Δευτέρα, 22 Νοεμβρίου 2021
Δελτίο Τύπου
Ομιλία του Υπουργού Οικονομικών κ. Χρήστου Σταϊκούρα στην παρουσίαση του βιβλίου του Επίκουρου Καθηγητή του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής κ. Αναστάσιου Σεπετή «Χρηματοοικονομικά της Αειφόρου Ανάπτυξης»
Θέλω να ευχαριστήσω τον συγγραφέα, Επίκουρο Καθηγητή κ. Αναστάσιο Σεπετή, για την πρόσκληση να παρουσιάσω, μαζί με άλλους εκλεκτούς καλεσμένους, συναδέλφους από τον χώρο της επιστήμης, της πολιτικής και της οικονομίας, το εξαιρετικά ενδιαφέρον και χρήσιμο βιβλίο με τίτλο «Χρηματοοικονομικά της Αειφόρου Ανάπτυξης».
Για εμένα, η αποδοχή της πρόσκλησης ήταν πρόκληση και ευκαιρία.
Πρόκληση, ως συνάδελφος Πανεπιστημιακός, να διαβάσω ένα νέο και επίκαιρο σύγγραμμα, για έναν κλάδο της οικονομικής επιστήμης που εξελίσσεται ραγδαία.
Και ευκαιρία, ως πολιτικός και Υπουργός Οικονομικών, να ιχνηλατήσω τις προσεγγίσεις του συγγραφέα σε έναν τομέα πολιτικής που μας απασχολεί, μας ενδιαφέρει και μας αφορά άμεσα, όλους.
Πρόκειται για ένα πανεπιστημιακό εγχειρίδιο το οποίο διακρίνεται για τη συνοχή, την συνεκτικότητα, την ακρίβεια και τον νεοτερισμό στη συγγραφική προσέγγισή του.
Βιβλίο το οποίο μπορεί να αποτελέσει εφαλτήριο για γόνιμη σκέψη, και θρυαλλίδα για προβληματισμό στο πεδίο των χρηματοοικονομικών της αειφορίας.
Κυρίες και Κύριοι,
Η παρουσίαση του βιβλίου πραγματοποιείται λίγες ημέρες μετά τη λήξη των εργασιών της 26ης Διεθνούς Διάσκεψης των Μερών για το Κλίμα, γνωστής ως COP26, στην οποία συζητήσαμε μεταξύ άλλων, για τον ρόλο της οικονομίας και του χρηματοπιστωτικού συστήματος στην κλιματική βιωσιμότητα και την αειφόρο ανάπτυξη.
Η αειφορία, ως έννοια, έχει σταδιακά αναδυθεί στην πρώτη γραμμή της δημόσιας πολιτικής και οικονομικής συζήτησης κατά τις τελευταίες δεκαετίες.
Ιδιαίτερα στις ημέρες μας, με το ξέσπασμα πολλαπλών, συμμετρικών, πολυ-επίπεδων κρίσεων.
Κυρίως, της υγειονομικής και της κλιματικής κρίσης.
Με αυτά τα δεδομένα, η οικονομική ανάπτυξη πρέπει να είναι αειφόρος – βιώσιμη (sustainable) αλλά και ανθεκτική (resilient).
Η αειφόρος ανάπτυξη απαιτεί τη διατήρηση των φυσικών πόρων και τον σεβασμό των ανθρώπινων και κοινωνικών δικαιωμάτων.
Η κλιματική δράση συνιστά σημαντική πτυχή της, καθώς η ανάγκη περιορισμού της κλιματικής αλλαγής και μετριασμού των επιπτώσεών της έχει σήμερα αναδειχθεί σε επιτακτική ανάγκη.
Ο συγγραφέας προσεγγίζει εύστοχα το ζήτημα, θέτοντας στο επίκεντρο τον ρόλο της αγοράς κεφαλαίου, την οποία χαρακτηρίζει ως «τον πλέον νευραλγικό κόμβο για τη λειτουργία και εξισορρόπηση ολόκληρου του χρηματοοικονομικού συστήματος προς τα χρηματοοικονομικά της αειφόρου ανάπτυξης».
Σε αυτή τη βάση διαρθρώνεται το βιβλίο, προσφέροντας ιστορική επισκόπηση και θεωρητική ανάλυση μέσα από μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα κοινωνικο-οικονομική και πολιτική προσέγγιση, η οποία συμπληρώνεται από την παράθεση – περισσότερο ή λιγότερο γνωστών – αποφθεγμάτων σημαντικών προσωπικοτήτων.
Κυρίες και Κύριοι,
Ποια είναι – κάποια – βασικά σημεία που ξεχωρίζουμε, διατρέχοντας τις σελίδες του βιβλίου;
1ο Σημείο.
Τα χρηματοοικονομικά της Αειφόρου Ανάπτυξης αποτελούν ένα σχετικά νέο διεπιστημονικό πεδίο, το οποίο έχει τις απαρχές του ήδη από τη δεκαετία του 1980, αλλά που ξεκινά να αναπτύσσεται, συστηματικά, κατά τη δεκαετία του 1990.
Η ραγδαία παγκοσμιοποίηση δημιούργησε ένα πλαίσιο στο οποίο οι οικονομικοί οργανισμοί απέκτησαν σημαίνοντα ρόλο στην προώθηση ή την επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης με αειφόρο χαρακτήρα.
Και αργότερα, η παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση, στις αρχές του αιώνα, ανέδειξε την επίδραση μιας απότομης διατάραξης – μέσω και κεφαλαιαγορών – της παγκόσμιας οικονομίας, ανοίγοντας περαιτέρω συζήτηση για την ανάγκη διεύρυνσης της έννοιας και του πεδίου της εταιρικής διακυβέρνησης.
2ο Σημείο.
Η Συμφωνία των Παρισίων και η Ατζέντα 2030 θα αποτελέσουν παγκόσμιο οδηγό σε μια «πορεία προς την Αειφορία» τα επόμενα 15 χρόνια.
Ήταν τoν Σεπτέμβριο του 2015, όταν οι ηγέτες 193 χωρών – μελών του ΟΗΕ υιοθέτησαν την Ατζέντα 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη.
Ένα φιλόδοξο κείμενο, που στοχεύει στην εξάλειψη της φτώχειας, μέσα σε ένα πλαίσιο κλιματικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας.
Η Ατζέντα θέτει ως στόχο την παροχή πρόσβασης στη χρηματοδότηση για όλους, ανεξάρτητα από το φύλο ή το εισόδημα, αναδεικνύοντας έτσι το χρηματοπιστωτικό σύστημα ως καταλύτη μετάβασης σε μια βιώσιμη οικονομία.
3ο Σημείο.
Η Ευρώπη πρωτοπορεί στην προώθηση κλιματικά υπεύθυνης οικονομικής διακυβέρνησης.
Ήδη, από το 2018, η Ευρωπαϊκή Ένωση προώθησε το Σχέδιο Δράσης για τη Χρηματοδότηση της Αειφόρου Μεγέθυνσης.
Στη συνέχεια, λίγο μάλιστα πριν από το ξέσπασμα της πανδημίας, δημοσιοποιήθηκε η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, θέτοντας φιλόδοξους κλιματικούς στόχους και ένα πολυδιάστατο στρατηγικό πλαίσιο επίτευξής τους.
Το πλαίσιο έκτοτε εμπλουτίστηκε, με σημαντικές νομοθετικές παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων είναι και το αναφερόμενο ως «νομοθετικό πακέτο για την Αειφόρο Χρηματοδότηση», του Απριλίου 2021.
4ο Σημείο.
Το τραπεζικό σύστημα, καθώς και οι ασφαλιστικοί και λοιποί επενδυτικοί φορείς, μπορούν να αναδειχθούν σε βασικούς μοχλούς συγκέντρωσης των κρίσιμων επενδυτικών κεφαλαίων για την προώθηση της πράσινης μετάβασης.
Ο σημαντικός ρόλος των φορέων αυτών στη στροφή της οικονομίας προς την αειφορία, συνδέεται επιπλέον με την αυξημένη έκθεσή τους σε κλιματικούς και άλλους – σχετιζόμενους με δείκτες ESG – κινδύνους.
Ο συγγραφέας υπογραμμίζει τον τρόπο με τον οποίο οι παράγοντες κινδύνου αειφορίας επιφέρουν – δυνητικά – ουσιαστικές συνέπειες, σε οικονομικό, νομικό και εταιρικό επίπεδο, στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και το ευρύτερο χρηματοοικονομικό σύστημα.
5ο Σημείο.
Για την υλοποίηση μιας στρατηγικής μετάβασης στην αειφόρο ανάπτυξη, κλειδί αποτελεί η υιοθέτηση μιας κοινά αποδεκτής και επιστημονικά τεκμηριωμένης ταξινομίας.
Η τήρηση των αρχών της συνέπειας και της διαφάνειας στην κατάρτιση και δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών δεδομένων, με βάση την αποδεκτή αυτή ταξινομία, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση.
Η Ευρώπη, στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας, έχει υιοθετήσει, από το 2020, τον δικό της κανονισμό ταξινομίας.
Αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί προσφέρει στο Κράτος αλλά και στους παράγοντες της αγοράς, τους επενδυτές και τις επιχειρήσεις, ένα κοινό πλαίσιο αναφοράς για τον χαρακτηρισμό των βιώσιμων οικονομικών δραστηριοτήτων.
Κυρίες και Κύριοι,
Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η εμβληματική πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κλίμα, θέτει ως στόχο μηδενικές καθαρές εκπομπές έως το 2050.
Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκτιμήσει ότι η Ευρώπη χρειάζεται επιπλέον 260 δισ. ευρώ ετησίως σε επενδύσεις για την πράσινη μετάβαση κατά την προσεχή δεκαετία.
Οι δημόσιες επενδύσεις αποτελούν μέρος της λύσης.
Απαραίτητη είναι, συνδυαστικά, η στροφή των ιδιωτικών πόρων προς τη χρηματοδότηση έργων φιλικών προς το κλίμα.
Ο κόσμος της χρηματοοικονομικής οφείλει να διασφαλίσει ότι οι πόροι αυτοί θα διατεθούν προς τη σωστή, την «υπεύθυνη» κατεύθυνση.
Γι’ αυτό απαιτούνται ξεκάθαρα κριτήρια, βάσει των οποίων θα καθορίζεται αν μια οικονομική δραστηριότητα είναι βιώσιμη και φιλική προς το περιβάλλον.
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα κριτήρια για το Περιβάλλον, την Κοινωνία και την Εταιρική Διακυβέρνηση (ESG) αναφέρθηκαν ρητά, πριν από 15 έτη, ως το επίκεντρο των 6 αρχών των Ηνωμένων Εθνών για τις Αειφόρες Επενδύσεις (PRI).
Το 2006, οι αρχές PRI προσυπογράφηκαν από περίπου 100 επενδυτές.
Σήμερα, οι προσυπογράφοντες είναι περισσότεροι από 3.000, ενώ ο ΟΟΣΑ αναφέρεται στα κριτήρια ESG ως κλάδο της mainstream διεθνούς χρηματοοικονομικής.
Επιπλέον, όπως επιβεβαιώνεται από μελέτες των Ηνωμένων Εθνών αλλά και σειρά ερευνών επενδυτικού ενδιαφέροντος, η κρίση που προκάλεσε η πανδημία ώθησε τους επενδυτές στο να συμπεριλάβουν κριτήρια βιωσιμότητας στη διαδικασία λήψης μιας επενδυτικής απόφασης.
Με άλλα λόγια, η δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών κριτηρίων ESG έχει ενταχθεί στην εργαλειοθήκη των επενδυτών και, ως αποτέλεσμα, οι επιχειρήσεις που υιοθετούν τα κριτήρια αυτά διεκδικούν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα και προστιθέμενη αξία.
Εν κατακλείδι, όπως αναδεικνύεται στο παρόν σύγγραμμα, ο ρόλος των επιχειρήσεων είναι κομβικός για τη στροφή στην αειφορία, αλλά εξίσου σημαντική είναι η ενσωμάτωση των αρχών βιωσιμότητας στην επιχειρησιακή στρατηγική.
Με βάση τα παραπάνω, καθίσταται σαφές ότι τόσο η προώθηση της αειφορίας στο χρηματοπιστωτικό σύστημα όσο και η παράλληλη ενδυνάμωση του θεσμικού πλαισίου υπέρ της υπεύθυνης εταιρικής διακυβέρνησης, αποτελούν παράγοντες προσέλκυσης επενδύσεων, ευνοώντας την αναπτυξιακή προοπτική μιας χώρας.
Για την Ελλάδα, η ευθυγράμμιση της οικονομικής μεγέθυνσης με τους φιλόδοξους περιβαλλοντικούς και κλιματικούς εθνικούς στόχους αποτελεί βασικό πυλώνα της πολιτικής μας.
Πρόκειται για στόχους και πολιτικές που έχουν ρητά τεθεί στο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, και υποστηρίζονται περαιτέρω από τον Στρατηγικό Σχεδιασμό για την Κυκλική Οικονομία και τη Δίκαιη Αναπτυξιακή Μετάβαση.
Το δε Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, «Ελλάδα 2.0», αποτελεί παράδειγμα βιώσιμης χρηματοδότησης, έχοντας συμπεριλάβει επενδύσεις οι οποίες, στο σύνολό τους, συμφωνούν με την «Αρχή Μη Πρόκλησης Σημαντικής Βλάβης» της Ευρωπαϊκής Ταξινομίας.
Ειδικότερα, σε ό,τι αφορά την άσκηση εθνικής οικονομικής πολιτικής, το Υπουργείο Οικονομικών, από τον Οκτώβριο του 2019, εντάχθηκε ως ενεργό μέλος στη Συμμαχία των Υπουργών Οικονομικών για τη Κλιματική Δράση, όπου 65 Υπουργοί από όλο τον κόσμο συνεργαζόμαστε με κοινό στόχο την ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στην άσκηση οικονομικής πολιτικής.
Κατά τη δε πρόσφατη συμμετοχή μου στη Ημέρα Χρηματοοικονομικού Συστήματος στην COP26, ανέπτυξα τις δράσεις που προωθεί η Ελληνική Κυβέρνηση μέσω του Υπουργείου Οικονομικών.
Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται η πρόθεσή μας να εξετάσουμε την έκδοση κρατικού πράσινου ομολόγου εντός του 2022, καθώς και η επιδίωξή μας για συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να καταρτίσουμε μια συνεκτική Εθνική Στρατηγική Βιώσιμης Χρηματοδότησης.
Συγκεκριμένα, σε ό,τι αφορά την επιτυχημένη ευθυγράμμιση με την κοινή ευρωπαϊκή πολιτική, η Ελλάδα στοχεύει στην έγκαιρη, συστηματική και αποτελεσματική μετάβαση στο νέο πλαίσιο αειφόρου χρηματοοικονομικής και εταιρικής διακυβέρνησης.
Επιδίωξη του Υπουργείου Οικονομικών, σε συνεργασία με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, την Τράπεζα της Ελλάδας και τα ενδιαφερόμενα – από τον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα – μέρη, είναι η διασφάλιση ότι τα νέα πρότυπα αειφορίας και οι διαδικασίες δημοσιοποίησης θα αποτελέσουν εργαλείο ανάπτυξης και εξωστρέφειας του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα και των ελληνικών επιχειρήσεων.
Κυρίες και Κύριοι,
Συμπερασματικά, η ξενάγηση στις σελίδες του βιβλίου, η οποία και δεν εξαντλείται σε αυτά τα στοιχεία, είναι ενδιαφέρουσα και χρήσιμη.
Χρήσιμη γιατί αναδεικνύει ένα κυρίαρχο σήμερα ζήτημα: το ότι το μέλλον των νεότερων γενεών θα διαμορφωθεί μέσα από τις αποφάσεις που εμείς θα λάβουμε σήμερα.
Σε αυτή την κατεύθυνση, η προσέγγιση της έννοιας της αειφορίας είναι κρίσιμη: όσο πιο σφαιρική και περιεκτική είναι, τόσο περισσότερο διασφαλίζουμε τις επόμενες γενιές.
Δείτε σχετικά στιγμιότυπα:
