Του Χρήστου Σταϊκούρα*

Η αγορά ακινήτων, δεν είναι απλώς ένας τομέας οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας. Είναι θεμέλιος λίθος της κοινωνικής συνοχής, της οικονομικής ανάπτυξης και της βιωσιμότητας. Οι πολιτικές αποφάσεις και η εφαρμοσμένη πολιτική είναι στενά συνυφασμένες με την πραγματικότητα που βιώνουν οι πολίτες και οι δρώντες της αγοράς.

Σήμερα, η αγορά ακινήτων βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή. Αντιμετωπίζει βαθιές μεταβολές που επηρεάζουν την αξία, τη λειτουργία και τον ρόλο της μέσα στην κοινωνία και την οικονομία.

Οι προκλήσεις είναι μεγάλες, αλλά μαζί ανοίγονται και σημαντικές ευκαιρίες, ειδικά όταν τις προσεγγίσουμε ολιστικά, συνδυάζοντας την τεχνολογία, τις υποδομές, την περιβαλλοντική ευαισθησία και την αποτελεσματική πολιτική.

Αυτές οι μετατοπίσεις, μπορούν να συνοψιστούν γύρω από 5 βασικούς άξονες, και αφορούν:
•στις αλλαγές στον κλάδο του real estate, με έμφαση στη στεγαστική κρίση και την κρίση προσιτότητας στην Ευρώπη και κυρίως στην Ελλάδα,

•στην επίδραση της τεχνολογίας στην αγορά,

•στον ρόλο των υποδομών στη διαμόρφωση αξίας – με εστίαση σε έργα που υλοποιούνται στην Ελλάδα,

•στην κατάσταση και τη δυναμική της ελληνικής αγοράς ακινήτων, εντός του ευρύτερου ευρωπαϊκού πλαισίου, και καταληκτικά

•στην ανάγκη για συμπράξεις μεταξύ αγοράς, πολιτικής και πανεπιστημίων.

Τι αλλάζει στο real estate;

Ποιες είναι οι μεγάλες αλλαγές που επηρεάζουν την αγορά ακινήτων;

Πρώτον, η νομισματική πολιτική και οι οικονομικές συνθήκες.

Η τελευταία δεκαετία χαρακτηρίστηκε από μια πρωτόγνωρη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, με επιτόκια σχεδόν μηδενικά ή αρνητικά.

Αυτό προκάλεσε μια έκρηξη στην αγορά ακινήτων, καθώς το φθηνό χρήμα οδήγησε σε αυξημένη ζήτηση και σημαντική άνοδο των τιμών.

Ωστόσο, το τοπίο αλλάζει.

Οι κεντρικές τράπεζες πλέον αυξάνουν τα επιτόκια για να αντιμετωπίσουν τον πληθωρισμό.

Αυτή η αλλαγή οδηγεί σε αυξημένο κόστος δανεισμού, μειώνει τη ρευστότητα και αυξάνει την αβεβαιότητα.

Πολλές επενδύσεις που ήταν ελκυστικές μέχρι πρόσφατα επαναξιολογούνται και οι αποτιμήσεις υφίστανται αναπροσαρμογές.

Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, οι επενδυτές καλούνται να είναι πιο επιλεκτικοί και να ενσωματώνουν τους κινδύνους στον στρατηγικό τους σχεδιασμό.

Δεύτερον, η αλλαγή στον τρόπο που εργαζόμαστε και ζούμε.

Η πανδημία του κορονοϊού επιτάχυνε τη μετάβαση σε υβριδικά και απομακρυσμένα μοντέλα εργασίας.

Η εργασία αποκεντρώνεται και η γεωγραφία της ζήτησης αλλάζει.

Αυτό είχε και έχει σημαντικές συνέπειες για τα αστικά κέντρα, καθώς οι πόλεις αναδιατάσσονται.

Τα γραφεία, τα εμπορικά κέντρα, ακόμη και οι κατοικίες επαναπροσδιορίζονται λειτουργικά.

Η ζήτηση για γραφειακούς χώρους σε κεντρικές περιοχές μειώνεται, ενώ περιοχές εκτός πόλης και προάστια κερδίζουν έδαφος.

Παράλληλα, ο τρόπος που σχεδιάζουμε τις κατοικίες αλλάζει.

Ζητούνται περισσότεροι χώροι για εργασία από το σπίτι, αυξημένη ευελιξία και προσβασιμότητα σε υποδομές, ψηφιακές και φυσικές.

Η χωροταξική οργάνωση των πόλεων και οι τάσεις αστικοποίησης ή αποκέντρωσης αναδιαμορφώνονται, δημιουργώντας νέα δεδομένα για την αγορά.

Τρίτον, η περιβαλλοντική κρίση και η βιωσιμότητα.

Η κλιματική αλλαγή και η ανάγκη για βιώσιμη ανάπτυξη έχουν πλέον καταστεί κεντρικά ζητήματα και για τον τομέα ακινήτων.

Ένα κτίριο ή μια περιοχή δεν μπορεί να αξιολογηθεί μόνο με βάση την τοποθεσία ή τα χαρακτηριστικά της κατασκευής.

Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ενεργειακή απόδοση, η ανθεκτικότητα σε φυσικές καταστροφές, οι εκπομπές ρύπων και η συνολική περιβαλλοντική επίπτωση.

Επενδυτές, χρήστες και κυβερνήσεις αναζητούν “πράσινα” ακίνητα, ενώ τα “brown assets” – δηλαδή κτίρια με υψηλές περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις – οδηγούνται σε υποτίμηση/απαξίωση ή ακόμα και εγκατάλειψη.

Τέταρτον, η κρίση στέγασης.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια κρίση στέγασης που βαθαίνει – όχι μόνο στις παραδοσιακές αγορές υψηλής ζήτησης, αλλά σχεδόν παντού.

Οι τιμές αγοράς κατοικίας έχουν αυξηθεί κατά σχεδόν 50% στην Ευρωπαϊκή Ένωση την τελευταία δεκαετία.

Τα ενοίκια έχουν αυξηθεί σε πολλές χώρες πάνω από 30% σε πραγματικούς όρους, ενώ υπάρχει έλλειμμα κατοικιών.

Αυτή η κρίση πλήττει ιδιαίτερα τους νέους και τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.

Όταν η στέγη γίνεται απρόσιτη, επιβραδύνεται η ανάπτυξη και διαβρώνεται η κοινωνική συνοχή.

Η Ελλάδα, προφανώς, δεν αποτελεί εξαίρεση.

Το στεγαστικό πρόβλημα στην Ελλάδα είναι έντονο, διαρκώς επιδεινούμενο και πολύπλευρο – κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Δεν αφορά μόνο τις τιμές, αλλά την προσβασιμότητα, την ποιότητα ζωής και την κοινωνική κινητικότητα.

Η έντασή του αποτυπώνεται τόσο σε ποσοτικά στοιχεία της αγοράς, όσο και σε κοινωνικούς δείκτες.

Ειδικότερα:

1ον. Μεγάλη αύξηση ενοικίων.

Σύμφωνα με στοιχεία από την Τράπεζα της Ελλάδας και ιδιωτικές πλατφόρμες, τα ενοίκια σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη έχουν αυξηθεί πάνω από 35–45% από το 2018 έως το 2024.

Σε ορισμένες περιοχές (π.χ. Κουκάκι, Παγκράτι, Νέος Κόσμος), η αύξηση ξεπερνά το 50–60%.

2ον. Δυσκολία πρόσβασης σε κατοικία.

Η Ελλάδα έχει έναν από τους υψηλότερους δείκτες “στεγαστικής επιβάρυνσης” στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η επιδείνωση αποτυπώνεται τόσο από το υψηλό ποσοστό του εισοδήματος που δαπανάται για στέγαση, όσο και από την αναλογία τιμής κατοικίας προς εισόδημα (price-to-income ratio) κάνοντας την αγορά πρώτης κατοικίας σχεδόν απρόσιτη για τους νέους.

3ον. Έλλειψη προσιτής στέγασης.

Η Ελλάδα δεν διέθετε μέχρι πρότινος οργανωμένο σύστημα κοινωνικής κατοικίας, σε αντίθεση με τις περισσότερες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το απόθεμα κατοικιών είτε είναι παλιό, είτε ανακαινίζεται και διατίθεται για βραχυχρόνια μίσθωση ή τουριστική χρήση (Airbnb), περιορίζοντας την προσφορά για μακροχρόνια μίσθωση.

4ον. Έξαρση Airbnb.

Σε πολλές γειτονιές της Αθήνας, το 15–30% των κατοικιών διατίθεται αποκλειστικά για βραχυχρόνια μίσθωση, πιέζοντας περαιτέρω καθοδικά τα διαθέσιμα σπίτια και ανοδικά τις τιμές.

5ον. Νέοι που δεν μπορούν να αυτονομηθούν.

Το 68% των νέων 25–34 ετών ζει ακόμα με τους γονείς του, κυρίως λόγω κόστους στέγασης, ενώ η ηλικία στεγαστικής ανεξαρτητοποίησης είναι τα 30,6 έτη έναντι 26,3 έτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση – η 5η χειρότερη επίδοση.

Αν στα παραπάνω συνυπολογιστούν:

•το υψηλότερο ποσοστό ιδιοκατοίκησης από το μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (69%) που προσεγγίζει το 73% (περίπου 3 στου 4 Έλληνες),

•η ηλικία των κατοικιών (95% κατοικιών είναι άνω των 15 ετών και 85% άνω των 20 ετών, περίπου 5,8 εκατ. κατοικίες),

•οι κλειστές κατοικίες (σύμφωνα με την ΑΑΔΕ 790.000 κλειστές κατοικίες, εκ των οποίων 225.000 σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη), και

•η μείωση της οικοδομικής δραστηριότητας (σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ 20% λιγότερες οικοδομικές άδειες την περίοδο Ιαν – Φεβ. 2025),

αντιλαμβάνεται κανείς την ένταση και τις ιδιαιτερότητες του προβλήματος στην Ελλάδα.

Απέναντι σε αυτό το πρόβλημα, η Κυβέρνηση καταβάλει μεγάλη προσπάθεια, έχοντας δομήσει και υλοποιώντας ένα συνεκτικό πλέγμα δράσεων τα τελευταία χρόνια, το οποίο εξειδικεύεται σε μια σειρά παρεμβάσεων και προγραμμάτων με σκοπό την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος.

Οι βασικότερες παρεμβάσεις στοχεύουν στην ενίσχυση της ιδιοκατοίκησης (ειδικά για νέους), στην αξιοποίηση κενών δημόσιων ακινήτων, στην ανάπτυξη της κοινωνικής στέγασης και στον περιορισμό της βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Η Κυβερνητική πολιτική εδράζεται σε 3 πυλώνες και περιλαμβάνει 43 διακριτά μέτρα στήριξης τόσο για την απόκτηση όσο και για τη μίσθωση κατοικίας, συνολικού προϋπολογισμού άνω των 6,5 δισ. ευρώ, και με περισσότερους από 1,5 εκατομμύριο δικαιούχους (περίπου 18,3% του ενήλικου πληθυσμού).

Συγκεκριμένα:

1ος πυλώνας: Μέτρα ενίσχυσης της ζήτησης και της προσφοράς ακινήτων μέσα από ενεργητικές πολιτικές αύξησης των διαθέσιμων ακινήτων σε προσιτές τιμές.

Αυτά, από την πλευρά της ζήτησης, περιλαμβάνουν επιδότηση αγοράς 1ης κατοικίας (Προγράμματα ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ Ι και II), επιδόματα και οικονομικές ενισχύσεις, επιστροφή ενοικίου, επίδομα στέγασης, φοιτητικό στεγαστικό επίδομα, επίδομα στεγαστικής συνδρομής ανασφάλιστων υπερηλίκων.

Ενώ, από την πλευρά της προσφοράς, περιλαμβάνουν εκσυγχρονισμό παλαιών ακινήτων (Προγράμματα ΑΝΑΒΑΘΜΙΖΩ, ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ, ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ-ΑΝΑΚΑΙΝΙΖΩ), αύξηση στεγαστικού αποθέματος μέσω ανακαίνισης και επαναχρησιμοποίησης ακινήτων, κοινωνική αντιπαροχή μέσω της δημιουργίας νέων κατοικιών σε ακίνητα του Δημοσίου, κατασκευή φοιτητικών εστιών, στέγαση δημόσιων υπηρεσιών.

2ος πυλώνας: Φορολογικές ρυθμίσεις και άλλες παρεμβάσεις ελάφρυνσης και κίνητρα για ιδιοκτήτες κατοικιών.

Αυτά περιλαμβάνουν, μείωση του ΕΝΦΙΑ για τα φυσικά πρόσωπα, απαλλαγή από πρόσθετο ΕΝΦΙΑ για εμπράγματα δικαιώματα επί διατηρητέων κτιρίων, αναστολή ΦΠΑ σε νέες οικοδομές, κατάργηση φόρου γονικών παροχών – δωρεών για συγγενείς Α’ βαθμού, αναστολή επιβολής φόρου υπεραξίας από μεταβίβαση ακινήτων, φορολογικά κίνητρα για δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων και για χρήση ηλεκτρονικών συναλλαγών για δαπάνες επισκευής και συντήρησης κατοικίας.

Ενώ, όσον αφορά στις παρεμβάσεις στη βραχυχρόνια μίσθωση (Airbnb), με στόχο τον  περιορισμό κατοικιών που μπορούν να μισθώνονται βραχυχρόνια από έναν ιδιοκτήτη και την αύξηση της φορολόγησης σε περίπτωση πολλαπλών ακινήτων ή επαγγελματικής δραστηριότητας, αυτές περιλαμβάνουν επιβολή ΦΠΑ 13% και τέλους παρεπιδημούντων στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, επιβολή τέλους ανθεκτικότητας στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, προσωρινούς περιορισμούς στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και απαγόρευση βραχυχρόνιας εκμίσθωσης των ακινήτων που αποκτήθηκαν μέσω του Προγράμματος Golden Visa.

Παρεμβάσεις επίσης προβλέπονται και για το Πρόγραμμα Golden Visa, με την αύξηση του ορίου ελάχιστης επένδυσης σε ακίνητα για την απόκτηση της άδειας, τον περιορισμό της επένδυσης για απόκτηση άδειας σε ένα ακίνητο άνω των 120 τ.μ. καθώς και νέες δυνατότητες επένδυσης σε μη αστικά ακίνητα.

3ος πυλώνας: Θεσμικές παρεμβάσεις για την ενοποίηση και τον συντονισμό όλων των κρατικών μέτρων για την αντιμετώπιση του προβλήματος στέγασης.
Έχει συσταθεί Κυβερνητική Επιτροπή Στεγαστικής Πολιτικής με αποστολή τον συντονισμό, την παρακολούθηση και τη στρατηγική ενοποίηση όλων των υφιστάμενων στεγαστικών πολιτικών, και απώτερο στόχο ένα ολιστικό, μακρόπνοο και βιώσιμο σχέδιο προσιτής στέγης για την επόμενη πενταετία.
Στόχος είναι η διαμόρφωση κατευθύνσεων και πολιτικών για την εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής Στεγαστικής Πολιτικής, η προτεραιοποίηση αναγκών και η ιεράρχηση έργων, πολιτικών και δράσεων – με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων – καθώς και η επίλυση χρόνιων γραφειοκρατικών και θεσμικών προβλημάτων στις αγοραπωλησίες και στην ανάπτυξη ακινήτων.

Είναι γεγονός ότι η τεχνολογία μετασχηματίζει τον χώρο του real estate.

Αποτελεί αδιαμφισβήτητα έναν από τους βασικούς μοχλούς που διαμορφώνουν το παρόν και μέλλον του.

Το λεγόμενο PropTech περιλαμβάνει την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών για τη βελτίωση της διαχείρισης, της αποτίμησης, της κατασκευής και της πώλησης ακινήτων.

Τεχνολογίες όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη (Artificial Intelligence-AI), τα Μεγάλα Δεδομένα (Big Data), το Internet of Things (IoT), το Building Information Modeling (BIM) και το Blockchain φέρνουν καινοτόμες λύσεις:
•αυτοματοποιημένη εκτίμηση αξίας,
•έξυπνες συμβάσεις μίσθωσης,
•παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο της κατάστασης κτιρίων,
•βελτιστοποίηση ενεργειακής απόδοσης, καθώς και
•ψηφιακό σχεδιασμό, προσομοίωση και διαχείριση κατασκευαστικών έργων μέσω BIM.

Το BIM, ειδικότερα, αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, κατασκευάζονται και συντηρούνται τα κτίρια, προσφέροντας μεγαλύτερη ακρίβεια στον προγραμματισμό, μείωση κόστους και βελτιωμένη συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.

Δύναται να λειτουργήσει ως επιταχυντής του ψηφιακού μετασχηματισμού του κατασκευαστικού τομέα, μέσω της εκπαίδευσης και του εκσυγχρονισμού των επιχειρήσεων.

Η εφαρμογή του, θα συμβάλλει στη δημιουργία ανθεκτικών και βιώσιμων έργων, καθώς βελτιώνονται οι διαδικασίες ανάθεσης μελετών, κατασκευών και συντήρησης, αποτρέποντας λάθη, υπερβάσεις χρόνου και κόστους, σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους.

Στην Ελλάδα, τον Ιούνιο 2024, έπειτα από ανοιχτή δημόσια διαβούλευση, εγκρίθηκε από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών η Εθνική Στρατηγική για την εφαρμογή του BIM στην Ελλάδα, με σκοπό τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κλάδου των κατασκευών.

Ενώ, θεσμικοί φορείς – όπως το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) και Πολυτεχνικές Σχολές (ΕΜΠ και ΑΠΘ) – αναγνωρίζουν τη σημασία του και διοργανώνουν σεμινάρια και ενημερωτικές δράσεις και το εντάσσουν σταδιακά στα προγράμματα σπουδών.

Παράλληλα, ορισμένες ιδιωτικές εταιρείες (τεχνικές και κατασκευαστικές) έχουν ήδη ξεκινήσει την εφαρμογή του BIM σε μεγάλα έργα, κυρίως ιδιωτικά.
Ωστόσο, η γενικευμένη εφαρμογή του BIM στην Ελλάδα βρίσκεται ακόμα σε πρώιμο στάδιο και απαιτείται περαιτέρω θεσμική κατοχύρωση.

Σε κάθε περίπτωση, είναι γεγονός ότι η ταχύτητα της τεχνολογικής αλλαγής φέρνει και προκλήσεις.

Υπάρχει ασυμμετρία στη γνώση και στα δεδομένα.

Οι μεγάλοι θεσμικοί παίκτες αποκτούν συγκριτικό πλεονέκτημα, ενώ οι μικροί αποκλείονται.

Ενώ υπάρχει και η ρυθμιστική καθυστέρηση.

Δεν έχουμε ακόμα κοινά πρότυπα, διαλειτουργικά συστήματα, ούτε επαρκή κανονιστική εποπτεία.

Η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει – αλλά μόνο αν ενσωματωθεί σε ένα θεσμικό και κοινωνικό πλαίσιο που να εξασφαλίζει διαφάνεια, συμμετοχή και λογοδοσία.

Οι υποδομές είναι το αθέατο θεμέλιο της αξίας.

Η σημασία τους στην αποτίμηση και λειτουργία των ακινήτων είναι συχνά υποτιμημένη.

Οι επενδύσεις στις υποδομές δεν είναι ουδέτερες.

Η αξία ενός ακινήτου εξαρτάται τόσο από τα εγγενή χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται.

Και το πλαίσιο αυτό το δημιουργούν οι υποδομές.

Συνιστούν νέα σημεία έλξης για την αγορά ακινήτων, επηρεάζουν τη ζήτηση, αλλάζουν τη λειτουργική αξία περιοχών.

Αν σχεδιάζουμε ακίνητα χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη το ευρύτερο σύστημα υποδομών, δημιουργούμε αβεβαιότητα.

Αντιθέτως, όταν συγχρονίζεται η ιδιωτική ανάπτυξη με τον δημόσιο σχεδιασμό, τότε μπορούμε να μιλήσουμε για βιώσιμη αστική ανθεκτικότητα.

Τα ακίνητα αποκτούν ή χάνουν αξία όχι μόνο βάσει των εγγενών τους χαρακτηριστικών, αλλά από το ευρύτερο πλαίσιο υποδομών που τα περιβάλλει.
Από τα μεταφορικά δίκτυα (δρόμοι, Μετρό, λεωφορεία), τις ενεργειακές υποδομές (ηλεκτρικό δίκτυο, φυσικό αέριο), τις ψηφιακές υποδομές (ευρυζωνικότητα, δίκτυα 5G) και τις κοινωνικές υπηρεσίες (νοσοκομεία, σχολεία, πάρκα).

Όλα αυτά έχουν άμεσο αντίκτυπο στην αξία και ζήτηση των ακινήτων, δημιουργώντας νέα κέντρα ζήτησης και αλλάζοντας την οικονομική και κοινωνική δυναμική των περιοχών.

Για να αποδώσουν πλήρως αυτές οι επενδύσεις, απαιτείται συντονισμός μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Κρίσιμος είναι επίσης ένας εθνικός στρατηγικός σχεδιασμός που θα περιλαμβάνει δράσεις για την ενίσχυση της περιφέρειας, την αποσυμφόρηση των μεγάλων αστικών κέντρων και την καλύτερη διασπορά της ζήτησης για στέγαση σε όλη τη χώρα.

Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια πραγματοποιούνται σημαντικές επενδύσεις που αλλάζουν το τοπίο, σε μία προσπάθεια ενίσχυσης της συνδεσιμότητας στις μεταφορές και της ανθεκτικότητας στις υποδομές.

Το 2024 ολοκληρώθηκε, με την πολύτιμη συμβολή του ιδιωτικού τομέα, και παραδόθηκε στην κυκλοφορία η οδική σύνδεση από το Άκτιο μέχρι την Αμβρακία και ένα σημαντικό τμήμα του αυτοκινητόδρομου Κεντρικής Ελλάδας Ε-65.

Επιπλέον, υπογράφηκε η νέα Σύμβαση Παραχώρησης της Αττικής Οδού και ο αυτοκινητόδρομος συνεχίζει να λειτουργεί, απρόσκοπτα, υπό τον νέο Παραχωρησιούχο.

Και, τέλος, τέθηκε σε λειτουργία το Μετρό Θεσσαλονίκης, το πιο εμβληματικό αστικό έργο της τελευταίας δεκαετίας.

Η επέκταση του Μετρό στην Καλαμαριά προχωράει και θα ολοκληρωθεί περίπου σε ένα χρόνο από τώρα.

Ενώ, προχωράει επίσης και η Γραμμή 4 του Μετρό της Αθήνας.

Ο αυτοκινητόδρομος Πατρών – Πύργου ολοκληρώνεται στο τέλος Ιουλίου 2025.

Με γοργούς ρυθμούς υλοποιείται η κατασκευή του Flyover στη Θεσσαλονίκη.

Και προχωράει η κατασκευή του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης.

Επιπρόσθετα, ανανεώνεται δραστικά ο στόλος αστικών λεωφορείων Αθήνας και Θεσσαλονίκης και προωθείται με συνέπεια η ηλεκτροκίνηση.

Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στον αειφόρο σχεδιασμό των συγκοινωνιακών συστημάτων, με την εισαγωγή – μεταξύ άλλων – Σχεδίων Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας, ως κύριο εργαλείο σχεδιασμού για τους δήμους και τις περιφερειακές αρχές.

Για όλα τα παραπάνω, βρίσκονται σε εξέλιξη σχετικές κυβερνητικές πρωτοβουλίες για την εξεύρεση και την εξασφάλιση πηγών χρηματοδότησης και χρηματοδοτικών μέσων, με την αξιοποίηση εθνικών και ευρωπαϊκών κονδυλίων και με τη συμμετοχή και τη συμβολή του ιδιωτικού τομέα, μέσω παραχωρήσεων και συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αρχίσει να αντιλαμβάνεται την κτηματαγορά ως μοχλό μετάβασης – όχι απλώς ως επενδυτικό πεδίο.

Την εντάσσει σε μια ευρύτερη στρατηγική για την κλιματική και ψηφιακή μετάβαση:

•το Green Deal επιδιώκει ουσιαστική αναβάθμιση του κτιριακού αποθέματος για να μειωθούν οι εκπομπές ρύπων,

•η Taxonomy επαναπροσδιορίζει το τι είναι βιώσιμη επένδυση, και

•η πρωτοβουλία Fit for 55 φέρνει στο επίκεντρο τις εκπομπές και την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων.

Αυτές οι πολιτικές θέτουν νέα πρότυπα και απαιτήσεις που επηρεάζουν κάθε παράγοντα της αγοράς, από τους επενδυτές μέχρι τους τελικούς χρήστες.

Όμως για να πετύχουν, χρειάζονται τεκμηριωμένη γνώση, πολυεπιστημονική συνεργασία και συνέργεια κράτους – αγοράς – πανεπιστημίων.

Ο ρόλος της έρευνας εδώ είναι κρίσιμος:

Να φέρει δεδομένα, να αποκαλύψει συνέπειες πολιτικών, να συνδέσει θεωρία και εφαρμογή.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική αγορά ακινήτων έχει τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, που την καθιστούν ταυτόχρονα πρόκληση και ευκαιρία.

Τα τελευταία 5 χρόνια ο ελληνικός κλάδος real estate γνωρίζει επενδυτική έκρηξη, κυρίως σε μεγάλες αστικές αναπτύξεις (π.χ. Ελληνικό), ξενοδοχειακές επενδύσεις βραχυπρόθεσμου ορίζοντα αλλά και υψηλού επιπέδου, logistics αλλά και συγκροτήματα κατοικιών.

Η τάση αυτή ενισχύεται από το πρόγραμμα Golden Visa, την τόνωση του τουρισμού και το ευνοϊκό επενδυτικό κλίμα, φέρνοντας τη χώρα στο επίκεντρο της προσοχής διεθνών θεσμικών και ιδιωτικών επενδυτών.

Στην πενταετία 2020–2024, οι Ξένες Άμεσες Επενδύσεις (ΞΑΕ) στον ελληνικό κλάδο ακινήτων ανήλθαν συνολικά σε περίπου 9 δισ. ευρώ, με σταθερά αυξητική τάση.

Σύμφωνα με την Τράπεζα της Ελλάδας, οι καθαρές εισροές σε ακίνητα ανήλθαν το 2024 σε 2,75 δισ. ευρώ, με τον κλάδο να συγκροτεί πάνω από 45% των συνολικών ΞΑΕ.

Στο σημείο αυτό, ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στη σύνδεση των γεωπολιτικών εξελίξεων με τις ΞΑΕ σε ακίνητα, η οποία είναι ισχυρή και πολυεπίπεδη.

Οι διεθνείς κρίσεις, οι εντάσεις και οι στρατηγικές μετατοπίσεις επηρεάζουν τη ροή κεφαλαίων, τη συμπεριφορά των επενδυτών αλλά και τη ζήτηση για συγκεκριμένους τύπους ακινήτων.

Συγκεκριμένα:

1ον. Αναζήτηση “ασφαλών καταφυγίων”.

Σε περιόδους διεθνούς αστάθειας (π.χ. πόλεμος Ουκρανίας, ένταση στη Μέση Ανατολή), οι επενδυτές στρέφονται σε χώρες με πολιτική σταθερότητα, γεωγραφικά πλεονεκτήματα, ευρωπαϊκή νομοθεσία και θεσμούς.

Η Ελλάδα λοιπόν λειτουργεί ως “ασφαλές καταφύγιο επένδυσης” για πολίτες από πιο ασταθείς περιοχές (Ρωσία, Τουρκία, Λίβανος, Κίνα κ.λπ.) και αυτό είναι μια κατάκτηση της σημερινής Κυβέρνησης.

2ον. Αξιοποίηση real estate για απόκτηση άδειας διαμονής.

Προγράμματα όπως η Golden Visa συνδέουν άμεσα την αγορά ακινήτου με πρόσβαση σε βίζα ή ιθαγένεια.

Οι γεωπολιτικές κρίσεις αυξάνουν τη ζήτηση τέτοιων “ασφαλών διαβατηρίων”.
Η Ελλάδα έχει δεχτεί χιλιάδες τέτοιες επενδύσεις, κυρίως από Κίνα, Ρωσία, Λίβανο, Τουρκία, Ισραήλ κ.α.

3ον. Πόλεμος στην Ουκρανία και ενεργειακή κρίση.

Προκάλεσαν μετατοπίσεις κεφαλαίων και πληθυσμών, ιδιαίτερα προς τη ΝΑ Ευρώπη.

Οι επενδύσεις σε τουριστικά ακίνητα και δεύτερες κατοικίες σε χώρες όπως η Ελλάδα αυξήθηκαν, καθώς προσφέρουν φθηνότερη αγορά, ενεργειακή αυτονομία και σταθερό νόμισμα (ευρώ).

4ον. Ανακατανομή παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού.

Η πανδημία και οι γεωπολιτικές εντάσεις οδήγησαν επιχειρήσεις να αναζητούν εναλλακτικές τοποθεσίες logistics.

Η Ελλάδα, με τη θέση της στην Ανατολική Μεσόγειο, γίνεται κόμβος και προσελκύει επενδύσεις σε logistics real estate (αποθήκες, βιομηχανικά πάρκα).

5ον. Επιπτώσεις στις αποδόσεις και στον κίνδυνο.

Η γεωπολιτική αβεβαιότητα αυξάνει τη διαφορά αποδόσεων (spread) μεταξύ χωρών υψηλού και χαμηλού κινδύνου.

Αυτό ενισχύει την Ελλάδα ως επενδυτικό προορισμό, επειδή προσφέρει υψηλές αποδόσεις (yield) σε σχέση με τη Δ. Ευρώπη, αλλά με σταθερό νόμισμα και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.

Το real estate συνεπώς αποτελεί στρατηγικό τομέα προσέλκυσης ξένων κεφαλαίων στην Ελλάδα, ενισχύοντας ευρύτερα την οικονομία αλλά και προκαλώντας, σε ορισμένες περιοχές, ισχυρές πιέσεις στις τιμές κατοικιών, εντείνοντας το στεγαστικό πρόβλημα.

Ιδιαίτερη αναφορά πρέπει να γίνει σε δύο διακριτά ελληνικά case studies.

Το πρώτο αφορά στη μεγάλη ιδιωτική επένδυση στο Ελληνικό, όπου ουσιαστικά από το 2019 η συγκεκριμένη μπήκε σε τροχιά υλοποίησης, καθώς επιλύθηκαν τα σημαντικότερα ζητήματα που αφορούσαν τις υποχρεώσεις του Δημοσίου, ο οποίος ήταν ο κύριος της έκτασης.

Η ισχυρή βούληση που έδειξε η Κυβέρνηση, μέσω του Υπουργείου Οικονομικών και των λοιπών συναρμόδιων Υπουργείων για την έναρξη της υλοποίησης αυτής της μεγάλης αστικής ανάπλασης, έφερε αποτέλεσμα και η επένδυση των 8 δισ. ευρώ υλοποιείται με γοργούς ρυθμούς και, άμα τη ολοκλήρωσή της, θα έχει προσφέρει πολλαπλώς στη χώρα.

Ανάλογα μεγάλη επίδραση θα έχει η μεταστέγαση υπηρεσιών του Δημοσίου στο εργοστάσιο της ΠΥΡΚΑΛ, απελευθερώνοντας σημαντικό κτιριακό απόθεμα στο κέντρο της πόλης.

Συμμετέχοντας από την έναρξη αυτής της προσπάθειας, από το Υπουργείο Οικονομικών (που ήταν επίσης κύριος του έργου), ευελπιστώ η ολοκλήρωσή του να επιφέρει αφενός μεν μεγάλη βελτίωση των υπηρεσιών του Δημοσίου τομέα προς τους πολίτες, αφετέρου δε τη δυνατότητα αστικής αναζωογόνησης στο κέντρο της πόλης.

Το real estate δεν είναι απλώς μια κατηγορία επενδύσεων.

Είναι ο τρόπος που οργανώνεται ο χώρος, η εργασία, η ζωή.

Είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με την οικονομία και την κοινωνία.

Η πρόκληση είναι να συνδυαστούν οι παρεμβάσεις σε όλα τα πεδία ώστε να χτιστεί μια αγορά ακινήτων που να εξυπηρετεί τις ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας του 21ου αιώνα.

Με επανοηματοδότηση της έννοιας της αξίας – όχι μόνο ως απόδοση, αλλά ως βιωσιμότητα, πρόσβαση, κοινωνική χρησιμότητα.

Με σχεδιασμό σε συνθήκες αστάθειας, χωρίς να θυσιάζεται η στρατηγική σκέψη.

Με ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, ακαδημαϊκής κοινότητας και πρακτικής.

Αυτό απαιτεί μια νέα συμμαχία μεταξύ:
•της πολιτείας, που θέτει τους κανόνες,
•της αγοράς, που υλοποιεί με υπευθυνότητα,
•της πανεπιστημιακής κοινότητας, που παράγει γνώση και τεκμηρίωση, και
•της κοινωνίας, που διεκδικεί και συμμετέχει.

*Αναπληρωτής Καθηγητής, ΟΠΑ, Βουλευτής Φθιώτιδας, ΝΔ, Πρώην Υπουργός Οικονομικών (2019-2023) και Υποδομών και Μεταφορών (2023-2025)

capital.gr

Πρόωρες αποπληρωμές δημοσίου χρέους:

Υψηλή συμβολική αξία και ουσιαστικό όφελος για τη χώρα και την οικονομία της

 

Χρήστος Σταϊκούρας

Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΔ

Αναπληρωτής Καθηγητής ΟΠΑ

Η μείωση του ελληνικού δημοσίου χρέους, που συσσωρεύτηκε διαχρονικά και εξακολουθεί να είναι υψηλό τόσο ονομαστικά όσο και ως ποσοστό του ΑΕΠ, αποτελεί βασικό εθνικό στόχο.

Η μείωσή του απαιτεί, πρωτίστως, διεύρυνση και εμβάθυνση της παραγωγικής βάσης, με αύξηση διεθνώς ανταγωνιστικής παραγωγής, και παράλληλη χρηστή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών.

Η Ελλάδα, από το 2019 έως το 2024, εν μέσω αλλεπάλληλων κρίσεων και αυξημένης παγκόσμιας αβεβαιότητας και ανασφάλειας, κινήθηκε προς αυτές τις κατευθύνσεις, με αποτέλεσμα να κάνει σημαντικά βήματα προς τον εθνικό στόχο.

Το Ελληνικό Δημόσιο, μέσω του Υπουργείου Οικονομικών και ειδικότερα του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), προέβη σε πρόωρες αποπληρωμές χρέους του επονομαζόμενου επίσημου τομέα (official sector) και, συγκεκριμένα, των δανείων που είχε συνάψει με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και του διμερούς δανείου που είχε συνάψει με τις χώρες τις Ευρωζώνης (Greek Loan Facility Agreement – GLFA), στο πλαίσιο του πρώτου Προγράμματος Δημοσιονομικής Προσαρμογής (1^ο Μνημόνιο).

Πέραν των τακτικών/κανονικών αποπληρωμών χρέους, οι οποίες ακολουθούσαν το αρχικό πρόγραμμα αποπληρωμών, καθ’ όλο το προαναφερόμενο διάστημα το Ελληνικό Δημόσιο εξόφλησε πρόωρα συνολικά ποσά ύψους 24,04 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 8,17 δισ. ευρώ αφορούσαν δάνεια προς το ΔΝΤ (σε SDR) και τα υπόλοιπα 15,87 δισ. ευρώ διμερή δάνεια GLFA.

 

Είναι δε χαρακτηριστικό ότι, στην περίπτωση του ΔΝΤ, η Ελλάδα αποπλήρωσε – μέσα σε 2,5 χρόνια και 2 χρόνια πριν από τη λήξη της – το σύνολο της οφειλής της προς το Ταμείο.

Οι πρόωρες αποπληρωμές των δανείων ΔΝΤ, έλαβαν χώρα ως ακολούθως:

 

Πρόωρες αποπληρωμές δανείων ΔΝΤ	Ημερομηνία	Ποσό (εκατ. SDR)	Ποσό (εκατ. ευρώ)	Όφελος διαφορικού επιτοκίου (εκατ. ευρώ)	Όφελος θετικής αξίας CC Swap (εκατ. ευρώ)
1η	Νοέ-2019	2.182	2.700	27,0	67,6
2η	Μαρ-2021	2.786	3.600	36,0	9,8
3η	Απρ-2022	1.510	1.870	18,7	113,4
Σύνολο		6.478	8.170	81,7	190,8

Πηγή: ΟΔΔΗΧ

 

Από τις ανωτέρω πρόωρες αποπληρωμές, εκτός του οφέλους που προέκυψε από το διαφορικό επιτόκιο μεταξύ του χαμηλότερου κόστους νέου δανεισμού για αντίστοιχες διάρκειες και του υψηλότερου κόστους των δανείων του ΔΝΤ, και το οποίο εκτιμάται σε περίπου 82 εκατ. ευρώ, προέκυψαν και οφέλη για το Ελληνικό Δημόσιο από τη θετική αξία των πράξεων διαχείρισης (Cross Currency Swap – CC Swap) που είχαν συναφθεί προκειμένου να αντισταθμιστεί μερικώς ο συναλλαγματικός κίνδυνος που ενυπήρχε εξαρχής. Κι αυτό γιατί τα εν λόγω δάνεια συνάφθηκαν και εξυπηρετούνταν σε SDR, δηλαδή σε μία νομισματική μονάδα που κατά το μεγαλύτερο μέρος της εξαρτιόταν από ξένα νομίσματα. Το προαναφερόμενο όφελος ανήλθε σε περίπου 191 εκατ. ευρώ.

Έτσι, εκτιμάται ότι το ταμειακό όφελος, και από τις δύο πηγές, διαμορφώθηκε σε περίπου 273 εκατ. ευρώ.

 

Όσον αφορά στις πρόωρες αποπληρωμές των διμερών δανείων GLFA, αυτές έλαβαν χώρα ως ακολούθως:

 

Πρόωρες αποπληρωμές δανείων GLFA	Ημερομηνία	Ποσό (εκατ. ευρώ)	Όφελος διαφορικού επιτοκίου (εκατ. ευρώ)
1η	Δεκ-2022	2.645	19,8
2η	Δεκ-2023	5.290	52,9
3η	Δεκ-2024	7.935	71,4
Σύνολο		15.870	144,1

Πηγή: ΟΔΔΗΧ

 

Από τις πρόωρες αποπληρωμές των δανείων του GLFA εκτιμάται ότι, έως σήμερα, προέκυψε συνολικό ταμειακό όφελος περίπου 144,1 εκατ. ευρώ, εξαιτίας του διαφορικού επιτοκίου του υψηλότερου κόστους εξυπηρέτησης των εν λόγω δανείων και του χαμηλότερου κόστους νέου δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου για τις αντίστοιχες διάρκειες.

 

Συνολικά, το άμεσο ταμειακό όφελος από τις έως σήμερα πρόωρες αποπληρωμές, τόσο του ΔΝΤ όσο και του GLFA, ανέρχεται σε περίπου 417 εκατ. ευρώ. Όφελος, που αξιοποιήθηκε και αξιοποιείται από την Κυβέρνηση για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, κυρίως των πιο ευάλωτων.

 

Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί – αναφορικά με τα δάνεια του GLFA – και το πρόσθετο έμμεσο όφελος που προήλθε από την είσπραξη της θετικής αξίας των διαχειριστικών πράξεων ανταλλαγής επιτοκίου (Interest Rate Swap – IR Swap) που είχαν συναφθεί από τον ΟΔΔΗΧ, από το 2018 έως το 2020, για την αντιστάθμιση του επιτοκιακού κινδύνου των δανείων αυτών. Αυτό υπολογίζεται σε περίπου 10% της ονομαστικής αξίας του εκάστοτε πρόωρα αποπληρούμενου ποσού, δηλαδή σε περίπου 1,6 δισ. ευρώ.

Ο ΟΔΔΗΧ, με τη σύναψη των κατάλληλων διαχειριστικών πράξεων, έχει ήδη φροντίσει ώστε το ποσό αυτό να εισπραχθεί σε ισόποσες δόσεις σε βάθος δεκαετίας, μειώνοντας έτσι τις μελλοντικές δαπάνες εξυπηρέτησης και αντισταθμίζοντας μερικώς το μελλοντικό – πιθανώς – αυξημένο κόστος εξυπηρέτησης δημοσίου χρέους.

 

Συναφώς με το ανωτέρω και επιπρόσθετα, πέραν της άμεσης ταμειακής ωφέλειας, η στρατηγική των πρόωρων αποπληρωμών δημιούργησε και δημιουργεί και ποιοτικά οφέλη, βελτιώνοντας το προφίλ του δημοσίου χρέους, όπως είναι:

• Η μείωση του κινδύνου αναχρηματοδότησης και κατ’ επέκταση του κινδύνου ρευστότητας για το Ελληνικό Δημόσιο.
• Η αύξηση της μέσης σταθμικής διάρκειας του χαρτοφυλακίου χρέους.
• Η αποτελεσματική αξιοποίηση των ταμειακών διαθεσίμων.
• Η μείωση/εξάλειψη του επιτοκιακού κινδύνου, αφού τόσο τα δάνεια του ΔΝΤ όσο και τα GLFA είχαν συναφθεί σε κυμαινόμενο επιτόκιο.
• Η μείωση/εξάλειψη του συναλλαγματικού κινδύνου, αναφορικά με τα δάνεια του ΔΝΤ.

Παράλληλα, βελτιώνονται οι βασικοί δείκτες βιωσιμότητας του δημοσίου χρέους, όπως είναι ο δείκτης ετήσιων μεικτών χρηματοδοτικών αναγκών ως ποσοστό του ΑΕΠ και ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ.

Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια πολύ θετική εξέλιξη, με υψηλή συμβολική αξία και ουσιαστικό όφελος για τη χώρα μας, αφού συντέλεσε στις συνεχείς και αλλεπάλληλες αναβαθμίσεις του αξιόχρεου της Ελλάδας από το 2019 και μετά και την κατάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας.

 

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι έχει ήδη ανακοινωθεί από τον Πρωθυπουργό και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η πρόθεση του Ελληνικού Δημοσίου να προβεί σε περαιτέρω πρόωρη αποπληρωμή του GLFA, ύψους τουλάχιστον 5,29 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο 2025, που θα αφορά στις λήξεις από το 2033 έως και το 2041, ώστε το εν λόγω δάνειο να αποπληρωθεί πλήρως έως το 2030, ήτοι τουλάχιστον 10 έτη πριν την τελική ημερομηνία λήξης του.

Στόχος είναι η παροχή περαιτέρω διασφάλισης στους οίκους αξιολόγησης και στην διεθνή επενδυτική κοινότητα εν γένει ότι η Ελλάδα κινείται με προνοητικότητα και διορατικότητα, έγκαιρα και σε ασφαλή χρόνο, προκειμένου να μειώσει έτι περαιτέρω τις ήδη μειωμένες ετήσιες μικτές χρηματοδοτικές ανάγκες του και μετά το 2032.

Συνεπώς, από τα ανωτέρω προκύπτει, ποσοτικά και ποιοτικά, η επιτυχής διαχείριση εκ μέρους της χώρας και των αρμοδίων της, του δημοσίου χρέους της χώρας, δια της εφαρμογής στρατηγικής πρόωρης αποπληρωμής του.

kathimerini.gr

2025-06-15 Άρθρο Καθημερινή – Πρόωρες Αποπληρωμές Δημοσίου Χρέους

Η οδική ασφάλεια είναι κάτι που αφορά όλους μας.

Είναι συλλογικό στοίχημα, και σ’ αυτό το στοίχημα δεν περισσεύει κανείς.

Το κοινό ευρωπαϊκό όραμα «vision zero», δηλαδή μηδενικός αριθμός θυμάτων από τροχαία έως το 2050, είναι φιλόδοξο, αλλά όχι ανέφικτο.

Και κάθε βήμα που μας φέρνει πιο κοντά, αξίζει τον κόπο.

Την προηγούμενη δεκαετία, η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση του αριθμού των θυμάτων τροχαίων ατυχημάτων μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ένας από τους σημαντικότερους λόγους γι’ αυτό ήταν η κατασκευή σύγχρονων αυτοκινητοδρόμων, που κατέστησαν ασφαλέστερο το εθνικό οδικό δίκτυο.

Η εξέλιξη αυτή, όμως, δεν επιτρέπει κανέναν εφησυχασμό:

 

-Πρώτον, γιατί ο απόλυτος αριθμός των θυμάτων παραμένει υψηλός.

-Δεύτερον, γιατί η αύξηση των κυκλοφορούντων οχημάτων, ειδικά στα αστικά κέντρα, αυξάνει ταυτόχρονα και την πιθανότητα να γίνουν ατυχήματα, όπως ήδη αποδεικνύεται.

-Τρίτον, γιατί η χώρα μας εμφανίζει τα υψηλότερα ποσοστά δυστυχημάτων στην Ευρώπη από τροχαία στους αστικούς ιστούς, ειδικά με μηχανοκίνητα δίκυκλα.

Απέναντι, λοιπόν, σε ένα δυναμικό και εξελισσόμενο φαινόμενο, απαιτούνται νέες δυναμικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπισή του.

 

Η Κυβέρνηση έχει ως άμεση προτεραιότητα την αναβάθμιση της οδικής ασφάλειας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της καθημερινότητας των πολιτών.

Σε αυτή την κατεύθυνση:

1ον. Συνεχίζεται η κατασκευή σύγχρονων αυτοκινητοδρόμων και σε περιοχές με βαρύ ιστορικό ατυχημάτων.

Ενδεικτικά, τέλος Ιουλίου θα παραδοθεί σε κυκλοφορία το 90% του οδικού άξονα Πάτρα – Πύργος.

 

Πρόσφατα κυρώσαμε τη σύμβαση παραχώρησης του ΒΟΑΚ για το τμήμα Χανιά – Ηράκλειο και εκκινούν οι εργασίες ενίσχυσης της οδικής ασφάλειας.

Είναι σε πλήρη εξέλιξη οι εργασίες στα τμήματα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος και Χερσόνησος – Νεάπολη.

Ενώ το μεγαλύτερο τμήμα του Ε-65, από τη Λαμία μέχρι την Καλαμπάκα, παραδόθηκε σε κυκλοφορία τον Απρίλιο 2024.

2ον. Υλοποιούνται, μεταβατικά, έργα ενίσχυσης της ασφάλειας των σημερινών υποδομών στις οποίες παρατηρείται συχνότητα ατυχημάτων.

 

Αυτά περιλαμβάνουν, συνολικά ή μερικώς, αναλόγως της εφικτότητας και της αναγκαιότητας, μεταξύ άλλων:

-οριζόντια διαγράμμιση,

-εύκαμπτα διαχωριστικά κολωνάκια,

-φωτισμό κόμβων και τμημάτων οδού,

 

-αναμόρφωση κατακόρυφης σήμανσης, και

-στηθαία ασφαλείας και οριοδείκτες.

3ον. Ενθαρρύνεται, στρατηγικά, η χρήση νέων και αναβαθμισμένων μέσων μαζικής μεταφοράς.

Σήμερα και μέσα μόλις στους 12 τελευταίους μήνες, κυκλοφορούν στην Αττική 518 ολοκαίνουρια και προσβάσιμα λεωφορεία, αντιρρυπαντικής τεχνολογίας, ενώ περίπου 450 ακόμα αναμένονται μέχρι τα τέλη του 2025.

Στη Θεσσαλονίκη, αντιστοίχως, κυκλοφορούν 110 ηλεκτρικά λεωφορεία, καθώς και 159 λεωφορεία diesel, με σημαντικά μικρότερο μέσο όρο ηλικίας, εκ των οποίων 41 ολοκαίνουρια.

Ενώ παράλληλα, 14 συρμοί του Ηλεκτρικού ξεκίνησαν να ανανεώνονται το τελευταίο έτος, ώστε να έχουμε περίπου 10 πρόσθετα τρένα μέχρι το τέλος του 2026, ένα κάθε μήνα από τον εφετινό Νοέμβριο.

4ον. Χορηγούνται κίνητρα για την ανανέωση του – εν πολλοίς πεπαλαιωμένου – στόλου ιδιωτικών οχημάτων.

Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, από το καλοκαίρι του 2023 που ανέλαβε την αρμοδιότητα, έχει καταβάλει επιδοτήσεις συνολικού ποσού περίπου 55 εκατ. ευρώ σε περισσότερους από 14.000 δικαιούχους για αγορά ή μίσθωση ηλεκτρικού οχήματος.

5ον. Ιδρύεται το Εθνικό Παρατηρητήριο Οδικής Ασφάλειας, στο πλαίσιο ενός πλέγματος αλληλένδετων δράσεων του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Οδικής Ασφάλειας 2021-2030, με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ, και συνολικό προϋπολογισμό 25 εκατ. ευρώ.

6ον. Δρομολογείται η εγκατάσταση καμερών κατά μήκος των οδικών αξόνων και σε μέσα μαζικής μεταφοράς, επιδιώκοντας να ελεγχθεί, μεταξύ άλλων, η υπέρβαση του ορίου ταχύτητας, η παραβίαση ερυθρού σηματοδότη, η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, η παράνομη χρήση λωρίδας αποκλειστικής κυκλοφορίας.

Συγκεκριμένα, όπως παρουσιάστηκε στο τέλος του 2024 από τα συναρμόδια Υπουργεία, και ψηφίστηκε με διάταξη στο σχέδιο νόμου, προωθείται η ανάπτυξη δικτύου καμερών μέσα από διαγωνισμό παραχώρησης και η δημιουργία ενιαίου πληροφοριακού συστήματος, τη διαχείριση του οποίου θα αναλάβει η Υπηρεσία Οδικών Τελών – Ηλεκτρονικής Διαχείρισης Οδικών Υποδομών.

7ον. Εκσυγχρονίζεται ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, με το σχέδιο νόμου που ψηφίζεται σήμερα.

Στόχος του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, αποτέλεσμα προσεκτικής, πολύμηνης και συστηματικής μελέτης, είναι η οδική ασφάλεια και η προστασία της ανθρώπινης ζωής.
Βασικές προβλέψεις του είναι:

-Η αναμόρφωση των διοικητικών και ποινικών κυρώσεων, ώστε αυτές να αντιστοιχούν στη νέα κατηγοριοποίηση της επικινδυνότητας των παραβάσεων.

-Η θέσπιση της υποτροπιάζουσας παραβατικής και αντικοινωνικής οδικής συμπεριφοράς.

-Η αποσύνδεση των κυρώσεων από το όχημα.

-Η διαμόρφωση συνθηκών βιώσιμης αστικής κινητικότητας, με την παραχώρηση ζωτικού χώρου σε οχήματα μικροκινητικότητας.

-Η ενίσχυση της προσβασιμότητας και της ασφάλειας των ατόμων με αναπηρία, διαμορφώνοντας ένα πλαίσιο ισότιμης, ασφαλούς και αξιοπρεπούς μετακίνησης για όλους.

-Η πρόβλεψη για δυνατότητα καθιέρωσης μαθήματος κανόνων οδικής συμπεριφοράς, για την εξοικείωση των μαθητών.

-Η μείωση της ανώτατης ταχύτητας κίνησης εντός του αστικού ιστού και σε οδούς γειτονιάς στα 30 χλμ./ώρα.

Η Κυβέρνηση, με το σύνολο των ανωτέρω 7 πρωτοβουλιών, κάνει αυτό που μπορεί. Η ασφάλεια στους δρόμους, όμως, δεν είναι υπόθεση μόνο του Κράτους. Είναι υπόθεση παιδείας, πολιτισμού, καθημερινής στάσης.

Είναι επιλογή, επιλογή ζωής.

mononews.gr

 

Γράφει ο Χρήστος Σταϊκούρας, βουλευτής Φθιώτιδας, αναπληρωτής καθηγητής ΟΠΑ

Πρόκειται για ένα διαχρονικό ζήτημα που αφορά την ανθρώπινη ζωή, το υπέρτατο αγαθό που οφείλουμε να προστατεύσουμε με κάθε δυνατό μέσο.

Την προηγούμενη δεκαετία, η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση του αριθμού των θυμάτων τροχαίων ατυχημάτων μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ένας από τους σημαντικότερους λόγους γι’ αυτό ήταν η κατασκευή και η θέση σε κυκλοφορία σύγχρονων αυτοκινητοδρόμων, που κατέστησαν ασφαλέστερο το εθνικό οδικό δίκτυο.

Η εξέλιξη αυτή, όμως, δεν επιτρέπει κανέναν εφησυχασμό, πρώτον γιατί ο απόλυτος αριθμός των θυμάτων παραμένει υψηλός, δεύτερον, γιατί η αύξηση των κυκλοφορούντων οχημάτων, ειδικά στα αστικά κέντρα, αυξάνει ταυτόχρονα και την πιθανότητα να γίνουν ατυχήματα, όπως ήδη αποδεικνύεται, και τρίτον διότι η χώρα μας εμφανίζει από τα υψηλότερα ποσοστά δυστυχημάτων στην Ευρώπη από τροχαία στους αστικούς ιστούς, ειδικά με μηχανοκίνητα δίκυκλα.

Απέναντι, λοιπόν, σε ένα δυναμικό και εξελισσόμενο φαινόμενο, απαιτούνται νέες δυναμικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπισή του.

Η Κυβέρνηση έχει ως άμεση προτεραιότητα την αναβάθμιση της οδικής ασφάλειας και, κατά συνέπεια, τη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της καθημερινότητας των πολιτών. Σε αυτή την κατεύθυνση:

1^ον. Συνεχίζει την κατασκευή σύγχρονων αυτοκινητοδρόμων και σε περιοχές με βαρύ ιστορικό ατυχημάτων, όπως είναι ο οδικός άξονας Πάτρα – Πύργος και ο ΒΟΑΚ.

2^ον. Προβαίνει, βραχυπρόθεσμα και μεταβατικά, σε έργα ενίσχυσης της ασφάλειας των σημερινών υποδομών.

3^ον. Ενθαρρύνει, στρατηγικά, τη χρήση – και ενσωμάτωση στην καθημερινότητα των πολιτών – νέων και αναβαθμισμένων μέσων μαζικής μεταφοράς και ήπιων μορφών μετακίνησης, περιορίζοντας έτσι και τη χρήση του αυτοκινήτου.

4^ον. Χορηγεί κίνητρα για την ανανέωση του – εν πολλοίς πεπαλαιωμένου – στόλου ιδιωτικών οχημάτων.

5^ον. Ιδρύει το Εθνικό Παρατηρητήριο Οδικής Ασφάλειας.

6^ον. Δρομολογεί την εγκατάσταση καμερών κατά μήκος των οδικών αξόνων και σε μέσα μαζικής μεταφοράς, επιδιώκοντας να ελέγξει, μεταξύ άλλων, την υπέρβαση του ορίου ταχύτητας, την παραβίαση ερυθρού σηματοδότη, τη χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, την παράνομη χρήση λωρίδας αποκλειστικής κυκλοφορίας.

7^ον. Εκσυγχρονίζει τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, όπως αποτυπώνεται στο υπό συζήτηση Σχεδίου Νόμου, με αναμόρφωση, εξορθολογισμό και κλιμάκωση των διοικητικών και ποινικών κυρώσεων, ώστε αυτές να αντιστοιχούν στην επικινδυνότητα των παραβάσεων.

Στο Σχέδιο Νόμου προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η μείωση του ανώτατου επιτρεπόμενου ορίου ταχύτητας των οχημάτων, εντός κατοικημένων περιοχών, από τα 50 χλμ/ώρα στα 30 χλμ/ώρα. Αυτή η Κυβερνητική επιλογή μελετήθηκε προσεκτικά και επί μακρόν.

Συζητήθηκε και αποφασίστηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο της 29^ης Μαρτίου 2024, και εντάχθηκε στη Δημόσια Διαβούλευση του Σχεδίου Νόμου, που έλαβε χώρα από 3 Ιανουαρίου 2025 μέχρι 24 Ιανουαρίου 2025. Είναι μια ώριμη επιλογή. Τα εκτιμώμενα οφέλη είναι πολλά και σημαντικά.

1^ον. Λιγότερα οδικά ατυχήματα.

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας των Μεταφορών και το Τμήμα Μεταφορών και Συγκοινωνιακής Υποδομής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, οι περιοχές με όριο ταχύτητας τα 30 χλμ/ώρα έχουν σημειώσει σημαντική μείωση του κινδύνου ατυχημάτων και της σοβαρότητας αυτών, έως και 40%. Μάλιστα, ένα όχημα που κινείται με 50 χλμ/ώρα έχει σχεδόν πέντε φορές περισσότερες πιθανότητες να σκοτώσει έναν πεζό σε σύγκριση με όχημα που κινείται με 30 χλμ/ώρα. Η διαφορά δεν είναι απλώς αριθμητική. Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου.

2^ον. Μείωση κατανάλωσης καυσίμων και ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Οι χαμηλότερες ταχύτητες οδηγούν σε χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμων, έως και 12%. Επίσης, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, οξειδίου του αζώτου και σωματιδίων που επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα, μπορούν να περιοριστούν έως και 19%.

3^ον. Βελτίωση κυκλοφοριακής ροής.

Ο κυκλοφοριακός φόρτος μειώνεται, καθώς οι χαμηλότερες ταχύτητες ενθαρρύνουν και διευκολύνουν τη χρήση μέσων μαζικής μεταφοράς και τις ενεργητικές μετακινήσεις (ποδήλατο, περπάτημα). Επίσης, η μείωση του ορίου ταχύτητας μπορεί να οδηγήσει, κατά περίπτωση, και σε βελτίωση της ροής της κυκλοφορίας, της συμφόρησης και των χρόνων διαδρομής. Η διαμόρφωση συνθηκών βιώσιμης αστικής κινητικότητας, μέσω και της μείωσης της ταχύτητας, ενισχύεται με την παραχώρηση ζωτικού και ασφαλούς χώρου σε οχήματα μικροκινητικότητας.

Πολλές ευρωπαϊκές πόλεις έχουν υιοθετήσει ή/και δρομολογήσει αυτό το όριο ταχύτητας. Μεταξύ άλλων, το Γκράτς, το Εδιμβούργο, η Μαδρίτη, η Βαρκελώνη, η Νάντ, η Χάγη, η Ζυρίχη, η Βιέννη, το Μπιλμπάο, οι Βρυξέλλες, το Παρίσι, η Λυών, η Κοπεγχάγη, η Φλωρεντία, το Άμστερνταμ, η Βαλένθια, η Λιλ, το Μόναχο, η Μπολόνια, το Ελσίνκι. Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά: μείωση των θανάτων έως και 50%, της ηχορύπανσης κατά 50% και των τραυματισμών σε ποσοστά άνω του 40%.

Ενδεικτικά, στις Βρυξέλλες, η μείωση της ταχύτητας είχε ως αποτέλεσμα, μέσα σε ένα έτος, τη μείωση των θανάτων σε οδικά ατυχήματα κατά 50% και τη μείωση της μέσης κατανάλωσης καυσίμου κατά 10%.

Στο Παρίσι, η μείωση των ταχυτήτων συνέβαλε στη μείωση των ατυχημάτων κατά 25%, στη μείωση των σοβαρών και θανατηφόρων ατυχημάτων κατά 40% και στη μείωση της ηχορύπανσης κατά 50%. Σε Ελσίνκι, Μπιλμπάο, Εδιμβούργο και Ζυρίχη, η μείωση των οδικών ατυχημάτων, μέσα σε ένα έτος, ήταν 42%, 23%, 38% και 25% αντίστοιχα. Στη Βαρκελώνη, σημειώθηκε ετήσια μείωση 12% στα ατυχήματα, 29% στους τραυματισμούς και 41% στους τραυματισμούς δικυκλιστών.

Η κάθε ανθρώπινη ζωή είναι μοναδική και ανεκτίμητη. Η κάθε απώλεια στην άσφαλτο δεν είναι ένας αριθμός, είναι μια οικογένεια που πενθεί. Ο στόχος μας είναι φιλόδοξος, αλλά όχι ανέφικτος. Το “vision zero” δεν είναι ουτοπία. Είναι χρέος μας. Και κάθε βήμα που μας φέρνει πιο κοντά, αξίζει τον κόπο.

Η ραγδαία πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης (Artificial Intelligence – AI) σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τον τραπεζικό και χρηματοοικονομικό τομέα. Η ενσωμάτωση ευφυών τεχνολογιών σε βασικές λειτουργίες του τραπεζικού συστήματος δεν αποτελεί πλέον τεχνολογική επιλογή, αλλά αναγκαιότητα για προσαρμογή, βιωσιμότητα και στρατηγική ανθεκτικότητα. Η σύνδεση της AI με την τραπεζική κερδοφορία, την αναλυτική ικανότητα και τη συμβολή στη χρηματοοικονομική ανάπτυξη αποκτά σταδιακά καθοριστικό χαρακτήρα.

1. AI στον τραπεζικό κλάδο: Από τα δεδομένα στη στρατηγική

Η χρήση τεχνολογιών Μηχανικής Μάθησης (Machine Learning), Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας (Natural Language Processing) και Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (Large Language Models – LLMs) επιτρέπει την επεξεργασία και ανάλυση πολύπλοκων δεδομένων, δομημένων και μη.

Οι εφαρμογές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, πρόβλεψη αθετήσεων δανείων (default prediction), διαχείριση πιστωτικού κινδύνου, εντοπισμό χρηματοοικονομικής απάτης και αυτοματοποίηση διαδικασιών κανονιστικής συμμόρφωσης (regtech).

Οι τράπεζες που επενδύουν σε αυτά τα εργαλεία είναι σε θέση να παρακολουθούν δυναμικά το μακροοικονομικό περιβάλλον, να αντιλαμβάνονται εγκαίρως τις μεταβολές στις αγορές και να αναπροσαρμόζουν τις στρατηγικές τους με βάση τα ευρήματα των αλγοριθμικών μοντέλων.

2. Ενίσχυση τραπεζικής κερδοφορίας: Μείωση κόστους και ενεργός ρόλος στη δημιουργία εσόδων

Η AI ενισχύει άμεσα την κερδοφορία μέσα από τη μείωση του λειτουργικού κόστους (π.χ. αυτοματοποιημένη υποστήριξη πελατών) αλλά και τη δημιουργία νέων ροών εσόδων.

Ειδικότερα, η δυνατότητα δημιουργίας προσωποποιημένων χρηματοοικονομικών προϊόντων και η αποτελεσματική διαχείριση χαρτοφυλακίων με τη βοήθεια ευφυών εργαλείων (robo-advisors, chatbots, εικονικοί τραπεζικοί σύμβουλοι) οδηγούν σε αυξημένα περιθώρια κέρδους.

Χαρακτηριστικά, επενδυτικοί όμιλοι, όπως η JPMorgan Chase και η ING, εφαρμόζουν πλατφόρμες AI για real-time ανάλυση ρίσκου και προτάσεις επενδύσεων, μειώνοντας το κόστος ανάλυσης και αυξάνοντας το conversion rate σε χρηματοοικονομικές πωλήσεις.

3. Μετασχηματισμός της χρηματοοικονομικής ανάλυσης: Από τη στατικότητα στη δυναμική πρόβλεψη

Οι παραδοσιακές μέθοδοι αποτίμησης βασίζονται σε ιστορικά στοιχεία. Η AI μετατρέπει την ανάλυση σε δυναμική πρόβλεψη με χρήση real-time δεδομένων, συνδυάζοντας οικονομικά μεγέθη με εξωτερικά δεδομένα, όπως γεωπολιτικά γεγονότα, κοινωνικές τάσεις ή ESG δείκτες. Αυτό καθιστά την ανάλυση όχι απλώς εργαλείο αποτίμησης, αλλά ενεργό μηχανισμό πρόγνωσης και πρόληψης.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απλώς τεχνολογική καινοτομία, αλλά στρατηγική προτεραιότητα για τον τραπεζικό κλάδο.

Μεγάλες εταιρείες συμβουλευτικής ενσωματώνουν πλέον AI σε αναλύσεις κινδύνου για χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ενισχύοντας την αξιοπιστία και την προγνωστική δύναμη των εκτιμήσεων.

4. Τραπεζική και χρηματοοικονομική ανάπτυξη: Ο ρόλος της AI σε βιώσιμα οικονομικά μοντέλα

Η AI μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης χρηματοοικονομικής ανάπτυξης, ενισχύοντας τη συμπερίληψη μέσω εναλλακτικών μορφών scoring, την περιφερειακή ανάπτυξη μέσω έξυπνων επενδυτικών προτύπων και τη βιωσιμότητα μέσα από πράσινη τραπεζική. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ήδη βασικό στοιχείο στον ψηφιακό μετασχηματισμό της ΕΚΤ και των εθνικών εποπτικών αρχών.

Η Ελλάδα, μέσα από πρωτοβουλίες ψηφιακού μετασχηματισμού στις συστημικές τράπεζες, μπορεί να εντάξει τη χρήση της AI στη στρατηγική της για διατηρήσιμη και έξυπνη ανάπτυξη.

5. Ενίσχυση της εφαρμογής στην ελληνική τραπεζική πραγματικότητα και η ανάγκη για εξειδίκευση ανθρώπινου δυναμικού

Στην ελληνική πραγματικότητα, οι συστημικές τράπεζες έχουν ήδη ξεκινήσει την ενσωμάτωση τεχνολογιών AI σε κρίσιμους τομείς, όπως η εξυπηρέτηση πελατών (μέσω ψηφιακών καναλιών), η πρόληψη οικονομικού εγκλήματος και η ανάλυση πιστωτικού κινδύνου.

Ωστόσο, η επιτυχής και πλήρης εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί, εκτός από τεχνική υποδομή, και σημαντικές επενδύσεις στην εκπαίδευση και συνεχή κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού. Η αξιοποίηση προηγμένων τεχνολογιών προϋποθέτει αλλαγή κουλτούρας εντός των τραπεζικών οργανισμών και υιοθέτηση ενός πλαισίου διαρκούς μάθησης, ώστε τα στελέχη να μπορούν να ερμηνεύουν, να αξιολογούν και να συν-αποφασίζουν με τα ευφυή συστήματα. Ο ανθρώπινος παράγοντας, ως θεματοφύλακας της ηθικής και της εμπιστοσύνης, παραμένει κρίσιμος.

6. Ρυθμιστικές προκλήσεις: Η ανάγκη για ισορροπία

Η πρόκληση είναι διττή: να προωθηθεί η καινοτομία, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη διαφάνεια, τη μη μεροληψία και την προστασία των δεδομένων. Χρειάζεται ένα σύγχρονο εποπτικό πλαίσιο που θα επιτρέπει την ευελιξία, αλλά θα προστατεύει τα θεμέλια της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα. Σε αυτό αναμένεται να συμβάλει ο πρόσφατος Κανονισμός (Ε.Ε.) 2024/1689 για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act), ο οποίος θα εφαρμοστεί σταδιακά μέχρι το 2027 και θα καλύψει συστήματα τεχνητής νοημοσύνης σε ένα ευρύ φάσμα κλάδων της οικονομίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, συμπεριλαμβανομένου αυτού των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.

Συμπερασματικά, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απλώς τεχνολογική καινοτομία, αλλά στρατηγική προτεραιότητα για τον τραπεζικό κλάδο. Η υπεύθυνη και επιστημονικά θεμελιωμένη αξιοποίησή της μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός κερδοφορίας, ανθεκτικότητας και χρηματοοικονομικής προόδου.

*Ο κ. Χρήστος Σταϊκούρας είναι αναπληρωτής καθηγητής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, βουλευτής.

*Ο κ. Δημήτρης Ζοπουνίδης είναι ερευνητής, MSc Business Analytics and Data Science, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Data Science Laboratory, Πολυτεχνείο Κρήτης.

kathimerini.gr

ΒΟΑΚ: Μία στρατηγική εμβληματική υποδομή, σε ένα ευρύτερο πλέγμα κυβερνητικών παρεμβάσεων στην Κρήτη

Κυρώθηκε χθες από την Ολομέλεια της Βουλής η Σύμβαση Παραχώρησης του έργου μελέτης, κατασκευής, χρηματοδότησης, λειτουργίας, συντήρησης και εκμετάλλευσης του ΒΟΑΚ στο τμήμα Χανιά – Ηράκλειο.

Αναμφίβολα, η υπογραφή της Σύμβασης, η κύρωσή της από τη Βουλή και η έναρξη υλοποίησης του έργου αποτελούν εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη για την Κρήτη.

Η διαδικασία για να φτάσουμε εδώ, στο τελευταίο και πιο εύκολο βήμα, ήταν δύσκολη και απαιτητική, εξαιτίας του ύψους και της συνθετότητας της χρηματοδότησης αλλά και της πολυπλοκότητας της διαγωνιστικής διαδικασίας.

Η διενέργεια του διεθνούς διαγωνισμού εγκρίθηκε στις 14 Ιουνίου 2018.

Μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων μελετών και αδειοδοτήσεων, εκδόθηκε η Πρόσκληση Υποβολής Δεσμευτικών Προσφορών την 1^η Δεκεμβρίου 2022, και η κατάθεση των προσφορών ορίστηκε για τις 8 Μαΐου 2023.

 

Την τελευταία διετία, υπήρξε επιτάχυνση των ενεργειών.

Συγκεκριμένα:

• Έγκριση πρακτικού ελέγχου και αξιολόγησης των φακέλων, στις 11 Αυγούστου 2023.
• Έγκριση πρακτικού εξέτασης των φακέλων δικαιολογητικών συμμετοχής, τεχνικών προσφορών και οικονομικών προσφορών, στις 19 Σεπτεμβρίου 2023, στις 12 Ιανουαρίου 2024 και στις 21 Μαρτίου 2024.

Παράλληλα:

• Διασφαλίστηκε, στις αρχές του έτους, η μερική χρηματοδότηση του έργου από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με τροποποίηση της απόφασης ένταξης και του οροσήμου και με αναθεώρηση του φυσικού αντικειμένου.
• Οριστικοποιήθηκαν τα συμβατικά έγγραφα, στις 31 Ιανουαρίου 2025, διαδικασία που υπερέβη τους 7 μήνες, κατόπιν 3 αιτιολογημένων αιτημάτων παράτασης εκ μέρους του προσωρινού Αναδόχου, σε στενή συνεργασία του ιδίου, του τραπεζικού συστήματος και του Υπουργείου.

Σημειώνεται ότι από συνολικό προϋπολογισμό του έργου, συμπεριλαμβανομένης της άσκησης του δικαιώματος προαίρεσης, πέραν της χρηματοδότησης με 200 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, 592 εκατ. ευρώ προέρχονται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, 1,079 δισ. ευρώ είναι δάνεια προς τον παραχωρησιούχο από εμπορικές τράπεζες και 244 εκατ. ευρώ είναι η άμεση συμβολή του παραχωρησιούχου.

• Επίσης, εστάλησαν τα απαιτούμενα έγγραφα στις Γενικές Διευθύνσεις Ανταγωνισμού και Κινητικότητας και Μεταφορών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και παρασχέθηκαν οι απαραίτητες εγκρίσεις.
• Ολοκληρώθηκε ο προσυμβατικός έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
• Γνωστοποιήθηκε, από το Δημόσιο, η πρόθεσή του να ασκήσει το δικαίωμα της προαίρεσης που προβλέπεται στην Σύμβαση Παραχώρησης για το τμήμα Κίσσαμος – Χανιά και βρέθηκε νομική λύση για να ενταχθεί στο σύνολο της Παραχώρησης.
• Τέλος, εγκρίθηκε το πρακτικό ελέγχου δικαιολογητικών κατακύρωσης προσωρινού αναδόχου και ανακηρύχθηκε ο ανάδοχος του έργου, στις αρχές Μαρτίου 2025.

 

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, δεδομένης της συχνότητας των δυστυχημάτων στον υφιστάμενο αυτοκινητόδρομο, θα εφαρμοστούν άμεσα, όπως ανακοινώθηκε και σε σύσκεψη υπό τον Πρωθυπουργό τον Δεκέμβριο του 2024, και επαναλήφθηκε κατά την υπογραφή της Σύμβασης, μέτρα οδικής ασφάλειας, τα οποία εφαρμόστηκαν επιτυχώς και σε άλλα υπό κατασκευή οδικά έργα, όπως είναι ο αυτοκινητόδρομος Πάτρα – Πύργος.

Ταυτόχρονα, την τελευταία διετία, προχωρά, με ικανοποιητικούς ρυθμούς, η υλοποίηση και των άλλων δύο τμημάτων του ΒΟΑΚ, αυτά των τμημάτων Χερσόνησος – Νεάπολη και Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος.

Ενώ, όπως ανακοινώθηκε από τον Πρωθυπουργό και την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου κατά την τελετή υπογραφής της Σύμβασης, θα χρηματοδοτηθούν οι μελέτες για το τμήμα Παχιά Άμμος – Σητεία.

Παράλληλα, προς την κατεύθυνση ενίσχυσης των υποδομών του υφιστάμενου αυτοκινητοδρόμου, έχει ενταχθεί – το 2024 – έργο ύψους 10 εκατ. ευρώ, το οποίο είναι σε εξέλιξη από τις αρχές του 2025, για την επισκευή βλαβών στις γέφυρες του ΒΟΑΚ, κατόπιν πρόσκλησης προς την Περιφέρεια Κρήτης και κατάθεσης τεχνικού δελτίου.

 

Ο ΒΟΑΚ είναι μία στρατηγική υποδομή, η οποία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα κυβερνητικών παρεμβάσεων στην Κρήτη, που κωδικοποιούνται σε 4 δέσμες:

1^η. Κατασκευή του νέου Διεθνή Αερολιμένα Ηρακλείου Κρήτης στο Καστέλλι, με πρόοδο υλοποίησης περίπου στο 50%.

2^η. Λειτουργία και αξιοποίηση του υφιστάμενου Κρατικού Αερολιμένα Ηρακλείου Κρήτης.

Εκεί, υλοποιήθηκαν και δρομολογούνται εργασίες αναβάθμισης των υποδομών και του εξοπλισμού, καθώς και συμμόρφωσης με ευρήματα της EASA που αφορούν στην ασφάλεια.

Παράλληλα, εντάχθηκε στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας, με δικαιούχο το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, η ωρίμανση για την αξιοποίηση του οικοπέδου του αεροδρομίου μετά την παύση λειτουργίας του.

3^η. Έργα αντιπλημμυρικής προστασίας, υδρευτικής και αρδευτικής αξιοποίησης και διαχείρισης του υδατικού δυναμικού της Κρήτης.

Μεταξύ άλλων:

• Αξιοποίηση υδατικού δυναμικού του ποταμού Ταυρωνίτη.
• Συμπληρωματικά έργα και ενίσχυση του ταμιευτήρα Μπραμιανού.
• Κατασκευή του φράγματος στο Πλατύ.
• Μελέτη αρδευτικών δικτύων Γερακαρίου Ρεθύμνου.
• Αξιοποίηση ταμιευτήρα φράγματος Ποταμών Αμαρίου.

4^η. Δημόσιες κτιριακές υποδομές.

Αυτές αφορούν στην ανέγερση νέου Αστυνομικού Μεγάρου στο Ρέθυμνο, στην κατασκευή και αναβάθμιση Δικαστικών Μεγάρων στο Ηράκλειο και στο Ρέθυμνο, καθώς και στη δημιουργία σχολικών υποδομών.

 

Συμπερασματικά, ο ΒΟΑΚ, στο σύνολό του, αποτελεί την πιο εμβληματική κυβερνητική παρέμβαση στην Κρήτη, στο πεδίο των υποδομών.

Η υλοποίησή του, είναι μία διαχρονική και συλλογική προσπάθεια στην οποία συνετέλεσαν πολλοί.

Πολιτικές ηγεσίες, κυρίως από το 2019 κι έπειτα, υπηρεσιακοί παράγοντες, τοπική αυτοδιοίκηση και ο ιδιωτικός τομέας.

Και πρέπει, όλοι, να συνεχίσουν να συνεργάζονται παραγωγικά προκειμένου το έργο να ολοκληρωθεί.

Επιβεβαιώνεται έτσι, συνδυαστικά με τις υπόλοιπες παρεμβάσεις, ότι η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας παραμένει συνεπής στη δέσμευσή της απέναντι στις τοπικές κοινωνίες, για την πρόοδο των έργων που έχουν τεθεί ως προτεραιότητα.

eleftherostypos.gr

Ένας από τους κύριους στόχους της οικονομικής πολιτικής είναι η επίτευξη υψηλής και διατηρήσιμης αύξησης του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος.

Για το λόγο αυτό, η οικονομική πολιτική, μέσω της ασκούμενης δημοσιονομικής πολιτικής και της υλοποίησης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, στοχεύει στη διαμόρφωση ευνοϊκών συνθηκών για τη διατηρήσιμη αύξηση της κατανάλωσης, την προσέλκυση επενδύσεων, την αύξηση των καθαρών εξαγωγών και την ενίσχυση των συντελεστών παραγωγής, δηλαδή του ανθρωπίνου κεφαλαίου, του κεφαλαιουχικού εξοπλισμού και της παραγωγικότητας.

Οι επενδύσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές γιατί αυξάνουν και τον κεφαλαιουχικό εξοπλισμό και την παραγωγικότητα.

Όταν η Νέα Δημοκρατία ανέλαβε την διακυβέρνηση της χώρας, το 2019, οι επενδύσεις ήταν στο 11% του ΑΕΠ, έναντι διπλάσιου μέσου όρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (22%).

Έκτοτε, η ασκούμενη οικονομική πολιτική βελτίωσε τις προσδοκίες κερδοφορίας και μείωσε την αβεβαιότητα.

Και αυτό είχε, και συνεχίζει να έχει, απτό αποτέλεσμα.

Από 11% το 2019, οι επενδύσεις ανέβηκαν στο 15,3% του ΑΕΠ το 2024, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 21,2%.

Δηλαδή, το επενδυτικό κενό της Ελλάδας έναντι του ευρωπαϊκού μέσου όρου από 11 περίπου ποσοστιαίες μονάδες το 2019, έχει τώρα πέσει σχεδόν στο μισό (κάτω από 6 μονάδες).

Μάλιστα, η Ελλάδα είναι η χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την μεγαλύτερη αύξηση στον όγκο επενδύσεων, σωρευτικά κατά 60% μεταξύ 2019 και 2024.

Την ίδια περίοδο, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι επενδύσεις έχουν μείνει στάσιμες, και μάλιστα το 2024 κατέγραψαν πτώση.

Ιδιαίτερα θετικά είναι τα στοιχεία για τις άμεσες ξένες επενδύσεις.

Τα τελευταία έξι χρόνια, οι καθαρές ροές άμεσων ξένων επενδύσεων, σε ονομαστικές τιμές, ανέρχονται στα 31,7 δισ. ευρώ.

Δηλαδή, έχουν έρθει στη χώρα περισσότερες άμεσες ξένες επενδύσεις απ’ ότι όλα τα προηγούμενα 17 χρόνια μαζί!

Τέλος, ως προς τη σύνθεση των επενδύσεων, με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του 2023, το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων γίνεται από ιδιωτικές επιχειρήσεις (7,8% του ΑΕΠ), και ακολουθούν οι δημόσιες επενδύσεις (3,9% του ΑΕΠ) και τα νοικοκυριά (3,6% του ΑΕΠ).

Τα τελευταία χρόνια, στην προαναφερόμενη συνολική άνοδο των επενδύσεων, έχουν συντελέσει και οι τρεις κατηγορίες, ιδιαίτερα τα νοικοκυριά, σημαντικά οι δημόσιες επενδύσεις, όπου και δεν υφίσταται επενδυτικό κενό με την Ευρώπη, και λιγότερο οι ιδιωτικές επενδύσεις.

Συνεπώς, είναι θετικό ότι έχουμε σημαντική αύξηση και στις τρεις κατηγορίες, αλλά οι ιδιωτικές επενδύσεις – από όπου προέρχεται και το μεγαλύτερο μέρος του υφιστάμενου, εναπομείναντος επενδυτικού κενού – πρέπει να συνεισφέρουν περισσότερο, ιδιαίτερα σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας, καθώς έχουν υψηλότερα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα.

Ο νέος Αναπτυξιακός Νόμος, που ψηφίστηκε χθες, υπηρετεί ακριβώς αυτή την προτεραιότητα.

Είναι ένα πολύτιμο εργαλείο για τη χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων από επιχειρήσεις που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν ή να επεκτείνουν τη δραστηριότητά τους στο ελληνικό οικονομικό χώρο.

Άλλωστε, οι Αναπτυξιακοί Νόμοι στην Ελλάδα είναι το βασικό θεσμικό εργαλείο για την προώθηση των ιδιωτικών επενδύσεων με εθνικούς πόρους, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της καινοτομίας, της απασχόλησης και της περιφερειακής ανάπτυξης.

Στρατηγική στόχευση αποτελεί η αποτελεσματική απόκριση στα σύγχρονα αναπτυξιακά προτάγματα.

Δηλαδή, η περαιτέρω προώθηση του βιώσιμου μετασχηματισμού της ελληνικής οικονομίας και η προσαρμογής της εθνικής αναπτυξιακής πολιτικής στο σύγχρονο διεθνές οικονομικό περιβάλλον, έχοντας ως αιχμή τη μεταποίηση, την καινοτομία και την εξωστρέφεια, με στόχο, την ανθεκτικότητα, τη βιωσιμότητα και την αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων βιώσιμης ανάπτυξης και αειφορίας, τον περιορισμό των οικονομικών, κοινωνικών και περιφερειακών ανισοτήτων, καθώς και την προσέλκυση υψηλά ειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.

Επιπρόσθετα, έμφαση πρέπει να δοθεί, όπως γίνεται, στην περαιτέρω απλοποίηση των διαδικασιών και την μείωση του κανονιστικού βάρους, στη βελτίωση του χωροταξικού πλαισίου, στην αύξηση του ανταγωνισμού με περαιτέρω μείωση εμποδίων εισόδου στις αγορές προϊόντος και (κυρίως) υπηρεσιών, στη βελτίωση της υποδομής υποστήριξης προσέλκυσης νέων άμεσων ξένων επενδύσεων, και στην περαιτέρω βελτίωση του πλαισίου χρηματοδότησης νέων επενδύσεων.

Έτσι θα επιτευχθεί υψηλή και διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη, επιτάχυνση προσέλκυσης επενδύσεων, δημιουργία περισσότερων, νέων θέσεων εργασίας, και εν τέλει ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.

Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΔ
Αναπληρωτής Καθηγητής ΟΠΑ

capital.gr

Άρθρο του Χρήστου Σταϊκούρα, Βουλευτή Φθιώτιδας και Αναπληρωτή Καθηγητή ΟΠΑ, με θέμα “Τέσσερις άξονες παρεμβάσεων στην πολιτική αεροπορία για την ενίσχυση της ασφάλειας των αερομεταφορών”.

 

Η ασφαλής λειτουργία των αεροδρομίων, και εν γένει της αεροναυτιλίας, εξασφαλίζεται με την τήρηση διεθνών, ευρωπαϊκών και εθνικών κανονιστικών διατάξεων που διέπουν τις υποδομές, τον εξοπλισμό, τις επιχειρησιακές διαδικασίες και την οργάνωσή τους για την ασφάλεια των αερομεταφορών. Σύμφωνα με το διεθνές και ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο όλα τα προαναφερόμενα αποτελούν ευθύνη των φορέων διαχείρισης των αεροδρομίων, όπως είναι η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ).

Τα τελευταία δύο χρόνια, με παρεμβάσεις σε τέσσερις άξονες, σε στενή συνεργασία με τη Διοίκηση του φορέα, τέθηκαν οι βάσεις για την αναβάθμιση και την αύξηση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων, τη βελτίωση λειτουργίας και τον εκσυγχρονισμό ενός κομβικού οργανισμού, που διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στις μεταφορές αλλά και στην εθνική οικονομία.

1ον . Διοικητική αναδιοργάνωση.

Διαμορφώθηκε και είναι σε τελική φάση επεξεργασίας από το αρμόδιο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών το νέο σχέδιο νόμου της ΥΠΑ. Προβλέπει τον μετασχηματισμό της, από αυτοτελή δημόσια υπηρεσία υπαγόμενη στον Υπουργό Υποδομών και Μεταφορών σε Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) με διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, υιοθετώντας ένα σύγχρονο, ευέλικτο, λιτό και αποτελεσματικό μοντέλο και εξορθολογίζοντας τις διοικητικές δομές κατά 1/3 σε σχέση με το υφιστάμενο σχήμα.

Έτσι, επιτυγχάνεται αποδοτικότερος έλεγχος και διαχείριση, πλήρης συμμόρφωση με το κανονιστικό πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφάλειας Αεροναυτιλίας (EASA) και ενίσχυση της οικονομικής βιωσιμότητας του φορέα.

2ον . Ανθρώπινο δυναμικό.

Θεσπίστηκε το Άρθρο 62 του Ν. 5149/2024, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικών και το ΑΣΕΠ, με το οποίο υιοθετείται, για πρώτη φορά, μία σύγχρονη διαγωνιστική διαδικασία στην επιλογή Ελεγκτών Εναερίας Κυκλοφορίας (ΕΕΚ) βάσει ευρωπαϊκού προγράμματος (FEAST/EUROCONTROL). Η νέα διαδικασία, που διασφαλίζει ποιότητα επιλογής υποψηφίων με τις κατάλληλες δεξιότητες, ταχύτητα και αξιοπιστία, δημιουργεί παράλληλα δεξαμενή επιτυχόντων για τη συνεχή ροή νέων ΕΕΚ για τρία έτη – εξασφαλίζοντας την κάλυψη υφιστάμενων κενών οργανικών θέσεων καθώς και μελλοντικών αναγκών λόγω αποχωρήσεων. Παράλληλα, για την ενίσχυση υποστελεχωμένων κατά τα τελευταία 15 χρόνια υπηρεσιών, πραγματοποιούνται στοχευμένες μετατάξεις σε κρίσιμες επιχειρησιακές ειδικότητες από άλλους φορείς του Δημοσίου, προσλήψεις μέσω ΑΣΕΠ σε άλλους κλάδους αεροναυτιλίας (AFISO, ATSEP), ενώ, με βάση το νέο οργανόγραμμα, προσδιορίστηκαν οι ανάγκες των βασικών κλάδων και ειδικοτήτων, και προωθείται η σύνδεση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με τον αεροπορικό χώρο μέσω ανοιχτής πρόσκλησης σε φοιτητές Πολυτεχνικών και Οικονομικών Σχολών για την πραγματοποίηση πρακτικής άσκησης, εκπόνησης πτυχιακής ή διδακτορικής διατριβής.

3ον . Προμήθεια και αναβάθμιση εξοπλισμού αεροναυτιλίας.

Ξεμπλόκαραν, μετά από σειρά ετών, και ξεκινά η υλοποίηση – υπό την προϋπόθεση έγκρισης από τις αρμόδιες αρχές – προγραμμάτων εκσυγχρονισμού των συστημάτων εξοπλισμού αεροναυτιλίας και διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας σε αεροδρόμια και κέντρα ελέγχου της ΥΠΑ. Πρόκειται για 10 κομβικά έργα/συστήματα, που αφορούν στις τηλεπικοινωνίες (VCRS, ραδιοβοηθήματα, DLS, VHF), στην πλοήγηση (PBN) και στην επιτήρηση (σύστημα διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας/Pallas 4G), που παρουσίαζαν σημαντικές καθυστερήσεις, και είναι μέρος του συνολικού επενδυτικού πλάνου αεροναυτιλίας της ΥΠΑ, προϋπολογισμού 313 εκατ. ευρώ. Ταυτόχρονα, υιοθετείται νέα μακροπρόθεσμη στρατηγική μέσω της επιλογής πρόσθετης συνδρομητικής υπηρεσίας, προκειμένου να καλύπτονται οι συνεχείς αναβαθμίσεις του συστήματος. Ενώ έχει επαναπροκηρυχθεί, έπειτα από ματαίωση λόγω δικαστικών εμπλοκών, νέος διαγωνισμός με ορίζοντα ολοκλήρωσης δύο έτη για την προμήθεια και εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων επιτήρησης (Radar) σε οκτώ τοποθεσίες, με επικαιροποιημένες προδιαγραφές σύμφωνες με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο.

4ον . Υποδομές αεροδρομίων και πιστοποιήσεις.

Για πρώτη φορά, έχει υιοθετηθεί και ακολουθείται ολιστική προσέγγιση στη επείγουσα και προληπτική συντήρηση και υποστήριξη των αερολιμενικών υποδομών διαχείρισης της ΥΠΑ, σε τομείς που δεν καλύπτονται από τις τεχνικές υπηρεσίες της, με την εφαρμογή μακροπρόθεσμου στρατηγικού σχεδιασμού μέσω της ανάθεσης υπηρεσιών διαχείρισης υποδομών.

Η ολιστική αυτή προσέγγιση αναμένεται να βελτιώσει την εικόνα των κρατικών αερολιμένων, οι οποίοι διαχρονικά αντιμετωπίζουν προβλήματα λειτουργικότητας και πλημμελούς συντήρησης των εγκαταστάσεων. Παράλληλα, εφαρμόζεται μοντέλο τακτικής παρακολούθησης της λειτουργίας των αερολιμένων και των εκκρεμοτήτων τους, με έμφαση στη διαρκή καταγραφή, την αδιάλειπτη επικοινωνία και τον συντονισμό των αρμόδιων κεντρικών Διευθύνσεων με τα περιφερειακά αεροδρόμια, ενώ έχει δρομολογηθεί η ανανέωση του στόλου οχημάτων αεροδρομίων και αεροναυτιλίας, συμπεριλαμβανομένου και του στόλου πυροσβεστικών οχημάτων, και προετοιμάζεται ο εκσυγχρονισμός ακτινοσκοπικών συσκευών σε συμμόρφωση με τις νέες προδιαγραφές της ΕΕ.

Τέλος, μετά από συστηματική και μεθοδική συνεργασία, πιστοποιήθηκαν κατά EASA από την Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ) τόσο η ΥΠΑ ως φορέας λειτουργίας αεροδρομίων, όσο και 10 – υπόχρεα πιστοποίησης βάσει του υφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου – αεροδρόμια διαχείρισής της.

Οι πιστοποιήσεις, που εκκρεμούσαν από το 2017, καλύπτουν τόσο τη δομή ενός σύγχρονου παρόχου αερολιμενικών υπηρεσιών καθώς και το σύνολο των υποδομών των αεροδρομίων και τις διαδικασίες εύρυθμης και ασφαλούς επιχειρησιακής λειτουργίας, διασφαλίζοντας με ομοιόμορφο τρόπο την τήρηση των κανονισμών ασφαλείας και την ευθυγράμμισή τους με τα θεσπισμένα πρότυπα του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO), αποτελώντας σημαντικό βήμα για την ενίσχυση της αεροπορικής ασφάλειας και τη βελτίωση της ποιότητας υπηρεσιών προς επιβάτες και αεροπορικές εταιρείες.

Ως αποτέλεσμα όλων των ανωτέρω παρεμβάσεων, στις επιθεωρήσεις της χώρας από τον ICAO καταγράφηκε αύξηση στα επίπεδα αποτελεσματικής εφαρμογής των διεθνών προτύπων ασφαλείας από το 69,1% στο 74,9%, πάνω από τον παγκόσμιο μέσο όρο, που είναι στο 69,3%. Ενώ, το 2024 – σε σχέση με το 2023 – σηματοδοτήθηκε από αξιοσημείωτη αύξηση στην επιβατική κίνηση κατά 8% και κατά 7,6% στον αριθμό των εξυπηρετούμενων πτήσεων στα 25 αεροδρόμια διαχείρισης της ΥΠΑ.

ypodomes.com

Μετά τις πρόσφατες, συχνά μεταβαλλόμενες ανακοινώσεις της Κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικήςγια επιβολή δασμών, και τις πρώτες αντιδράσεις χωρών, οκόσμος έχει ήδη μπει σε μία νέα περίοδο ρευστότητας και αβεβαιότητας.

Αν οι πρωτοβουλίες της Κυβέρνησης των ΗΠΑ συνιστούν μόνιμη στροφή στον προστατευτισμό και την αλλαγή – με ανορθόδοξο τρόπο – των κανόνων της αγοράς, τότε εισερχόμαστε σε μια νέα ιστορική περίοδο. Σε αυτό το δυσμενές σενάριο, η παγκόσμια οικονομία απειλείται από άνοδο των τιμών, περιορισμό της αγοραστικής δύναμης, αύξηση των πληθωριστικών προσδοκιών, κίνδυνο ύφεσης ή τουλάχιστον στασιμοπληθωρισμού, επιβράδυνση των επενδύσεων, αναδιάρθρωση των εφοδιαστικών αλυσίδων, συρρίκνωση της εμπιστοσύνης νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Όλα αυτά θα επηρεάσουν, σε παγκόσμιο επίπεδο, την άσκηση δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής.

Αν οι πρωτοβουλίες ελήφθησαν, όπως φαίνεται, με στόχο επαναδιαπραγματεύσεις και νέες συμφωνίες για τις ΗΠΑ, με χώρες ή ομάδες χωρών, τότε οι επιπτώσεις αυτές μάλλον θα είναι ευκολότερα απορροφήσιμες.

Σε κάθε περίπτωση, το μέγεθος της αλλαγής υποδείγματος στο παγκόσμιο εμπορικό και, κατ’ επέκταση, οικονομικό σύστημα, δεν μπορεί σήμερα – με ακρίβεια – να προσδιοριστεί. Θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και το βάθος των ανατροπών, την έκταση και την ένταση της παγκόσμιας αντίδρασης, τους – πιθανόν – πολλαπλούς γύρους κλιμάκωσης και αποκλιμάκωσης, και το μέγεθος των αναδιπλώσεων.

Σίγουρα πάντως, καμία οικονομία, αν και με ασύμμετρο τρόπο, δεν θα μείνει αλώβητη. Η μεταβλητότητα στις παγκόσμιες κεφαλαιαγορές, οι οποίες πολλές φορές λειτουργούν και ως δείκτης ασφαλείας σε αποσταθεροποιητικές οικονομικές πολιτικές, το επιβεβαιώνει.

Εφόσον συμβούν τα παραπάνω, θα πληγεί – σε κάποιο, μειωμένο σε σύγκριση με άλλες χώρες βαθμό – και η ελληνική οικονομία, μέσω της μείωσης των ελληνικών εξαγωγών προς τις ΗΠΑ, της ύπαρξης δευτερογενών συνεπειών και της αύξησης της αβεβαιότητας. Το μέγεθος αυτών των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί τόσο από τις επιλογές σε παγκόσμιο επίπεδο, όσο και από τις πρωτοβουλίες που θα αναληφθούν σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, απαιτείται συντονισμός και κοινή αντίδραση, λειτουργώντας περισσότερο ως μία ενιαία δύναμη, και λιγότερο ως άθροισμα ξεχωριστών κρατών-μελών. Υπάρχουν περιθώρια, όπως τόνισε και ο Πρωθυπουργός κ. Μητσοτάκης, για εξεύρεση κοινής και αμοιβαία επωφελούς λύσης, μέσω διαπραγματεύσεων.

Σε εθνικό επίπεδο, πρέπει να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε για να ενισχύσουμε, ακόμη περισσότερο, τη μεγέθυνση της ελληνικής οικονομίας, να διασφαλίσουμε την ισχυρή ανάπτυξή της, να βελτιώσουμε το βιοτικό επίπεδο των πολιτών και να τονώσουμε την κοινωνική συνοχή.

Είναι γεγονός ότι η Ελλάδα, συνεχώς και ολόπλευρα ισχυροποιούμενη από το 2019, σε ένα ρευστό και ασταθές διεθνές περιβάλλον, αποτελεί σταθεροποιητικό παράγοντα στην ευρύτερη περιοχή. Η οικονομία, τα τελευταία χρόνια, με σχέδιο και συνεκτικές προσπάθειες, μεγεθύνεται, ισχυροποιείται και αναβαθμίζεται. Καθίσταται, όλο και περισσότερο, ανθεκτική, δυναμική, εξωστρεφής και κοινωνικά δίκαιη.

Πρόκειται για ένα επίτευγμα που οφείλεται – πρωτίστως – στις πολύχρονες θυσίες της ελληνικής κοινωνίας, σε συνδυασμό με την άσκηση συνετής δημοσιονομικής πολιτικής, την υλοποίηση διαρθρωτικών αλλαγών, την επιτυχημένη αντιμετώπιση αλλεπάλληλων εξωγενών κρίσεων, και την πολιτική σταθερότητα.

Με αυτά τα δεδομένα, πρέπει να μείνουμε σταθερά προσανατολισμένοι στην κατεύθυνση επίδειξης δημοσιονομικής υπευθυνότητας, αξιοποίησης των πεπερασμένων δημοσιονομικών πόρων με τη μέγιστη δυνατή οικονομική αποδοτικότητα και κοινωνική αποτελεσματικότητα, προσέλκυσης ακόμα περισσότερων επενδύσεων, ενίσχυσης της χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας, τόνωσης της εξωστρέφειας, της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας, αναβάθμισης των υποδομών, διεύρυνσης της παραγωγικής βάσης της ελληνικής οικονομίας, και ενίσχυσης της συνεργασίας με άλλους εμπορικούς εταίρους.

Σε ένα διεθνές περιβάλλον ρευστότητας και γεωπολιτικών εντάσεων, απαιτείται να θωρακίσουμε την εθνική μας ενότητα και να στηρίξουμε την κοινωνική συνοχή, επιδεικνύοντας ψυχραιμία, σύνεση, υπευθυνότητα και διορατικότητα.

Δράσεις και έργα που ενισχύουν την ασφάλεια και συγκροτούν ένα σύγχρονο σύστημα λειτουργίας του σιδηροδρόμου

Το τραγικό δυστύχημα των Τεμπών ανέδειξε, με τον πλέον οδυνηρό τρόπο, τα μεγάλα και διαχρονικά προβλήματα με τα οποία έχει βρεθεί αντιμέτωπος ο ελληνικός σιδηρόδρομος.

Προβλήματα που επιδεινώθηκαν με την οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας, και για την επίλυση των οποίων απαιτείται συστηματική, συγκροτημένη, επίμονη και πολύχρονη προσπάθεια.

Αυτά επισημαίνονται τόσο στην Προειδοποιητική Επιστολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όσο και στο Πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ.

Κείμενα τα οποία, ταυτόχρονα, αναγνωρίζουν την πρόοδο που έχει συντελεστεί μετά την τραγωδία των Τεμπών.

Πρόοδος μέσα από συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, από τον Ιούλιο του 2023, δηλαδή μέσα στους τελευταίους 18 μήνες, ώστε να αντιμετωπιστούν προβλήματα δεκαετιών στον ελληνικό σιδηρόδρομο.

Συγκεκριμένα:

Δηλαδή, πριν τις καταστροφές του Daniel, ήταν εγκατεστημένη και λειτουργική στο 100%.

Στο τμήμα που επλήγη, προκειμένου να είναι ασφαλής η κυκλοφορία, οι διασταυρώσεις των συρμών γίνονται στους σταθμούς Λιανοκλαδίουκαι Λάρισας, οι οποίοι καλύπτονται από σηματοδότηση και τηλεδιοίκηση, και ενδιάμεσο σταθμό ελέγχου τον Παλαιοφάρσαλο.

Επίσης, τον Δεκέμβριο του 2024, για το τμήμα Τιθορέα – Δομοκός, ολοκληρώθηκε η σηματοδότηση και τηλεδιοίκηση, με τη Σύμβαση 635.

Έως σήμερα έχουν αναταχθεί 72 μονάδες, και, τον Σεπτέμβριο του 2025, θα έχουν αναταχθεί και οι υπόλοιπες 43 μονάδες.

Επίσης, είναι εγκατεστημένες 100 μονάδες GSM-R επί συρμού, έχοντας λάβει, τον Ιούλιο του 2023, τη σχετική αδειοδότηση από τη ΡΑΣ.

Εκτιμάται ότι στο τέλος του 1ου εξαμήνου του 2025, και το σύστημα GSM–R θα είναι πλήρως λειτουργικό, πλην του τμήματος Τιθορέα – Δομοκός.

Επίσης, από το 2024, λειτουργούν 3 καινούργια Κέντρα Ελέγχου Σηράγγων, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στα 4.

Τέλος, το 2025 τέθηκε, για πρώτη φορά, σε λειτουργία σύστημα επιτήρησης κυκλοφορίας συρμών στο τμήμα της μονής γραμμής μεταξύ των Σιδηροδρομικών Σταθμών Αθηνών και Αγίων Αναργύρων.

Παράλληλα, σε περίπου 1 μήνα, ολοκληρώνεται η πρόσληψη, μέσω ΑΣΕΠ, 140 νέων μόνιμων στελεχών.

Επιπλέον, έχει εγκριθεί από το Υπουργείο Εσωτερικών η αύξηση προσωπικού κατά 100 μονίμους υπαλλήλους.

Στόχος η νέα εταιρεία να λειτουργεί με τις βέλτιστες ευρωπαϊκές πρακτικές, να στελεχωθεί από εξειδικευμένο προσωπικό και να υιοθετήσει σύγχρονα εργαλεία διαχείρισης έργων και απόδοσης.

Το Σχέδιο Δράσης εφαρμόζεται.

Έχουν ήδη υποβληθεί 3 αναφορές προόδου.

Το εν λόγω Σχέδιο Δράσης, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το τέλος του 2026, περιλαμβάνει τις περισσότερες από τις συστάσεις ασφαλείας που το Πόρισμα του ΕΟΔΑΣΑΑΜ κάνει προς τον ΟΣΕ, τη ΡΑΣ και τη Hellenic Train.

Τονίζεται βέβαια, για όσους δεν έχουν διαβάσει το Πόρισμα, ότι 4 από τις συστάσεις ασφαλείας είναι προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Σιδηροδρόμων, και 2 προς άλλο Υπουργείο που δεν σχετίζεται με τη λειτουργία του σιδηροδρόμου.

Και τον Δεκέμβριο του 2024, με το ν. 5167, ενισχύθηκε θεσμικά τόσο η λειτουργική ανεξαρτησία όσο και η οικονομική αυτονομία του, αυξάνοντας τις συνολικές οργανικές θέσεις και υπερδιπλασιάζοντας τον προϋπολογισμό του.

Η 28η Φεβρουαρίου 2023 καταγράφεται, στη συνείδηση της κοινωνίας μας, ως ημέρα εθνικού πένθους και μνήμης για τους συνανθρώπους μας που έχασαν τη ζωή τους στην τραγωδία των Τεμπών. Οι περισσότεροι ήταν νέα παιδιά.

Το πάνδημο κοινωνικό αίτημα για την ανάδειξη της αλήθειας και την απόδοση δικαιοσύνης είναι δίκαιο και εύλογο, όπως κατέδειξε και η μαζική και ειρηνική συμμετοχή των πολιτών στα συλλαλητήρια. Το ίδιο και η απαίτηση των συμπολιτών μας να τελειώσουμε με τη νοοτροπία του «πάμε κι όπου βγει».

Σε αυτό το ανθρώπινο, εθνικό και πολιτικό καθήκον παραμένουμε προσηλωμένοι.

Οι ανωτέρω δράσεις, τα έργα που έχουν ήδη ολοκληρωθεί και αυτά που υλοποιούνται, έχουν ως σκοπό τη διαρκή ενίσχυση της ασφάλειας, τον περιορισμό των πιθανών επιπτώσεων του ανθρώπινου λάθους και τη συγκρότηση ενός σύγχρονου συστήματος λειτουργίας του σιδηροδρόμου.

Μαγικές λύσεις σε μακροχρόνια προβλήματα δεν υπάρχουν.

Απαιτείται υπομονή, σχέδιο, εθνική συνεννόηση, πείσμα και στοχο-προσήλωση.