίση στέγασης.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια κρίση στέγασης που βαθαίνει – όχι μόνο στις παραδοσιακές αγορές υψηλής ζήτησης, αλλά σχεδόν παντού.

Οι τιμές αγοράς κατοικίας έχουν αυξηθεί κατά σχεδόν 50% στην Ευρωπαϊκή Ένωση την τελευταία δεκαετία.

Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί σε πολλές χώρες πάνω από 30% σε πραγματικούς όρους, ενώ υπάρχει έλλειμμα κατοικιών.

Αυτή η κρίση πλήττει ιδιαίτερα τους νέους και τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.

Όταν η στέγη γίνεται απρόσιτη, επιβραδύνεται η ανάπτυξη και διαβρώνεται η κοινωνική συνοχή.

Η Ελλάδα, προφανώς, δεν αποτελεί εξαίρεση.

Το στεγαστικό πρόβλημα στην Ελλάδα είναι έντονο, διαρκώς επιδεινούμενο και πολύπλευρο – κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Δεν αφορά μόνο τις τιμές, αλλά την προσβασιμότητα, την ποιότητα ζωής και την κοινωνική κινητικότητα.

Η έντασή του αποτυπώνεται τόσο σε ποσοτικά στοιχεία της αγοράς, όσο και σε κοινωνικούς δείκτες.

Ειδικότερα:

1ον. Μεγάλη αύξηση ενοικίων.

Σύμφωνα με στοιχεία από την Τράπεζα της Ελλάδας και ιδιωτικές πλατφόρμες, τα ενοίκια σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη έχουν αυξηθεί πάνω από 35–45% από το 2018 έως το 2024.

Σε ορισμένες περιοχές (π.χ. Κουκάκι, Παγκράτι, Νέος Κόσμος), η αύξηση ξεπερνά το 50–60%.

2ον. Δυσκολία πρόσβασης σε κατοικία.

Η Ελλάδα έχει έναν από τους υψηλότερους δείκτες “στεγαστικής επιβάρυνσης” στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η επιδείνωση αποτυπώνεται τόσο από το υψηλό ποσοστό του εισοδήματος που δαπανάται για στέγαση, όσο και από την αναλογία τιμής κατοικίας προς εισόδημα (price-to-income ratio) κάνοντας την αγορά πρώτης κατοικίας σχεδόν απρόσιτη για τους νέους.

3ον. Έλλειψη προσιτής στέγασης.

Η Ελλάδα δεν διέθετε μέχρι πρότινος οργανωμένο σύστημα κοινωνικής κατοικίας, σε αντίθεση με τις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το απόθεμα κατοικιών είτε είναι παλιό, είτε ανακαινίζεται και διατίθεται για βραχυχρόνια μίσθωση ή τουριστική χρήση (Airbnb), περιορίζοντας την προσφορά για μακροχρόνια μίσθωση.

4ον. Έξαρση Airbnb.

Σε πολλές γειτονιές της Αθήνας, το 15–30% των κατοικιών διατίθεται αποκλειστικά για βραχυχρόνια μίσθωση, πιέζοντας περαιτέρω καθοδικά τα διαθέσιμα σπίτια και ανοδικά τις τιμές.

5ον. Νέοι που δεν μπορούν να αυτονομηθούν.

Το 68% των νέων 25–34 ετών ζει ακόμα με τους γονείς του, κυρίως λόγω κόστους στέγασης, ενώ η ηλικία στεγαστικής ανεξαρτητοποίησης είναι τα 30,6 έτη έναντι 26,3 έτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση – η 5η χειρότερη επίδοση.

Αν στα παραπάνω συνυπολογιστούν:

•το υψηλότερο ποσοστό ιδιοκατοίκησης από το μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (69%) που προσεγγίζει το 73% (περίπου 3 στου 4 Έλληνες),

•η ηλικία των κατοικιών (95% κατοικιών είναι άνω των 15 ετών και 85% άνω των 20 ετών, περίπου 5,8 εκατ. κατοικίες),

•οι κλειστές κατοικίες (σύμφωνα με την ΑΑΔΕ 790.000 κλειστές κατοικίες, εκ των οποίων 225.000 σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη), και

•η μείωση της οικοδομικής δραστηριότητας (σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ 20% λιγότερες οικοδομικές άδειες την περίοδο Ιαν – Φεβ. 2025),

αντιλαμβάνεται κανείς την ένταση και τις ιδιαιτερότητες του προβλήματος στην Ελλάδα.

Απέναντι σε αυτό το πρόβλημα, η Κυβέρνηση καταβάλει μεγάλη προσπάθεια, έχοντας δομήσει και υλοποιώντας ένα συνεκτικό πλέγμα δράσεων τα τελευταία χρόνια, το οποίο εξειδικεύεται σε μια σειρά παρεμβάσεων και προγραμμάτων με σκοπό την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.

Οι βασικότερες παρεμβάσεις στοχεύουν στην ενίσχυση της ιδιοκατοίκησης (ειδικά για νέους), στην αξιοποίηση κενών δημόσιων ακινήτων, στην ανάπτυξη της κοινωνικής στέγασης και στον περιορισμό της βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Η Κυβερνητική πολιτική εδράζεται σε 3 πυλώνες και περιλαμβάνει 43 διακριτά μέτρα στήριξης τόσο για την απόκτηση όσο και για τη μίσθωση κατοικίας, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 6,5 δισ. ευρώ, και με περισσότερους από 1,5 εκατομμύριο δικαιούχους (περίπου 18,3% του ενήλικου πληθυσμού).

Συγκεκριμένα:

1ος πυλώνας: Μέτρα ενίσχυσης της ζήτησης και της προσφοράς ακινήτων μέσα από ενεργητικές πολιτικές αύξησης των διαθέσιμων ακινήτων σε προσιτές τιμές.

Αυτά, από την πλευρά της ζήτησης, περιλαμβάνουν επιδότηση αγοράς 1ης κατοικίας (Προγράμματα ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ Ι και II), επιδόματα και οικονομικές ενισχύσεις, επιστροφή ενοικίου, επίδομα στέγασης, φοιτητικό στεγαστικό επίδομα, επίδομα στεγαστικής συνδρομής ανασφάλιστων υπερηλίκων.

Ενώ, από την πλευρά της προσφοράς, περιλαμβάνουν εκσυγχρονισμό παλαιών ακινήτων (Προγράμματα ΑΝΑΒΑΘΜΙΖΩ, ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ, ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ-ΑΝΑΚΑΙΝΙΖΩ), αύξηση στεγαστικού αποθέματος μέσω ανακαίνισης και επαναχρησιμοποίησης ακινήτων, κοινωνική αντιπαροχή μέσω της δημιουργίας νέων κατοικιών σε ακίνητα του Δημοσίου, κατασκευή φοιτητικών εστιών, στέγαση δημόσιων υπηρεσιών.

2ος πυλώνας: Φορολογικές ρυθμίσεις και άλλες παρεμβάσεις ελάφρυνσης και κίνητρα για ιδιοκτήτες κατοικιών.

Αυτά περιλαμβάνουν, μείωση του ΕΝΦΙΑ για τα φυσικά πρόσωπα, απαλλαγή από πρόσθετο ΕΝΦΙΑ για εμπράγματα δικαιώματα επί διατηρητέων κτιρίων, αναστολή ΦΠΑ σε νέες οικοδομές, κατάργηση φόρου γονικών παροχών – δωρεών για συγγενείς Α’ βαθμού, αναστολή επιβολής φόρου υπεραξίας από μεταβίβαση ακινήτων, φορολογικά κίνητρα για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων και για χρήση ηλεκτρονικών συναλλαγών για δαπάνες επισκευής και συντήρησης κατοικίας.

Ενώ, όσον αφορά στις παρεμβάσεις στη βραχυχρόνια μίσθωση (Airbnb), με στόχο τον  περιορισμό κατοικιών που μπορούν να μισθώνονται βραχυχρόνια από έναν ιδιοκτήτη και την αύξηση της φορολόγησης σε περίπτωση πολλαπλών ακινήτων ή επαγγελματικής δραστηριότητας, αυτές περιλαμβάνουν επιβολή ΦΠΑ 13% και τέλους παρεπιδημούντων στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, επιβολή τέλους ανθεκτικότητας στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, προσωρινούς περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και απαγόρευση βραχυχρόνιας εκμίσθωσης των ακινήτων που αποκτήθηκαν μέσω του Προγράμματος Golden Visa.

Παρεμβάσεις επίσης προβλέπονται και για το Πρόγραμμα Golden Visa, με την αύξηση του ορίου ελάχιστης επένδυσης σε ακίνητα για την απόκτηση της άδειας, τον περιορισμό της επένδυσης για απόκτηση άδειας σε ένα ακίνητο άνω των 120 τ.μ. καθώς και νέες δυνατότητες επένδυσης σε μη αστικά ακίνητα.

3ος πυλώνας: Θεσμικές παρεμβάσεις για την ενοποίηση και τον συντονισμό όλων των κρατικών μέτρων για την αντιμετώπιση του προβλήματος στέγασης.
Έχει συσταθεί Κυβερνητική Επιτροπή Στεγαστικής Πολιτικής με αποστολή τον συντονισμό, την παρακολούθηση και τη στρατηγική ενοποίηση όλων των υφιστάμενων στεγαστικών πολιτικών, και απώτερο στόχο ένα ολιστικό, μακρόπνοο και βιώσιμο σχέδιο προσιτής στέγης για την επόμενη πενταετία.
Στόχος είναι η διαμόρφωση κατευθύνσεων και πολιτικών για την εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής Στεγαστικής Πολιτικής, η προτεραιοποίηση αναγκών και η ιεράρχηση έργων, πολιτικών και δράσεων – με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων – καθώς και η επίλυση χρόνιων γραφειοκρατικών και θεσμικών προβλημάτων στις αγοραπωλησίες και στην ανάπτυξη ακινήτων.

Είναι γεγονός ότι η τεχνολογία μετασχηματίζει τον χώρο του real estate.

Αποτελεί αδιαμφισβήτητα έναν από τους βασικούς μοχλούς που διαμορφώνουν το παρόν και μέλλον του.

Το λεγόμενο PropTech περιλαμβάνει την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών για τη βελτίωση της διαχείρισης, της αποτίμησης, της κατασκευής και της πώλησης ακινήτων.

Τεχνολογίες όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη (Artificial Intelligence-AI), τα Μεγάλα Δεδομένα (Big Data), το Internet of Things (IoT), το Building Information Modeling (BIM) και το Blockchain φέρνουν καινοτόμες λύσεις:
•αυτοματοποιημένη εκτίμηση αξίας,
•έξυπνες συμβάσεις μίσθωσης,
•παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο της κατάστασης κτιρίων,
•βελτιστοποίηση ενεργειακής απόδοσης, καθώς και
•ψηφιακό σχεδιασμό, προσομοίωση και διαχείριση κατασκευαστικών έργων μέσω BIM.

Το BIM, ειδικότερα, αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, κατασκευάζονται και συντηρούνται τα κτίρια, προσφέροντας μεγαλύτερη ακρίβεια στον προγραμματισμό, μείωση κόστους και βελτιωμένη συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.

Δύναται να λειτουργήσει ως επιταχυντής του ψηφιακού μετασχηματισμού του κατασκευαστικού τομέα, μέσω της εκπαίδευσης και του εκσυγχρονισμού των επιχειρήσεων.

Η εφαρμογή του, θα συμβάλλει στη δημιουργία ανθεκτικών και βιώσιμων έργων, καθώς βελτιώνονται οι διαδικασίες ανάθεσης μελετών, κατασκευών και συντήρησης, αποτρέποντας λάθη, υπερβάσεις χρόνου και κόστους, σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους.

Στην Ελλάδα, τον Ιούνιο 2024, έπειτα από ανοιχτή δημόσια διαβούλευση, εγκρίθηκε από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών η Εθνική Στρατηγική για την εφαρμογή του BIM στην Ελλάδα, με σκοπό τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κλάδου των κατασκευών.

Ενώ, θεσμικοί φορείς – όπως το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) και Πολυτεχνικές Σχολές (ΕΜΠ και ΑΠΘ) – αναγνωρίζουν τη σημασία του και διοργανώνουν σεμινάρια και ενημερωτικές δράσεις και το εντάσσουν σταδιακά στα προγράμματα σπουδών.

Παράλληλα, ορισμένες ιδιωτικές εταιρείες (τεχνικές και κατασκευαστικές) έχουν ήδη ξεκινήσει την εφαρμογή του BIM σε μεγάλα έργα, κυρίως ιδιωτικά.
Ωστόσο, η γενικευμένη εφαρμογή του BIM στην Ελλάδα βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο και απαιτείται περαιτέρω θεσμική κατοχύρωση.

Σε κάθε περίπτωση, είναι γεγονός ότι η ταχύτητα της τεχνολογικής αλλαγής φέρνει και προκλήσεις.

Υπάρχει ασυμμετρία στη γνώση και στα δεδομένα.

Οι μεγάλοι θεσμικοί παίκτες αποκτούν συγκριτικό πλεονέκτημα, ενώ οι μικροί αποκλείονται.

Ενώ υπάρχει και η ρυθμιστική καθυστέρηση.

Δεν έχουμε ακόμα κοινά πρότυπα, διαλειτουργικά συστήματα, ούτε επαρκή κανονιστική εποπτεία.

Η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει – αλλά μόνο αν ενσωματωθεί σε ένα θεσμικό και κοινωνικό πλαίσιο που να εξασφαλίζει διαφάνεια, συμμετοχή και λογοδοσία.

Οι υποδομές είναι το αθέατο θεμέλιο της αξίας.

Η σημασία τους στην αποτίμηση και λειτουργία των ακινήτων είναι συχνά υποτιμημένη.

Οι επενδύσεις στις υποδομές δεν είναι ουδέτερες.

Η αξία ενός ακινήτου εξαρτάται τόσο από τα εγγενή χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται.

Και το πλαίσιο αυτό το δημιουργούν οι υποδομές.

Συνιστούν νέα σημεία έλξης για την αγορά ακινήτων, επηρεάζουν τη ζήτηση, αλλάζουν τη λειτουργική αξία περιοχών.

Αν σχεδιάζουμε ακίνητα χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη το ευρύτερο σύστημα υποδομών, δημιουργούμε αβεβαιότητα.

Αντιθέτως, όταν συγχρονίζεται η ιδιωτική ανάπτυξη με τον δημόσιο σχεδιασμό, τότε μπορούμε να μιλήσουμε για βιώσιμη αστική ανθεκτικότητα.

Τα ακίνητα αποκτούν ή χάνουν αξία όχι μόνο βάσει των εγγενών τους χαρακτηριστικών, αλλά από το ευρύτερο πλαίσιο υποδομών που τα περιβάλλει.
Από τα μεταφορικά δίκτυα (δρόμοι, Μετρό, λεωφορεία), τις ενεργειακές υποδομές (ηλεκτρικό δίκτυο, φυσικό αέριο), τις ψηφιακές υποδομές (ευρυζωνικότητα, δίκτυα 5G) και τις κοινωνικές υπηρεσίες (νοσοκομεία, σχολεία, πάρκα).

Όλα αυτά έχουν άμεσο αντίκτυπο στην αξία και ζήτηση των ακινήτων, δημιουργώντας νέα κέντρα ζήτησης και αλλάζοντας την οικονομική και κοινωνική δυναμική των περιοχών.

Για να αποδώσουν πλήρως αυτές οι επενδύσεις, απαιτείται συντονισμός μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Κρίσιμος είναι επίσης ένας εθνικός στρατηγικός σχεδιασμός που θα περιλαμβάνει δράσεις για την ενίσχυση της περιφέρειας, την αποσυμφόρηση των μεγάλων αστικών κέντρων και την καλύτερη διασπορά της ζήτησης για στέγαση σε όλη τη χώρα.

Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια πραγματοποιούνται σημαντικές επενδύσεις που αλλάζουν το τοπίο, σε μία προσπάθεια ενίσχυσης της συνδεσιμότητας στις μεταφορές και της ανθεκτικότητας στις υποδομές.

Το 2024 ολοκληρώθηκε, με την πολύτιμη συμβολή του ιδιωτικού τομέα, και παραδόθηκε στην κυκλοφορία η οδική σύνδεση από το Άκτιο μέχρι την Αμβρακία και ένα σημαντικό τμήμα του αυτοκινητόδρομου Κεντρικής Ελλάδας Ε-65.

Επιπλέον, υπογράφηκε η νέα Σύμβαση Παραχώρησης της Αττικής Οδού και ο αυτοκινητόδρομος συνεχίζει να λειτουργεί, απρόσκοπτα, υπό τον νέο Παραχωρησιούχο.

Και, τέλος, τέθηκε σε λειτουργία το Μετρό Θεσσαλονίκης, το πιο εμβληματικό αστικό έργο της τελευταίας δεκαετίας.

Η επέκταση του Μετρό στην Καλαμαριά προχωράει και θα ολοκληρωθεί περίπου σε ένα χρόνο από τώρα.

Ενώ, προχωράει επίσης και η Γραμμή 4 του Μετρό της Αθήνας.

Ο αυτοκινητόδρομος Πατρών – Πύργου ολοκληρώνεται στο τέλος Ιουλίου 2025.

Με γοργούς ρυθμούς υλοποιείται η κατασκευή του Flyover στη Θεσσαλονίκη.

Και προχωράει η κατασκευή του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης.

Επιπρόσθετα, ανανεώνεται δραστικά ο στόλος αστικών λεωφορείων Αθήνας και Θεσσαλονίκης και προωθείται με συνέπεια η ηλεκτροκίνηση.

Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στον αειφόρο σχεδιασμό των συγκοινωνιακών συστημάτων, με την εισαγωγή – μεταξύ άλλων – Σχεδίων Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας, ως κύριο εργαλείο σχεδιασμού για τους δήμους και τις περιφερειακές αρχές.

Για όλα τα παραπάνω, βρίσκονται σε εξέλιξη σχετικές κυβερνητικές πρωτοβουλίες για την εξεύρεση και την εξασφάλιση πηγών χρηματοδότησης και χρηματοδοτικών μέσων, με την αξιοποίηση εθνικών και ευρωπαϊκών κονδυλίων και με τη συμμετοχή και τη συμβολή του ιδιωτικού τομέα, μέσω παραχωρήσεων και συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αρχίσει να αντιλαμβάνεται την κτηματαγορά ως μοχλό μετάβασης – όχι απλώς ως επενδυτικό πεδίο.

Την εντάσσει σε μια ευρύτερη στρατηγική για την κλιματική και ψηφιακή μετάβαση:

•το Green Deal επιδιώκει ουσιαστική αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος για να μειωθούν οι εκπομπές ρύπων,

•η Taxonomy επαναπροσδιορίζει το τι είναι βιώσιμη επένδυση, και

•η πρωτοβουλία Fit for 55 φέρνει στο επίκεντρο τις εκπομπές και την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων.

Αυτές οι πολιτικές θέτουν νέα πρότυπα και απαιτήσεις που επηρεάζουν κάθε παράγοντα της αγοράς, από τους επενδυτές μέχρι τους τελικούς χρήστες.

Όμως για να πετύχουν, χρειάζονται τεκμηριωμένη γνώση, πολυεπιστημονική συνεργασία και συνέργεια κράτους – αγοράς – πανεπιστημίων.

Ο ρόλος της έρευνας εδώ είναι κρίσιμος:

Να φέρει δεδομένα, να αποκαλύψει συνέπειες πολιτικών, να συνδέσει θεωρία και εφαρμογή.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική αγορά ακινήτων έχει τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, που την καθιστούν ταυτόχρονα πρόκληση και ευκαιρία.

Τα τελευταία 5 χρόνια ο ελληνικός κλάδος real estate γνωρίζει επενδυτική έκρηξη, κυρίως σε μεγάλες αστικές αναπτύξεις (π.χ. Ελληνικό), ξενοδοχειακές επενδύσεις βραχυπρόθεσμου ορίζοντα αλλά και υψηλού επιπέδου, logistics αλλά και συγκροτήματα κατοικιών.

Η τάση αυτή ενισχύεται από το πρόγραμμα Golden Visa, την τόνωση του τουρισμού και το ευνοϊκό επενδυτικό κλίμα, φέρνοντας τη χώρα στο επίκεντρο της προσοχής διεθνών θεσμικών και ιδιωτικών επενδυτών.

Στην πενταετία 2020–2024, οι Ξένες Άμεσες Επενδύσεις (ΞΑΕ) στον ελληνικό κλάδο ακινήτων ανήλθαν συνολικά σε περίπου 9 δισ. ευρώ, με σταθερά αυξητική τάση.

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδας, οι καθαρές εισροές σε ακίνητα ανήλθαν το 2024 σε 2,75 δισ. ευρώ, με τον κλάδο να συγκροτεί πάνω από 45% των συνολικών ΞΑΕ.

Στο σημείο αυτό, ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στη σύνδεση των γεωπολιτικών εξελίξεων με τις ΞΑΕ σε ακίνητα, η οποία είναι ισχυρή και πολυεπίπεδη.

Οι διεθνείς κρίσεις, οι εντάσεις και οι στρατηγικές μετατοπίσεις επηρεάζουν τη ροή κεφαλαίων, τη συμπεριφορά των επενδυτών αλλά και τη ζήτηση για συγκεκριμένους τύπους ακινήτων.

Συγκεκριμένα:

1ον. Αναζήτηση “ασφαλών καταφυγίων”.

Σε περιόδους διεθνούς αστάθειας (π.χ. πόλεμος Ουκρανίας, ένταση στη Μέση Ανατολή), οι επενδυτές στρέφονται σε χώρες με πολιτική σταθερότητα, γεωγραφικά πλεονεκτήματα, ευρωπαϊκή νομοθεσία και θεσμούς.

Η Ελλάδα λοιπόν λειτουργεί ως “ασφαλές καταφύγιο επένδυσης” για πολίτες από πιο ασταθείς περιοχές (Ρωσία, Τουρκία, Λίβανος, Κίνα κ.λπ.) και αυτό είναι μια κατάκτηση της σημερινής Κυβέρνησης.

2ον. Αξιοποίηση real estate για απόκτηση άδειας διαμονής.

Προγράμματα όπως η Golden Visa συνδέουν άμεσα την αγορά ακινήτου με πρόσβαση σε βίζα ή ιθαγένεια.

Οι γεωπολιτικές κρίσεις αυξάνουν τη ζήτηση τέτοιων “ασφαλών διαβατηρίων”.
Η Ελλάδα έχει δεχτεί χιλιάδες τέτοιες επενδύσεις, κυρίως από Κίνα, Ρωσία, Λίβανο, Τουρκία, Ισραήλ κ.α.

3ον. Πόλεμος στην Ουκρανία και ενεργειακή κρίση.

Προκάλεσαν μετατοπίσεις κεφαλαίων και πληθυσμών, ιδιαίτερα προς τη ΝΑ Ευρώπη.

Οι επενδύσεις σε τουριστικά ακίνητα και δεύτερες κατοικίες σε χώρες όπως η Ελλάδα αυξήθηκαν, καθώς προσφέρουν φθηνότερη αγορά, ενεργειακή αυτονομία και σταθερό νόμισμα (ευρώ).

4ον. Ανακατανομή παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού.

Η πανδημία και οι γεωπολιτικές εντάσεις οδήγησαν επιχειρήσεις να αναζητούν εναλλακτικές τοποθεσίες logistics.

Η Ελλάδα, με τη θέση της στην Ανατολική Μεσόγειο, γίνεται κόμβος και προσελκύει επενδύσεις σε logistics real estate (αποθήκες, βιομηχανικά πάρκα).

5ον. Επιπτώσεις στις αποδόσεις και στον κίνδυνο.

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα αυξάνει τη διαφορά αποδόσεων (spread) μεταξύ χωρών υψηλού και χαμηλού κινδύνου.

Αυτό ενισχύει την Ελλάδα ως επενδυτικό προορισμό, επειδή προσφέρει υψηλές αποδόσεις (yield) σε σχέση με τη Δ. Ευρώπη, αλλά με σταθερό νόμισμα και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.

Το real estate συνεπώς αποτελεί στρατηγικό τομέα προσέλκυσης ξένων κεφαλαίων στην Ελλάδα, ενισχύοντας ευρύτερα την οικονομία αλλά και προκαλώντας, σε ορισμένες περιοχές, ισχυρές πιέσεις στις τιμές κατοικιών, εντείνοντας το στεγαστικό πρόβλημα.

Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει σε δύο διακριτά ελληνικά case studies.

Το πρώτο αφορά στη μεγάλη ιδιωτική επένδυση στο Ελληνικό, όπου ουσιαστικά από το 2019 η συγκεκριμένη μπήκε σε τροχιά υλοποίησης, καθώς επιλύθηκαν τα σημαντικότερα ζητήματα που αφορούσαν τις υποχρεώσεις του Δημοσίου, ο οποίος ήταν ο κύριος της έκτασης.

Η ισχυρή βούληση που έδειξε η Κυβέρνηση, μέσω του Υπουργείου Οικονομικών και των λοιπών συναρμόδιων Υπουργείων για την έναρξη της υλοποίησης αυτής της μεγάλης αστικής ανάπλασης, έφερε αποτέλεσμα και η επένδυση των 8 δισ. ευρώ υλοποιείται με γοργούς ρυθμούς και, άμα τη ολοκλήρωσή της, θα έχει προσφέρει πολλαπλώς στη χώρα.

Ανάλογα μεγάλη επίδραση θα έχει η μεταστέγαση υπηρεσιών του Δημοσίου στο εργοστάσιο της ΠΥΡΚΑΛ, απελευθερώνοντας σημαντικό κτιριακό απόθεμα στο κέντρο της πόλης.

Συμμετέχοντας από την έναρξη αυτής της προσπάθειας, από το Υπουργείο Οικονομικών (που ήταν επίσης κύριος του έργου), ευελπιστώ η ολοκλήρωσή του να επιφέρει αφενός μεν μεγάλη βελτίωση των υπηρεσιών του Δημοσίου τομέα προς τους πολίτες, αφετέρου δε τη δυνατότητα αστικής αναζωογόνησης στο κέντρο της πόλης.

Το real estate δεν είναι απλώς μια κατηγορία επενδύσεων.

Είναι ο τρόπος που οργανώνεται ο χώρος, η εργασία, η ζωή.

Είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την οικονομία και την κοινωνία.

Η πρόκληση είναι να συνδυαστούν οι παρεμβάσεις σε όλα τα πεδία ώστε να χτιστεί μια αγορά ακινήτων που να εξυπηρετεί τις ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας του 21ου αιώνα.

Με επανοηματοδότηση της έννοιας της αξίας – όχι μόνο ως απόδοση, αλλά ως βιωσιμότητα, πρόσβαση, κοινωνική χρησιμότητα.

Με σχεδιασμό σε συνθήκες αστάθειας, χωρίς να θυσιάζεται η στρατηγική σκέψη.

Με ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, ακαδημαϊκής κοινότητας και πρακτικής.

Αυτό απαιτεί μια νέα συμμαχία μεταξύ:
•της πολιτείας, που θέτει τους κανόνες,
•της αγοράς, που υλοποιεί με υπευθυνότητα,
•της πανεπιστημιακής κοινότητας, που παράγει γνώση και τεκμηρίωση, και
•της κοινωνίας, που διεκδικεί και συμμετέχει.

*Αναπληρωτής Καθηγητής, ΟΠΑ, Βουλευτής Φθιώτιδας, ΝΔ, Πρώην Υπουργός Οικονομικών (2019-2023) και Υποδομών και Μεταφορών (2023-2025)

capital.gr

Πρόωρες αποπληρωμές δημοσίου χρέους:

Υψηλή συμβολική αξία και ουσιαστικό όφελος για τη χώρα και την οικονομία της

 

Χρήστος Σταϊκούρας

Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΔ

Αναπληρωτής Καθηγητής ΟΠΑ

Η μείωση του ελληνικού δημοσίου χρέους, που συσσωρεύτηκε διαχρονικά και εξακολουθεί να είναι υψηλό τόσο ονομαστικά όσο και ως ποσοστό του ΑΕΠ, αποτελεί βασικό εθνικό στόχο.

Η μείωσή του απαιτεί, πρωτίστως, διεύρυνση και εμβάθυνση της παραγωγικής βάσης, με αύξηση διεθνώς ανταγωνιστικής παραγωγής, και παράλληλη χρηστή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών.

Η Ελλάδα, από το 2019 έως το 2024, εν μέσω αλλεπάλληλων κρίσεων και αυξημένης παγκόσμιας αβεβαιότητας και ανασφάλειας, κινήθηκε προς αυτές τις κατευθύνσεις, με αποτέλεσμα να κάνει σημαντικά βήματα προς τον εθνικό στόχο.

Το Ελληνικό Δημόσιο, μέσω του Υπουργείου Οικονομικών και ειδικότερα του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), προέβη σε πρόωρες αποπληρωμές χρέους του επονομαζόμενου επίσημου τομέα (official sector) και, συγκεκριμένα, των δανείων που είχε συνάψει με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και του διμερούς δανείου που είχε συνάψει με τις χώρες τις Ευρωζώνης (Greek Loan Facility Agreement – GLFA), στο πλαίσιο του πρώτου Προγράμματος Δημοσιονομικής Προσαρμογής (1^ο Μνημόνιο).

Πέραν των τακτικών/κανονικών αποπληρωμών χρέους, οι οποίες ακολουθούσαν το αρχικό πρόγραμμα αποπληρωμών, καθ’ όλο το προαναφερόμενο διάστημα το Ελληνικό Δημόσιο εξόφλησε πρόωρα συνολικά ποσά ύψους 24,04 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 8,17 δισ. ευρώ αφορούσαν δάνεια προς το ΔΝΤ (σε SDR) και τα υπόλοιπα 15,87 δισ. ευρώ διμερή δάνεια GLFA.

 

Είναι δε χαρακτηριστικό ότι, στην περίπτωση του ΔΝΤ, η Ελλάδα αποπλήρωσε – μέσα σε 2,5 χρόνια και 2 χρόνια πριν από τη λήξη της – το σύνολο της οφειλής της προς το Ταμείο.

Οι πρόωρες αποπληρωμές των δανείων ΔΝΤ, έλαβαν χώρα ως ακολούθως:

 

Πρόωρες αποπληρωμές δανείων ΔΝΤ	Ημερομηνία	Ποσό (εκατ. SDR)	Ποσό (εκατ. ευρώ)	Όφελος διαφορικού επιτοκίου (εκατ. ευρώ)	Όφελος θετικής αξίας CC Swap (εκατ. ευρώ)
1η	Νοέ-2019	2.182	2.700	27,0	67,6
2η	Μαρ-2021	2.786	3.600	36,0	9,8
3η	Απρ-2022	1.510	1.870	18,7	113,4
Σύνολο		6.478	8.170	81,7	190,8

Πηγή: ΟΔΔΗΧ

 

Από τις ανωτέρω πρόωρες αποπληρωμές, εκτός του οφέλους που προέκυψε από το διαφορικό επιτόκιο μεταξύ του χαμηλότερου κόστους νέου δανεισμού για αντίστοιχες διάρκειες και του υψηλότερου κόστους των δανείων του ΔΝΤ, και το οποίο εκτιμάται σε περίπου 82 εκατ. ευρώ, προέκυψαν και οφέλη για το Ελληνικό Δημόσιο από τη θετική αξία των πράξεων διαχείρισης (Cross Currency Swap – CC Swap) που είχαν συναφθεί προκειμένου να αντισταθμιστεί μερικώς ο συναλλαγματικός κίνδυνος που ενυπήρχε εξαρχής. Κι αυτό γιατί τα εν λόγω δάνεια συνάφθηκαν και εξυπηρετούνταν σε SDR, δηλαδή σε μία νομισματική μονάδα που κατά το μεγαλύτερο μέρος της εξαρτιόταν από ξένα νομίσματα. Το προαναφερόμενο όφελος ανήλθε σε περίπου 191 εκατ. ευρώ.

Έτσι, εκτιμάται ότι το ταμειακό όφελος, και από τις δύο πηγές, διαμορφώθηκε σε περίπου 273 εκατ. ευρώ.

 

Όσον αφορά στις πρόωρες αποπληρωμές των διμερών δανείων GLFA, αυτές έλαβαν χώρα ως ακολούθως:

 

Πρόωρες αποπληρωμές δανείων GLFA	Ημερομηνία	Ποσό (εκατ. ευρώ)	Όφελος διαφορικού επιτοκίου (εκατ. ευρώ)
1η	Δεκ-2022	2.645	19,8
2η	Δεκ-2023	5.290	52,9
3η	Δεκ-2024	7.935	71,4
Σύνολο		15.870	144,1

Πηγή: ΟΔΔΗΧ

 

Από τις πρόωρες αποπληρωμές των δανείων του GLFA εκτιμάται ότι, έως σήμερα, προέκυψε συνολικό ταμειακό όφελος περίπου 144,1 εκατ. ευρώ, εξαιτίας του διαφορικού επιτοκίου του υψηλότερου κόστους εξυπηρέτησης των εν λόγω δανείων και του χαμηλότερου κόστους νέου δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου για τις αντίστοιχες διάρκειες.

 

Συνολικά, το άμεσο ταμειακό όφελος από τις έως σήμερα πρόωρες αποπληρωμές, τόσο του ΔΝΤ όσο και του GLFA, ανέρχεται σε περίπου 417 εκατ. ευρώ. Όφελος, που αξιοποιήθηκε και αξιοποιείται από την Κυβέρνηση για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, κυρίως των πιο ευάλωτων.

 

Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί – αναφορικά με τα δάνεια του GLFA – και το πρόσθετο έμμεσο όφελος που προήλθε από την είσπραξη της θετικής αξίας των διαχειριστικών πράξεων ανταλλαγής επιτοκίου (Interest Rate Swap – IR Swap) που είχαν συναφθεί από τον ΟΔΔΗΧ, από το 2018 έως το 2020, για την αντιστάθμιση του επιτοκιακού κινδύνου των δανείων αυτών. Αυτό υπολογίζεται σε περίπου 10% της ονομαστικής αξίας του εκάστοτε πρόωρα αποπληρούμενου ποσού, δηλαδή σε περίπου 1,6 δισ. ευρώ.

Ο ΟΔΔΗΧ, με τη σύναψη των κατάλληλων διαχειριστικών πράξεων, έχει ήδη φροντίσει ώστε το ποσό αυτό να εισπραχθεί σε ισόποσες δόσεις σε βάθος δεκαετίας, μειώνοντας έτσι τις μελλοντικές δαπάνες εξυπηρέτησης και αντισταθμίζοντας μερικώς το μελλοντικό – πιθανώς – αυξημένο κόστος εξυπηρέτησης δημοσίου χρέους.

 

Συναφώς με το ανωτέρω και επιπρόσθετα, πέραν της άμεσης ταμειακής ωφέλειας, η στρατηγική των πρόωρων αποπληρωμών δημιούργησε και δημιουργεί και ποιοτικά οφέλη, βελτιώνοντας το προφίλ του δημοσίου χρέους, όπως είναι:

• Η μείωση του κινδύνου αναχρηματοδότησης και κατ’ επέκταση του κινδύνου ρευστότητας για το Ελληνικό Δημόσιο.
• Η αύξηση της μέσης σταθμικής διάρκειας του χαρτοφυλακίου χρέους.
• Η αποτελεσματική αξιοποίηση των ταμειακών διαθεσίμων.
• Η μείωση/εξάλειψη του επιτοκιακού κινδύνου, αφού τόσο τα δάνεια του ΔΝΤ όσο και τα GLFA είχαν συναφθεί σε κυμαινόμενο επιτόκιο.
• Η μείωση/εξάλειψη του συναλλαγματικού κινδύνου, αναφορικά με τα δάνεια του ΔΝΤ.

Παράλληλα, βελτιώνονται οι βασικοί δείκτες βιωσιμότητας του δημοσίου χρέους, όπως είναι ο δείκτης ετήσιων μεικτών χρηματοδοτικών αναγκών ως ποσοστό του ΑΕΠ και ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ.

Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια πολύ θετική εξέλιξη, με υψηλή συμβολική αξία και ουσιαστικό όφελος για τη χώρα μας, αφού συντέλεσε στις συνεχείς και αλλεπάλληλες αναβαθμίσεις του αξιόχρεου της Ελλάδας από το 2019 και μετά και την κατάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας.

 

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι έχει ήδη ανακοινωθεί από τον Πρωθυπουργό και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η πρόθεση του Ελληνικού Δημοσίου να προβεί σε περαιτέρω πρόωρη αποπληρωμή του GLFA, ύψους τουλάχιστον 5,29 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο 2025, που θα αφορά στις λήξεις από το 2033 έως και το 2041, ώστε το εν λόγω δάνειο να αποπληρωθεί πλήρως έως το 2030, ήτοι τουλάχιστον 10 έτη πριν την τελική ημερομηνία λήξης του.

Στόχος είναι η παροχή περαιτέρω διασφάλισης στους οίκους αξιολόγησης και στην διεθνή επενδυτική κοινότητα εν γένει ότι η Ελλάδα κινείται με προνοητικότητα και διορατικότητα, έγκαιρα και σε ασφαλή χρόνο, προκειμένου να μειώσει έτι περαιτέρω τις ήδη μειωμένες ετήσιες μικτές χρηματοδοτικές ανάγκες του και μετά το 2032.

Συνεπώς, από τα ανωτέρω προκύπτει, ποσοτικά και ποιοτικά, η επιτυχής διαχείριση εκ μέρους της χώρας και των αρμοδίων της, του δημοσίου χρέους της χώρας, δια της εφαρμογής στρατηγικής πρόωρης αποπληρωμής του.

kathimerini.gr

2025-06-15 Άρθρο Καθημερινή – Πρόωρες Αποπληρωμές Δημοσίου Χρέους

Η οδική ασφάλεια είναι κάτι που αφορά όλους μας.

Είναι συλλογικό στοίχημα, και σ’ αυτό το στοίχημα δεν περισσεύει κανείς.

Το κοινό ευρωπαϊκό όραμα «vision zero», δηλαδή μηδενικός αριθμός θυμάτων από τροχαία έως το 2050, είναι φιλόδοξο, αλλά όχι ανέφικτο.

Και κάθε βήμα που μας φέρνει πιο κοντά, αξίζει τον κόπο.

Την προηγούμενη δεκαετία, η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση του αριθμού των θυμάτων τροχαίων ατυχημάτων μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ένας από τους σημαντικότερους λόγους γι’ αυτό ήταν η κατασκευή σύγχρονων αυτοκινητοδρόμων, που κατέστησαν ασφαλέστερο το εθνικό οδικό δίκτυο.

Η εξέλιξη αυτή, όμως, δεν επιτρέπει κανέναν εφησυχασμό:

 

-Πρώτον, γιατί ο απόλυτος αριθμός των θυμάτων παραμένει υψηλός.

-Δεύτερον, γιατί η αύξηση των κυκλοφορούντων οχημάτων, ειδικά στα αστικά κέντρα, αυξάνει ταυτόχρονα και την πιθανότητα να γίνουν ατυχήματα, όπως ήδη αποδεικνύεται.

-Τρίτον, γιατί η χώρα μας εμφανίζει τα υψηλότερα ποσοστά δυστυχημάτων στην Ευρώπη από τροχαία στους αστικούς ιστούς, ειδικά με μηχανοκίνητα δίκυκλα.

Απέναντι, λοιπόν, σε ένα δυναμικό και εξελισσόμενο φαινόμενο, απαιτούνται νέες δυναμικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπισή του.

 

Η Κυβέρνηση έχει ως άμεση προτεραιότητα την αναβάθμιση της οδικής ασφάλειας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της καθημερινότητας των πολιτών.

Σε αυτή την κατεύθυνση:

1ον. Συνεχίζεται η κατασκευή σύγχρονων αυτοκινητοδρόμων και σε περιοχές με βαρύ ιστορικό ατυχημάτων.

Ενδεικτικά, τέλος Ιουλίου θα παραδοθεί σε κυκλοφορία το 90% του οδικού άξονα Πάτρα – Πύργος.

 

Πρόσφατα κυρώσαμε τη σύμβαση παραχώρησης του ΒΟΑΚ για το τμήμα Χανιά – Ηράκλειο και εκκινούν οι εργασίες ενίσχυσης της οδικής ασφάλειας.

Είναι σε πλήρη εξέλιξη οι εργασίες στα τμήματα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος και Χερσόνησος – Νεάπολη.

Ενώ το μεγαλύτερο τμήμα του Ε-65, από τη Λαμία μέχρι την Καλαμπάκα, παραδόθηκε σε κυκλοφορία τον Απρίλιο 2024.

2ον. Υλοποιούνται, μεταβατικά, έργα ενίσχυσης της ασφάλειας των σημερινών υποδομών στις οποίες παρατηρείται συχνότητα ατυχημάτων.

 

Αυτά περιλαμβάνουν, συνολικά ή μερικώς, αναλόγως της εφικτότητας και της αναγκαιότητας, μεταξύ άλλων:

-οριζόντια διαγράμμιση,

-εύκαμπτα διαχωριστικά κολωνάκια,

-φωτισμό κόμβων και τμημάτων οδού,

 

-αναμόρφωση κατακόρυφης σήμανσης, και

-στηθαία ασφαλείας και οριοδείκτες.

3ον. Ενθαρρύνεται, στρατηγικά, η χρήση νέων και αναβαθμισμένων μέσων μαζικής μεταφοράς.

Σήμερα και μέσα μόλις στους 12 τελευταίους μήνες, κυκλοφορούν στην Αττική 518 ολοκαίνουρια και προσβάσιμα λεωφορεία, αντιρρυπαντικής τεχνολογίας, ενώ περίπου 450 ακόμα αναμένονται μέχρι τα τέλη του 2025.

Στη Θεσσαλονίκη, αντιστοίχως, κυκλοφορούν 110 ηλεκτρικά λεωφορεία, καθώς και 159 λεωφορεία diesel, με σημαντικά μικρότερο μέσο όρο ηλικίας, εκ των οποίων 41 ολοκαίνουρια.

Ενώ παράλληλα, 14 συρμοί του Ηλεκτρικού ξεκίνησαν να ανανεώνονται το τελευταίο έτος, ώστε να έχουμε περίπου 10 πρόσθετα τρένα μέχρι το τέλος του 2026, ένα κάθε μήνα από τον εφετινό Νοέμβριο.

4ον. Χορηγούνται κίνητρα για την ανανέωση του – εν πολλοίς πεπαλαιωμένου – στόλου ιδιωτικών οχημάτων.

Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, από το καλοκαίρι του 2023 που ανέλαβε την αρμοδιότητα, έχει καταβάλει επιδοτήσεις συνολικού ποσού περίπου 55 εκατ. ευρώ σε περισσότερους από 14.000 δικαιούχους για αγορά ή μίσθωση ηλεκτρικού οχήματος.

5ον. Ιδρύεται το Εθνικό Παρατηρητήριο Οδικής Ασφάλειας, στο πλαίσιο ενός πλέγματος αλληλένδετων δράσεων του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Οδικής Ασφάλειας 2021-2030, με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ, και συνολικό προϋπολογισμό 25 εκατ. ευρώ.

6ον. Δρομολογείται η εγκατάσταση καμερών κατά μήκος των οδικών αξόνων και σε μέσα μαζικής μεταφοράς, επιδιώκοντας να ελεγχθεί, μεταξύ άλλων, η υπέρβαση του ορίου ταχύτητας, η παραβίαση ερυθρού σηματοδότη, η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, η παράνομη χρήση λωρίδας αποκλειστικής κυκλοφορίας.

Συγκεκριμένα, όπως παρουσιάστηκε στο τέλος του 2024 από τα συναρμόδια Υπουργεία, και ψηφίστηκε με διάταξη στο σχέδιο νόμου, προωθείται η ανάπτυξη δικτύου καμερών μέσα από διαγωνισμό παραχώρησης και η δημιουργία ενιαίου πληροφοριακού συστήματος, τη διαχείριση του οποίου θα αναλάβει η Υπηρεσία Οδικών Τελών – Ηλεκτρονικής Διαχείρισης Οδικών Υποδομών.

7ον. Εκσυγχρονίζεται ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, με το σχέδιο νόμου που ψηφίζεται σήμερα.

Στόχος του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, αποτέλεσμα προσεκτικής, πολύμηνης και συστηματικής μελέτης, είναι η οδική ασφάλεια και η προστασία της ανθρώπινης ζωής.
Βασικές προβλέψεις του είναι:

-Η αναμόρφωση των διοικητικών και ποινικών κυρώσεων, ώστε αυτές να αντιστοιχούν στη νέα κατηγοριοποίηση της επικινδυνότητας των παραβάσεων.

-Η θέσπιση της υποτροπιάζουσας παραβατικής και αντικοινωνικής οδικής συμπεριφοράς.

-Η αποσύνδεση των κυρώσεων από το όχημα.

-Η διαμόρφωση συνθηκών βιώσιμης αστικής κινητικότητας, με την παραχώρηση ζωτικού χώρου σε οχήματα μικροκινητικότητας.

-Η ενίσχυση της προσβασιμότητας και της ασφάλειας των ατόμων με αναπηρία, διαμορφώνοντας ένα πλαίσιο ισότιμης, ασφαλούς και αξιοπρεπούς μετακίνησης για όλους.

-Η πρόβλεψη για δυνατότητα καθιέρωσης μαθήματος κανόνων οδικής συμπεριφοράς, για την εξοικείωση των μαθητών.

-Η μείωση της ανώτατης ταχύτητας κίνησης εντός του αστικού ιστού και σε οδούς γειτονιάς στα 30 χλμ./ώρα.

Η Κυβέρνηση, με το σύνολο των ανωτέρω 7 πρωτοβουλιών, κάνει αυτό που μπορεί. Η ασφάλεια στους δρόμους, όμως, δεν είναι υπόθεση μόνο του Κράτους. Είναι υπόθεση παιδείας, πολιτισμού, καθημερινής στάσης.

Είναι επιλογή, επιλογή ζωής.

mononews.gr

 

Γράφει ο Χρήστος Σταϊκούρας, βουλευτής Φθιώτιδας, αναπληρωτής καθηγητής ΟΠΑ

Πρόκειται για ένα διαχρονικό ζήτημα που αφορά την ανθρώπινη ζωή, το υπέρτατο αγαθό που οφείλουμε να προστατεύσουμε με κάθε δυνατό μέσο.

Την προηγούμενη δεκαετία, η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση του αριθμού των θυμάτων τροχαίων ατυχημάτων μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ένας από τους σημαντικότερους λόγους γι’ αυτό ήταν η κατασκευή και η θέση σε κυκλοφορία σύγχρονων αυτοκινητοδρόμων, που κατέστησαν ασφαλέστερο το εθνικό οδικό δίκτυο.

Η εξέλιξη αυτή, όμως, δεν επιτρέπει κανέναν εφησυχασμό, πρώτον γιατί ο απόλυτος αριθμός των θυμάτων παραμένει υψηλός, δεύτερον, γιατί η αύξηση των κυκλοφορούντων οχημάτων, ειδικά στα αστικά κέντρα, αυξάνει ταυτόχρονα και την πιθανότητα να γίνουν ατυχήματα, όπως ήδη αποδεικνύεται, και τρίτον διότι η χώρα μας εμφανίζει από τα υψηλότερα ποσοστά δυστυχημάτων στην Ευρώπη από τροχαία στους αστικούς ιστούς, ειδικά με μηχανοκίνητα δίκυκλα.

Απέναντι, λοιπόν, σε ένα δυναμικό και εξελισσόμενο φαινόμενο, απαιτούνται νέες δυναμικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπισή του.

Η Κυβέρνηση έχει ως άμεση προτεραιότητα την αναβάθμιση της οδικής ασφάλειας και, κατά συνέπεια, τη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της καθημερινότητας των πολιτών. Σε αυτή την κατεύθυνση:

1^ον. Συνεχίζει την κατασκευή σύγχρονων αυτοκινητοδρόμων και σε περιοχές με βαρύ ιστορικό ατυχημάτων, όπως είναι ο οδικός άξονας Πάτρα – Πύργος και ο ΒΟΑΚ.

2^ον. Προβαίνει, βραχυπρόθεσμα και μεταβατικά, σε έργα ενίσχυσης της ασφάλειας των σημερινών υποδομών.

3^ον. Ενθαρρύνει, στρατηγικά, τη χρήση – και ενσωμάτωση στην καθημερινότητα των πολιτών – νέων και αναβαθμισμένων μέσων μαζικής μεταφοράς και ήπιων μορφών μετακίνησης, περιορίζοντας έτσι και τη χρήση του αυτοκινήτου.

4^ον. Χορηγεί κίνητρα για την ανανέωση του – εν πολλοίς πεπαλαιωμένου – στόλου ιδιωτικών οχημάτων.

5^ον. Ιδρύει το Εθνικό Παρατηρητήριο Οδικής Ασφάλειας.

6^ον. Δρομολογεί την εγκατάσταση καμερών κατά μήκος των οδικών αξόνων και σε μέσα μαζικής μεταφοράς, επιδιώκοντας να ελέγξει, μεταξύ άλλων, την υπέρβαση του ορίου ταχύτητας, την παραβίαση ερυθρού σηματοδότη, τη χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, την παράνομη χρήση λωρίδας αποκλειστικής κυκλοφορίας.

7^ον. Εκσυγχρονίζει τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, όπως αποτυπώνεται στο υπό συζήτηση Σχεδίου Νόμου, με αναμόρφωση, εξορθολογισμό και κλιμάκωση των διοικητικών και ποινικών κυρώσεων, ώστε αυτές να αντιστοιχούν στην επικινδυνότητα των παραβάσεων.

Στο Σχέδιο Νόμου προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η μείωση του ανώτατου επιτρεπόμενου ορίου ταχύτητας των οχημάτων, εντός κατοικημένων περιοχών, από τα 50 χλμ/ώρα στα 30 χλμ/ώρα. Αυτή η Κυβερνητική επιλογή μελετήθηκε προσεκτικά και επί μακρόν.

Συζητήθηκε και αποφασίστηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο της 29^ης Μαρτίου 2024, και εντάχθηκε στη Δημόσια Διαβούλευση του Σχεδίου Νόμου, που έλαβε χώρα από 3 Ιανουαρίου 2025 μέχρι 24 Ιανουαρίου 2025. Είναι μια ώριμη επιλογή. Τα εκτιμώμενα οφέλη είναι πολλά και σημαντικά.

1^ον. Λιγότερα οδικά ατυχήματα.

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας των Μεταφορών και το Τμήμα Μεταφορών και Συγκοινωνιακής Υποδομής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, οι περιοχές με όριο ταχύτητας τα 30 χλμ/ώρα έχουν σημειώσει σημαντική μείωση του κινδύνου ατυχημάτων και της σοβαρότητας αυτών, έως και 40%. Μάλιστα, ένα όχημα που κινείται με 50 χλμ/ώρα έχει σχεδόν πέντε φορές περισσότερες πιθανότητες να σκοτώσει έναν πεζό σε σύγκριση με όχημα που κινείται με 30 χλμ/ώρα. Η διαφορά δεν είναι απλώς αριθμητική. Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου.

2^ον. Μείωση κατανάλωσης καυσίμων και ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Οι χαμηλότερες ταχύτητες οδηγούν σε χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμων, έως και 12%. Επίσης, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, οξειδίου του αζώτου και σωματιδίων που επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα, μπορούν να περιοριστούν έως και 19%.

3^ον. Βελτίωση κυκλοφοριακής ροής.

Ο κυκλοφοριακός φόρτος μειώνεται, καθώς οι χαμηλότερες ταχύτητες ενθαρρύνουν και διευκολύνουν τη χρήση μέσων μαζικής μεταφοράς και τις ενεργητικές μετακινήσεις (ποδήλατο, περπάτημα). Επίσης, η μείωση του ορίου ταχύτητας μπορεί να οδηγήσει, κατά περίπτωση, και σε βελτίωση της ροής της κυκλοφορίας, της συμφόρησης και των χρόνων διαδρομής. Η διαμόρφωση συνθηκών βιώσιμης αστικής κινητικότητας, μέσω και της μείωσης της ταχύτητας, ενισχύεται με την παραχώρηση ζωτικού και ασφαλούς χώρου σε οχήματα μικροκινητικότητας.

Πολλές ευρωπαϊκές πόλεις έχουν υιοθετήσει ή/και δρομολογήσει αυτό το όριο ταχύτητας. Μεταξύ άλλων, το Γκράτς, το Εδιμβούργο, η Μαδρίτη, η Βαρκελώνη, η Νάντ, η Χάγη, η Ζυρίχη, η Βιέννη, το Μπιλμπάο, οι Βρυξέλλες, το Παρίσι, η Λυών, η Κοπεγχάγη, η Φλωρεντία, το Άμστερνταμ, η Βαλένθια, η Λιλ, το Μόναχο, η Μπολόνια, το Ελσίνκι. Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά: μείωση των θανάτων έως και 50%, της ηχορύπανσης κατά 50% και των τραυματισμών σε ποσοστά άνω του 40%.

Ενδεικτικά, στις Βρυξέλλες, η μείωση της ταχύτητας είχε ως αποτέλεσμα, μέσα σε ένα έτος, τη μείωση των θανάτων σε οδικά ατυχήματα κατά 50% και τη μείωση της μέσης κατανάλωσης καυσίμου κατά 10%.

Στο Παρίσι, η μείωση των ταχυτήτων συνέβαλε στη μείωση των ατυχημάτων κατά 25%, στη μείωση των σοβαρών και θανατηφόρων ατυχημάτων κατά 40% και στη μείωση της ηχορύπανσης κατά 50%. Σε Ελσίνκι, Μπιλμπάο, Εδιμβούργο και Ζυρίχη, η μείωση των οδικών ατυχημάτων, μέσα σε ένα έτος, ήταν 42%, 23%, 38% και 25% αντίστοιχα. Στη Βαρκελώνη, σημειώθηκε ετήσια μείωση 12% στα ατυχήματα, 29% στους τραυματισμούς και 41% στους τραυματισμούς δικυκλιστών.

Η κάθε ανθρώπινη ζωή είναι μοναδική και ανεκτίμητη. Η κάθε απώλεια στην άσφαλτο δεν είναι ένας αριθμός, είναι μια οικογένεια που πενθεί. Ο στόχος μας είναι φιλόδοξος, αλλά όχι ανέφικτος. Το “vision zero” δεν είναι ουτοπία. Είναι χρέος μας. Και κάθε βήμα που μας φέρνει πιο κοντά, αξίζει τον κόπο.

Η ραγδαία πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης (Artificial Intelligence – AI) σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τον τραπεζικό και χρηματοοικονομικό τομέα. Η ενσωμάτωση ευφυών τεχνολογιών σε βασικές λειτουργίες του τραπεζικού συστήματος δεν αποτελεί πλέον τεχνολογική επιλογή, αλλά αναγκαιότητα για προσαρμογή, βιωσιμότητα και στρατηγική ανθεκτικότητα. Η σύνδεση της AI με την τραπεζική κερδοφορία, την αναλυτική ικανότητα και τη συμβολή στη χρηματοοικονομική ανάπτυξη αποκτά σταδιακά καθοριστικό χαρακτήρα.

1. AI στον τραπεζικό κλάδο: Από τα δεδομένα στη στρατηγική

Η χρήση τεχνολογιών Μηχανικής Μάθησης (Machine Learning), Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας (Natural Language Processing) και Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (Large Language Models – LLMs) επιτρέπει την επεξεργασία και ανάλυση πολύπλοκων δεδομένων, δομημένων και μη.

Οι εφαρμογές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, πρόβλεψη αθετήσεων δανείων (default prediction), διαχείριση πιστωτικού κινδύνου, εντοπισμό χρηματοοικονομικής απάτης και αυτοματοποίηση διαδικασιών κανονιστικής συμμόρφωσης (regtech).

Οι τράπεζες που επενδύουν σε αυτά τα εργαλεία είναι σε θέση να παρακολουθούν δυναμικά το μακροοικονομικό περιβάλλον, να αντιλαμβάνονται εγκαίρως τις μεταβολές στις αγορές και να αναπροσαρμόζουν τις στρατηγικές τους με βάση τα ευρήματα των αλγοριθμικών μοντέλων.

2. Ενίσχυση τραπεζικής κερδοφορίας: Μείωση κόστους και ενεργός ρόλος στη δημιουργία εσόδων

Η AI ενισχύει άμεσα την κερδοφορία μέσα από τη μείωση του λειτουργικού κόστους (π.χ. αυτοματοποιημένη υποστήριξη πελατών) αλλά και τη δημιουργία νέων ροών εσόδων.

Ειδικότερα, η δυνατότητα δημιουργίας προσωποποιημένων χρηματοοικονομικών προϊόντων και η αποτελεσματική διαχείριση χαρτοφυλακίων με τη βοήθεια ευφυών εργαλείων (robo-advisors, chatbots, εικονικοί τραπεζικοί σύμβουλοι) οδηγούν σε αυξημένα περιθώρια κέρδους.

Χαρακτηριστικά, επενδυτικοί όμιλοι, όπως η JPMorgan Chase και η ING, εφαρμόζουν πλατφόρμες AI για real-time ανάλυση ρίσκου και προτάσεις επενδύσεων, μειώνοντας το κόστος ανάλυσης και αυξάνοντας το conversion rate σε χρηματοοικονομικές πωλήσεις.

3. Μετασχηματισμός της χρηματοοικονομικής ανάλυσης: Από τη στατικότητα στη δυναμική πρόβλεψη

Οι παραδοσιακές μέθοδοι αποτίμησης βασίζονται σε ιστορικά στοιχεία. Η AI μετατρέπει την ανάλυση σε δυναμική πρόβλεψη με χρήση real-time δεδομένων, συνδυάζοντας οικονομικά μεγέθη με εξωτερικά δεδομένα, όπως γεωπολιτικά γεγονότα, κοινωνικές τάσεις ή ESG δείκτες. Αυτό καθιστά την ανάλυση όχι απλώς εργαλείο αποτίμησης, αλλά ενεργό μηχανισμό πρόγνωσης και πρόληψης.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απλώς τεχνολογική καινοτομία, αλλά στρατηγική προτεραιότητα για τον τραπεζικό κλάδο.

Μεγάλες εταιρείες συμβουλευτικής ενσωματώνουν πλέον AI σε αναλύσεις κινδύνου για χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ενισχύοντας την αξιοπιστία και την προγνωστική δύναμη των εκτιμήσεων.

4. Τραπεζική και χρηματοοικονομική ανάπτυξη: Ο ρόλος της AI σε βιώσιμα οικονομικά μοντέλα

Η AI μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης χρηματοοικονομικής ανάπτυξης, ενισχύοντας τη συμπερίληψη μέσω εναλλακτικών μορφών scoring, την περιφερειακή ανάπτυξη μέσω έξυπνων επενδυτικών προτύπων και τη βιωσιμότητα μέσα από πράσινη τραπεζική. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ήδη βασικό στοιχείο στον ψηφιακό μετασχηματισμό της ΕΚΤ και των εθνικών εποπτικών αρχών.

Η Ελλάδα, μέσα από πρωτοβουλίες ψηφιακού μετασχηματισμού στις συστημικές τράπεζες, μπορεί να εντάξει τη χρήση της AI στη στρατηγική της για διατηρήσιμη και έξυπνη ανάπτυξη.

5. Ενίσχυση της εφαρμογής στην ελληνική τραπεζική πραγματικότητα και η ανάγκη για εξειδίκευση ανθρώπινου δυναμικού

Στην ελληνική πραγματικότητα, οι συστημικές τράπεζες έχουν ήδη ξεκινήσει την ενσωμάτωση τεχνολογιών AI σε κρίσιμους τομείς, όπως η εξυπηρέτηση πελατών (μέσω ψηφιακών καναλιών), η πρόληψη οικονομικού εγκλήματος και η ανάλυση πιστωτικού κινδύνου.

Ωστόσο, η επιτυχής και πλήρης εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί, εκτός από τεχνική υποδομή, και σημαντικές επενδύσεις στην εκπαίδευση και συνεχή κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού. Η αξιοποίηση προηγμένων τεχνολογιών προϋποθέτει αλλαγή κουλτούρας εντός των τραπεζικών οργανισμών και υιοθέτηση ενός πλαισίου διαρκούς μάθησης, ώστε τα στελέχη να μπορούν να ερμηνεύουν, να αξιολογούν και να συν-αποφασίζουν με τα ευφυή συστήματα. Ο ανθρώπινος παράγοντας, ως θεματοφύλακας της ηθικής και της εμπιστοσύνης, παραμένει κρίσιμος.

6. Ρυθμιστικές προκλήσεις: Η ανάγκη για ισορροπία

Η πρόκληση είναι διττή: να προωθηθεί η καινοτομία, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη διαφάνεια, τη μη μεροληψία και την προστασία των δεδομένων. Χρειάζεται ένα σύγχρονο εποπτικό πλαίσιο που θα επιτρέπει την ευελιξία, αλλά θα προστατεύει τα θεμέλια της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα. Σε αυτό αναμένεται να συμβάλει ο πρόσφατος Κανονισμός (Ε.Ε.) 2024/1689 για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act), ο οποίος θα εφαρμοστεί σταδιακά μέχρι το 2027 και θα καλύψει συστήματα τεχνητής νοημοσύνης σε ένα ευρύ φάσμα κλάδων της οικονομίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, συμπεριλαμβανομένου αυτού των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.

Συμπερασματικά, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απλώς τεχνολογική καινοτομία, αλλά στρατηγική προτεραιότητα για τον τραπεζικό κλάδο. Η υπεύθυνη και επιστημονικά θεμελιωμένη αξιοποίησή της μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός κερδοφορίας, ανθεκτικότητας και χρηματοοικονομικής προόδου.

*Ο κ. Χρήστος Σταϊκούρας είναι αναπληρωτής καθηγητής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, βουλευτής.

*Ο κ. Δημήτρης Ζοπουνίδης είναι ερευνητής, MSc Business Analytics and Data Science, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Data Science Laboratory, Πολυτεχνείο Κρήτης.

kathimerini.gr

ΒΟΑΚ: Μία στρατηγική εμβληματική υποδομή, σε ένα ευρύτερο πλέγμα κυβερνητικών παρεμβάσεων στην Κρήτη

Κυρώθηκε χθες από την Ολομέλεια της Βουλής η Σύμβαση Παραχώρησης του έργου μελέτης, κατασκευής, χρηματοδότησης, λειτουργίας, συντήρησης και εκμετάλλευσης του ΒΟΑΚ στο τμήμα Χανιά – Ηράκλειο.

Αναμφίβολα, η υπογραφή της Σύμβασης, η κύρωσή της από τη Βουλή και η έναρξη υλοποίησης του έργου αποτελούν εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη για την Κρήτη.

Η διαδικασία για να φτάσουμε εδώ, στο τελευταίο και πιο εύκολο βήμα, ήταν δύσκολη και απαιτητική, εξαιτίας του ύψους και της συνθετότητας της χρηματοδότησης αλλά και της πολυπλοκότητας της διαγωνιστικής διαδικασίας.

Η διενέργεια του διεθνούς διαγωνισμού εγκρίθηκε στις 14 Ιουνίου 2018.

Μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων μελετών και αδειοδοτήσεων, εκδόθηκε η Πρόσκληση Υποβολής Δεσμευτικών Προσφορών την 1^η Δεκεμβρίου 2022, και η κατάθεση των προσφορών ορίστηκε για τις 8 Μαΐου 2023.

 

Την τελευταία διετία, υπήρξε επιτάχυνση των ενεργειών.

Συγκεκριμένα:

• Έγκριση πρακτικού ελέγχου και αξιολόγησης των φακέλων, στις 11 Αυγούστου 2023.
• Έγκριση πρακτικού εξέτασης των φακέλων δικαιολογητικών συμμετοχής, τεχνικών προσφορών και οικονομικών προσφορών, στις 19 Σεπτεμβρίου 2023, στις 12 Ιανουαρίου 2024 και στις 21 Μαρτίου 2024.

Παράλληλα:

• Διασφαλίστηκε, στις αρχές του έτους, η μερική χρηματοδότηση του έργου από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με τροποποίηση της απόφασης ένταξης και του οροσήμου και με αναθεώρηση του φυσικού αντικειμένου.
• Οριστικοποιήθηκαν τα συμβατικά έγγραφα, στις 31 Ιανουαρίου 2025, διαδικασία που υπερέβη τους 7 μήνες, κατόπιν 3 αιτιολογημένων αιτημάτων παράτασης εκ μέρους του προσωρινού Αναδόχου, σε στενή συνεργασία του ιδίου, του τραπεζικού συστήματος και του Υπουργείου.

Σημειώνεται ότι από συνολικό προϋπολογισμό του έργου, συμπεριλαμβανομένης της άσκησης του δικαιώματος προαίρεσης, πέραν της χρηματοδότησης με 200 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, 592 εκατ. ευρώ προέρχονται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, 1,079 δισ. ευρώ είναι δάνεια προς τον παραχωρησιούχο από εμπορικές τράπεζες και 244 εκατ. ευρώ είναι η άμεση συμβολή του παραχωρησιούχου.

• Επίσης, εστάλησαν τα απαιτούμενα έγγραφα στις Γενικές Διευθύνσεις Ανταγωνισμού και Κινητικότητας και Μεταφορών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και παρασχέθηκαν οι απαραίτητες εγκρίσεις.
• Ολοκληρώθηκε ο προσυμβατικός έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
• Γνωστοποιήθηκε, από το Δημόσιο, η πρόθεσή του να ασκήσει το δικαίωμα της προαίρεσης που προβλέπεται στην Σύμβαση Παραχώρησης για το τμήμα Κίσσαμος – Χανιά και βρέθηκε νομική λύση για να ενταχθεί στο σύνολο της Παραχώρησης.
• Τέλος, εγκρίθηκε το πρακτικό ελέγχου δικαιολογητικών κατακύρωσης προσωρινού αναδόχου και ανακηρύχθηκε ο ανάδοχος του έργου, στις αρχές Μαρτίου 2025.

 

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, δεδομένης της συχνότητας των δυστυχημάτων στον υφιστάμενο αυτοκινητόδρομο, θα εφαρμοστούν άμεσα, όπως ανακοινώθηκε και σε σύσκεψη υπό τον Πρωθυπουργό τον Δεκέμβριο του 2024, και επαναλήφθηκε κατά την υπογραφή της Σύμβασης, μέτρα οδικής ασφάλειας, τα οποία εφαρμόστηκαν επιτυχώς και σε άλλα υπό κατασκευή οδικά έργα, όπως είναι ο αυτοκινητόδρομος Πάτρα – Πύργος.

Ταυτόχρονα, την τελευταία διετία, προχωρά, με ικανοποιητικούς ρυθμούς, η υλοποίηση και των άλλων δύο τμημάτων του ΒΟΑΚ, αυτά των τμημάτων Χερσόνησος – Νεάπολη και Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος.

Ενώ, όπως ανακοινώθηκε από τον Πρωθυπουργό και την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου κατά την τελετή υπογραφής της Σύμβασης, θα χρηματοδοτηθούν οι μελέτες για το τμήμα Παχιά Άμμος – Σητεία.

Παράλληλα, προς την κατεύθυνση ενίσχυσης των υποδομών του υφιστάμενου αυτοκινητοδρόμου, έχει ενταχθεί – το 2024 – έργο ύψους 10 εκατ. ευρώ, το οποίο είναι σε εξέλιξη από τις αρχές του 2025, για την επισκευή βλαβών στις γέφυρες του ΒΟΑΚ, κατόπιν πρόσκλησης προς την Περιφέρεια Κρήτης και κατάθεσης τεχνικού δελτίου.

 

Ο ΒΟΑΚ είναι μία στρατηγική υποδομή, η οποία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα κυβερνητικών παρεμβάσεων στην Κρήτη, που κωδικοποιούνται σε 4 δέσμες:

1^η. Κατασκευή του νέου Διεθνή Αερολιμένα Ηρακλείου Κρήτης στο Καστέλλι, με πρόοδο υλοποίησης περίπου στο 50%.

2^η. Λειτουργία και αξιοποίηση του υφιστάμενου Κρατικού Αερολιμένα Ηρακλείου Κρήτης.

Εκεί, υλοποιήθηκαν και δρομολογούνται εργασίες αναβάθμισης των υποδομών και του εξοπλισμού, καθώς και συμμόρφωσης με ευρήματα της EASA που αφορούν στην ασφάλεια.

Παράλληλα, εντάχθηκε στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας, με δικαιούχο το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, η ωρίμανση για την αξιοποίηση του οικοπέδου του αεροδρομίου μετά την παύση λειτουργίας του.

3^η. Έργα αντιπλημμυρικής προστασίας, υδρευτικής και αρδευτικής αξιοποίησης και διαχείρισης του υδατικού δυναμικού της Κρήτης.

Μεταξύ άλλων:

• Αξιοποίηση υδατικού δυναμικού του ποταμού Ταυρωνίτη.
• Συμπληρωματικά έργα και ενίσχυση του ταμιευτήρα Μπραμιανού.
• Κατασκευή του φράγματος στο Πλατύ.
• Μελέτη αρδευτικών δικτύων Γερακαρίου Ρεθύμνου.
• Αξιοποίηση ταμιευτήρα φράγματος Ποταμών Αμαρίου.

4^η. Δημόσιες κτιριακές υποδομές.

Αυτές αφορούν στην ανέγερση νέου Αστυνομικού Μεγάρου στο Ρέθυμνο, στην κατασκευή και αναβάθμιση Δικαστικών Μεγάρων στο Ηράκλειο και στο Ρέθυμνο, καθώς και στη δημιουργία σχολικών υποδομών.

 

Συμπερασματικά, ο ΒΟΑΚ, στο σύνολό του, αποτελεί την πιο εμβληματική κυβερνητική παρέμβαση στην Κρήτη, στο πεδίο των υποδομών.

Η υλοποίησή του, είναι μία διαχρονική και συλλογική προσπάθεια στην οποία συνετέλεσαν πολλοί.

Πολιτικές ηγεσίες, κυρίως από το 2019 κι έπειτα, υπηρεσιακοί παράγοντες, τοπική αυτοδιοίκηση και ο ιδιωτικός τομέας.

Και πρέπει, όλοι, να συνεχίσουν να συνεργάζονται παραγωγικά προκειμένου το έργο να ολοκληρωθεί.

Επιβεβαιώνεται έτσι, συνδυαστικά με τις υπόλοιπες παρεμβάσεις, ότι η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας παραμένει συνεπής στη δέσμευσή της απέναντι στις τοπικές κοινωνίες, για την πρόοδο των έργων που έχουν τεθεί ως προτεραιότητα.

eleftherostypos.gr