Πρόωρες αποπληρωμές δημοσίου χρέους:

Υψηλή συμβολική αξία και ουσιαστικό όφελος για τη χώρα και την οικονομία της

Χρήστος Σταϊκούρας

Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΔ

Αναπληρωτής Καθηγητής ΟΠΑ

Η μείωση του ελληνικού δημοσίου χρέους, που συσσωρεύτηκε διαχρονικά και εξακολουθεί να είναι υψηλό τόσο ονομαστικά όσο και ως ποσοστό του ΑΕΠ, αποτελεί βασικό εθνικό στόχο.

Η μείωσή του απαιτεί, πρωτίστως, διεύρυνση και εμβάθυνση της παραγωγικής βάσης, με αύξηση διεθνώς ανταγωνιστικής παραγωγής, και παράλληλη χρηστή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών.

Η Ελλάδα, από το 2019 έως το 2024, εν μέσω αλλεπάλληλων κρίσεων και αυξημένης παγκόσμιας αβεβαιότητας και ανασφάλειας, κινήθηκε προς αυτές τις κατευθύνσεις, με αποτέλεσμα να κάνει σημαντικά βήματα προς τον εθνικό στόχο.

Το Ελληνικό Δημόσιο, μέσω του Υπουργείου Οικονομικών και ειδικότερα του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), προέβη σε πρόωρες αποπληρωμές χρέους του επονομαζόμενου επίσημου τομέα (official sector) και, συγκεκριμένα, των δανείων που είχε συνάψει με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και του διμερούς δανείου που είχε συνάψει με τις χώρες τις Ευρωζώνης (Greek Loan Facility Agreement – GLFA), στο πλαίσιο του πρώτου Προγράμματος Δημοσιονομικής Προσαρμογής (1^ο Μνημόνιο).

Πέραν των τακτικών/κανονικών αποπληρωμών χρέους, οι οποίες ακολουθούσαν το αρχικό πρόγραμμα αποπληρωμών, καθ’ όλο το προαναφερόμενο διάστημα το Ελληνικό Δημόσιο εξόφλησε πρόωρα συνολικά ποσά ύψους 24,04 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 8,17 δισ. ευρώ αφορούσαν δάνεια προς το ΔΝΤ (σε SDR) και τα υπόλοιπα 15,87 δισ. ευρώ διμερή δάνεια GLFA.

Είναι δε χαρακτηριστικό ότι, στην περίπτωση του ΔΝΤ, η Ελλάδα αποπλήρωσε – μέσα σε 2,5 χρόνια και 2 χρόνια πριν από τη λήξη της – το σύνολο της οφειλής της προς το Ταμείο.

Οι πρόωρες αποπληρωμές των δανείων ΔΝΤ, έλαβαν χώρα ως ακολούθως:

Πηγή: ΟΔΔΗΧ

Από τις ανωτέρω πρόωρες αποπληρωμές, εκτός του οφέλους που προέκυψε από το διαφορικό επιτόκιο μεταξύ του χαμηλότερου κόστους νέου δανεισμού για αντίστοιχες διάρκειες και του υψηλότερου κόστους των δανείων του ΔΝΤ, και το οποίο εκτιμάται σε περίπου 82 εκατ. ευρώ, προέκυψαν και οφέλη για το Ελληνικό Δημόσιο από τη θετική αξία των πράξεων διαχείρισης (Cross Currency Swap – CC Swap) που είχαν συναφθεί προκειμένου να αντισταθμιστεί μερικώς ο συναλλαγματικός κίνδυνος που ενυπήρχε εξαρχής. Κι αυτό γιατί τα εν λόγω δάνεια συνάφθηκαν και εξυπηρετούνταν σε SDR, δηλαδή σε μία νομισματική μονάδα που κατά το μεγαλύτερο μέρος της εξαρτιόταν από ξένα νομίσματα. Το προαναφερόμενο όφελος ανήλθε σε περίπου 191 εκατ. ευρώ.

Έτσι, εκτιμάται ότι το ταμειακό όφελος, και από τις δύο πηγές, διαμορφώθηκε σε περίπου 273 εκατ. ευρώ.

Όσον αφορά στις πρόωρες αποπληρωμές των διμερών δανείων GLFA, αυτές έλαβαν χώρα ως ακολούθως:

Πηγή: ΟΔΔΗΧ

Από τις πρόωρες αποπληρωμές των δανείων του GLFA εκτιμάται ότι, έως σήμερα, προέκυψε συνολικό ταμειακό όφελος περίπου 144,1 εκατ. ευρώ, εξαιτίας του διαφορικού επιτοκίου του υψηλότερου κόστους εξυπηρέτησης των εν λόγω δανείων και του χαμηλότερου κόστους νέου δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου για τις αντίστοιχες διάρκειες.

Συνολικά, το άμεσο ταμειακό όφελος από τις έως σήμερα πρόωρες αποπληρωμές, τόσο του ΔΝΤ όσο και του GLFA, ανέρχεται σε περίπου 417 εκατ. ευρώ. Όφελος, που αξιοποιήθηκε και αξιοποιείται από την Κυβέρνηση για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, κυρίως των πιο ευάλωτων.

Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί – αναφορικά με τα δάνεια του GLFA – και το πρόσθετο έμμεσο όφελος που προήλθε από την είσπραξη της θετικής αξίας των διαχειριστικών πράξεων ανταλλαγής επιτοκίου (Interest Rate Swap – IR Swap) που είχαν συναφθεί από τον ΟΔΔΗΧ, από το 2018 έως το 2020, για την αντιστάθμιση του επιτοκιακού κινδύνου των δανείων αυτών. Αυτό υπολογίζεται σε περίπου 10% της ονομαστικής αξίας του εκάστοτε πρόωρα αποπληρούμενου ποσού, δηλαδή σε περίπου 1,6 δισ. ευρώ.

Ο ΟΔΔΗΧ, με τη σύναψη των κατάλληλων διαχειριστικών πράξεων, έχει ήδη φροντίσει ώστε το ποσό αυτό να εισπραχθεί σε ισόποσες δόσεις σε βάθος δεκαετίας, μειώνοντας έτσι τις μελλοντικές δαπάνες εξυπηρέτησης και αντισταθμίζοντας μερικώς το μελλοντικό – πιθανώς – αυξημένο κόστος εξυπηρέτησης δημοσίου χρέους.

Συναφώς με το ανωτέρω και επιπρόσθετα, πέραν της άμεσης ταμειακής ωφέλειας, η στρατηγική των πρόωρων αποπληρωμών δημιούργησε και δημιουργεί και ποιοτικά οφέλη, βελτιώνοντας το προφίλ του δημοσίου χρέους, όπως είναι:

• Η μείωση του κινδύνου αναχρηματοδότησης και κατ’ επέκταση του κινδύνου ρευστότητας για το Ελληνικό Δημόσιο.
• Η αύξηση της μέσης σταθμικής διάρκειας του χαρτοφυλακίου χρέους.
• Η αποτελεσματική αξιοποίηση των ταμειακών διαθεσίμων.
• Η μείωση/εξάλειψη του επιτοκιακού κινδύνου, αφού τόσο τα δάνεια του ΔΝΤ όσο και τα GLFA είχαν συναφθεί σε κυμαινόμενο επιτόκιο.
• Η μείωση/εξάλειψη του συναλλαγματικού κινδύνου, αναφορικά με τα δάνεια του ΔΝΤ.

Παράλληλα, βελτιώνονται οι βασικοί δείκτες βιωσιμότητας του δημοσίου χρέους, όπως είναι ο δείκτης ετήσιων μεικτών χρηματοδοτικών αναγκών ως ποσοστό του ΑΕΠ και ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ.

Πρόκειται, ουσιαστικά, για μια πολύ θετική εξέλιξη, με υψηλή συμβολική αξία και ουσιαστικό όφελος για τη χώρα μας, αφού συντέλεσε στις συνεχείς και αλλεπάλληλες αναβαθμίσεις του αξιόχρεου της Ελλάδας από το 2019 και μετά και την κατάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι έχει ήδη ανακοινωθεί από τον Πρωθυπουργό και το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η πρόθεση του Ελληνικού Δημοσίου να προβεί σε περαιτέρω πρόωρη αποπληρωμή του GLFA, ύψους τουλάχιστον 5,29 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο 2025, που θα αφορά στις λήξεις από το 2033 έως και το 2041, ώστε το εν λόγω δάνειο να αποπληρωθεί πλήρως έως το 2030, ήτοι τουλάχιστον 10 έτη πριν την τελική ημερομηνία λήξης του.

Στόχος είναι η παροχή περαιτέρω διασφάλισης στους οίκους αξιολόγησης και στην διεθνή επενδυτική κοινότητα εν γένει ότι η Ελλάδα κινείται με προνοητικότητα και διορατικότητα, έγκαιρα και σε ασφαλή χρόνο, προκειμένου να μειώσει έτι περαιτέρω τις ήδη μειωμένες ετήσιες μικτές χρηματοδοτικές ανάγκες του και μετά το 2032.

Συνεπώς, από τα ανωτέρω προκύπτει, ποσοτικά και ποιοτικά, η επιτυχής διαχείριση εκ μέρους της χώρας και των αρμοδίων της, του δημοσίου χρέους της χώρας, δια της εφαρμογής στρατηγικής πρόωρης αποπληρωμής του.

kathimerini.gr

2025-06-15 Άρθρο Καθημερινή – Πρόωρες Αποπληρωμές Δημοσίου Χρέους

Η οδική ασφάλεια είναι κάτι που αφορά όλους μας.

Είναι συλλογικό στοίχημα, και σ’ αυτό το στοίχημα δεν περισσεύει κανείς.

Το κοινό ευρωπαϊκό όραμα «vision zero», δηλαδή μηδενικός αριθμός θυμάτων από τροχαία έως το 2050, είναι φιλόδοξο, αλλά όχι ανέφικτο.

Και κάθε βήμα που μας φέρνει πιο κοντά, αξίζει τον κόπο.

Την προηγούμενη δεκαετία, η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση του αριθμού των θυμάτων τροχαίων ατυχημάτων μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ένας από τους σημαντικότερους λόγους γι’ αυτό ήταν η κατασκευή σύγχρονων αυτοκινητοδρόμων, που κατέστησαν ασφαλέστερο το εθνικό οδικό δίκτυο.

Η εξέλιξη αυτή, όμως, δεν επιτρέπει κανέναν εφησυχασμό:

-Πρώτον, γιατί ο απόλυτος αριθμός των θυμάτων παραμένει υψηλός.

-Δεύτερον, γιατί η αύξηση των κυκλοφορούντων οχημάτων, ειδικά στα αστικά κέντρα, αυξάνει ταυτόχρονα και την πιθανότητα να γίνουν ατυχήματα, όπως ήδη αποδεικνύεται.

-Τρίτον, γιατί η χώρα μας εμφανίζει τα υψηλότερα ποσοστά δυστυχημάτων στην Ευρώπη από τροχαία στους αστικούς ιστούς, ειδικά με μηχανοκίνητα δίκυκλα.

Απέναντι, λοιπόν, σε ένα δυναμικό και εξελισσόμενο φαινόμενο, απαιτούνται νέες δυναμικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπισή του.

Η Κυβέρνηση έχει ως άμεση προτεραιότητα την αναβάθμιση της οδικής ασφάλειας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της καθημερινότητας των πολιτών.

Σε αυτή την κατεύθυνση:

1ον. Συνεχίζεται η κατασκευή σύγχρονων αυτοκινητοδρόμων και σε περιοχές με βαρύ ιστορικό ατυχημάτων.

Ενδεικτικά, τέλος Ιουλίου θα παραδοθεί σε κυκλοφορία το 90% του οδικού άξονα Πάτρα – Πύργος.

Πρόσφατα κυρώσαμε τη σύμβαση παραχώρησης του ΒΟΑΚ για το τμήμα Χανιά – Ηράκλειο και εκκινούν οι εργασίες ενίσχυσης της οδικής ασφάλειας.

Είναι σε πλήρη εξέλιξη οι εργασίες στα τμήματα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος και Χερσόνησος – Νεάπολη.

Ενώ το μεγαλύτερο τμήμα του Ε-65, από τη Λαμία μέχρι την Καλαμπάκα, παραδόθηκε σε κυκλοφορία τον Απρίλιο 2024.

2ον. Υλοποιούνται, μεταβατικά, έργα ενίσχυσης της ασφάλειας των σημερινών υποδομών στις οποίες παρατηρείται συχνότητα ατυχημάτων.

Αυτά περιλαμβάνουν, συνολικά ή μερικώς, αναλόγως της εφικτότητας και της αναγκαιότητας, μεταξύ άλλων:

-οριζόντια διαγράμμιση,

-εύκαμπτα διαχωριστικά κολωνάκια,

-φωτισμό κόμβων και τμημάτων οδού,

-αναμόρφωση κατακόρυφης σήμανσης, και

-στηθαία ασφαλείας και οριοδείκτες.

3ον. Ενθαρρύνεται, στρατηγικά, η χρήση νέων και αναβαθμισμένων μέσων μαζικής μεταφοράς.

Σήμερα και μέσα μόλις στους 12 τελευταίους μήνες, κυκλοφορούν στην Αττική 518 ολοκαίνουρια και προσβάσιμα λεωφορεία, αντιρρυπαντικής τεχνολογίας, ενώ περίπου 450 ακόμα αναμένονται μέχρι τα τέλη του 2025.

Στη Θεσσαλονίκη, αντιστοίχως, κυκλοφορούν 110 ηλεκτρικά λεωφορεία, καθώς και 159 λεωφορεία diesel, με σημαντικά μικρότερο μέσο όρο ηλικίας, εκ των οποίων 41 ολοκαίνουρια.

Ενώ παράλληλα, 14 συρμοί του Ηλεκτρικού ξεκίνησαν να ανανεώνονται το τελευταίο έτος, ώστε να έχουμε περίπου 10 πρόσθετα τρένα μέχρι το τέλος του 2026, ένα κάθε μήνα από τον εφετινό Νοέμβριο.

4ον. Χορηγούνται κίνητρα για την ανανέωση του – εν πολλοίς πεπαλαιωμένου – στόλου ιδιωτικών οχημάτων.

Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, από το καλοκαίρι του 2023 που ανέλαβε την αρμοδιότητα, έχει καταβάλει επιδοτήσεις συνολικού ποσού περίπου 55 εκατ. ευρώ σε περισσότερους από 14.000 δικαιούχους για αγορά ή μίσθωση ηλεκτρικού οχήματος.

5ον. Ιδρύεται το Εθνικό Παρατηρητήριο Οδικής Ασφάλειας, στο πλαίσιο ενός πλέγματος αλληλένδετων δράσεων του Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου Οδικής Ασφάλειας 2021-2030, με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ, και συνολικό προϋπολογισμό 25 εκατ. ευρώ.

6ον. Δρομολογείται η εγκατάσταση καμερών κατά μήκος των οδικών αξόνων και σε μέσα μαζικής μεταφοράς, επιδιώκοντας να ελεγχθεί, μεταξύ άλλων, η υπέρβαση του ορίου ταχύτητας, η παραβίαση ερυθρού σηματοδότη, η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, η παράνομη χρήση λωρίδας αποκλειστικής κυκλοφορίας.

Συγκεκριμένα, όπως παρουσιάστηκε στο τέλος του 2024 από τα συναρμόδια Υπουργεία, και ψηφίστηκε με διάταξη στο σχέδιο νόμου, προωθείται η ανάπτυξη δικτύου καμερών μέσα από διαγωνισμό παραχώρησης και η δημιουργία ενιαίου πληροφοριακού συστήματος, τη διαχείριση του οποίου θα αναλάβει η Υπηρεσία Οδικών Τελών – Ηλεκτρονικής Διαχείρισης Οδικών Υποδομών.

7ον. Εκσυγχρονίζεται ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας, με το σχέδιο νόμου που ψηφίζεται σήμερα.

Στόχος του νέου Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, αποτέλεσμα προσεκτικής, πολύμηνης και συστηματικής μελέτης, είναι η οδική ασφάλεια και η προστασία της ανθρώπινης ζωής.
Βασικές προβλέψεις του είναι:

-Η αναμόρφωση των διοικητικών και ποινικών κυρώσεων, ώστε αυτές να αντιστοιχούν στη νέα κατηγοριοποίηση της επικινδυνότητας των παραβάσεων.

-Η θέσπιση της υποτροπιάζουσας παραβατικής και αντικοινωνικής οδικής συμπεριφοράς.

-Η αποσύνδεση των κυρώσεων από το όχημα.

-Η διαμόρφωση συνθηκών βιώσιμης αστικής κινητικότητας, με την παραχώρηση ζωτικού χώρου σε οχήματα μικροκινητικότητας.

-Η ενίσχυση της προσβασιμότητας και της ασφάλειας των ατόμων με αναπηρία, διαμορφώνοντας ένα πλαίσιο ισότιμης, ασφαλούς και αξιοπρεπούς μετακίνησης για όλους.

-Η πρόβλεψη για δυνατότητα καθιέρωσης μαθήματος κανόνων οδικής συμπεριφοράς, για την εξοικείωση των μαθητών.

-Η μείωση της ανώτατης ταχύτητας κίνησης εντός του αστικού ιστού και σε οδούς γειτονιάς στα 30 χλμ./ώρα.

Η Κυβέρνηση, με το σύνολο των ανωτέρω 7 πρωτοβουλιών, κάνει αυτό που μπορεί. Η ασφάλεια στους δρόμους, όμως, δεν είναι υπόθεση μόνο του Κράτους. Είναι υπόθεση παιδείας, πολιτισμού, καθημερινής στάσης.

Είναι επιλογή, επιλογή ζωής.

mononews.gr

Γράφει ο Χρήστος Σταϊκούρας, βουλευτής Φθιώτιδας, αναπληρωτής καθηγητής ΟΠΑ

Πρόκειται για ένα διαχρονικό ζήτημα που αφορά την ανθρώπινη ζωή, το υπέρτατο αγαθό που οφείλουμε να προστατεύσουμε με κάθε δυνατό μέσο.

Την προηγούμενη δεκαετία, η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη μείωση του αριθμού των θυμάτων τροχαίων ατυχημάτων μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ένας από τους σημαντικότερους λόγους γι’ αυτό ήταν η κατασκευή και η θέση σε κυκλοφορία σύγχρονων αυτοκινητοδρόμων, που κατέστησαν ασφαλέστερο το εθνικό οδικό δίκτυο.

Η εξέλιξη αυτή, όμως, δεν επιτρέπει κανέναν εφησυχασμό, πρώτον γιατί ο απόλυτος αριθμός των θυμάτων παραμένει υψηλός, δεύτερον, γιατί η αύξηση των κυκλοφορούντων οχημάτων, ειδικά στα αστικά κέντρα, αυξάνει ταυτόχρονα και την πιθανότητα να γίνουν ατυχήματα, όπως ήδη αποδεικνύεται, και τρίτον διότι η χώρα μας εμφανίζει από τα υψηλότερα ποσοστά δυστυχημάτων στην Ευρώπη από τροχαία στους αστικούς ιστούς, ειδικά με μηχανοκίνητα δίκυκλα.

Απέναντι, λοιπόν, σε ένα δυναμικό και εξελισσόμενο φαινόμενο, απαιτούνται νέες δυναμικές παρεμβάσεις για την αντιμετώπισή του.

Η Κυβέρνηση έχει ως άμεση προτεραιότητα την αναβάθμιση της οδικής ασφάλειας και, κατά συνέπεια, τη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής και της καθημερινότητας των πολιτών. Σε αυτή την κατεύθυνση:

1^ον. Συνεχίζει την κατασκευή σύγχρονων αυτοκινητοδρόμων και σε περιοχές με βαρύ ιστορικό ατυχημάτων, όπως είναι ο οδικός άξονας Πάτρα – Πύργος και ο ΒΟΑΚ.

2^ον. Προβαίνει, βραχυπρόθεσμα και μεταβατικά, σε έργα ενίσχυσης της ασφάλειας των σημερινών υποδομών.

3^ον. Ενθαρρύνει, στρατηγικά, τη χρήση – και ενσωμάτωση στην καθημερινότητα των πολιτών – νέων και αναβαθμισμένων μέσων μαζικής μεταφοράς και ήπιων μορφών μετακίνησης, περιορίζοντας έτσι και τη χρήση του αυτοκινήτου.

4^ον. Χορηγεί κίνητρα για την ανανέωση του – εν πολλοίς πεπαλαιωμένου – στόλου ιδιωτικών οχημάτων.

5^ον. Ιδρύει το Εθνικό Παρατηρητήριο Οδικής Ασφάλειας.

6^ον. Δρομολογεί την εγκατάσταση καμερών κατά μήκος των οδικών αξόνων και σε μέσα μαζικής μεταφοράς, επιδιώκοντας να ελέγξει, μεταξύ άλλων, την υπέρβαση του ορίου ταχύτητας, την παραβίαση ερυθρού σηματοδότη, τη χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, την παράνομη χρήση λωρίδας αποκλειστικής κυκλοφορίας.

7^ον. Εκσυγχρονίζει τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, όπως αποτυπώνεται στο υπό συζήτηση Σχεδίου Νόμου, με αναμόρφωση, εξορθολογισμό και κλιμάκωση των διοικητικών και ποινικών κυρώσεων, ώστε αυτές να αντιστοιχούν στην επικινδυνότητα των παραβάσεων.

Στο Σχέδιο Νόμου προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η μείωση του ανώτατου επιτρεπόμενου ορίου ταχύτητας των οχημάτων, εντός κατοικημένων περιοχών, από τα 50 χλμ/ώρα στα 30 χλμ/ώρα. Αυτή η Κυβερνητική επιλογή μελετήθηκε προσεκτικά και επί μακρόν.

Συζητήθηκε και αποφασίστηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο της 29^ης Μαρτίου 2024, και εντάχθηκε στη Δημόσια Διαβούλευση του Σχεδίου Νόμου, που έλαβε χώρα από 3 Ιανουαρίου 2025 μέχρι 24 Ιανουαρίου 2025. Είναι μια ώριμη επιλογή. Τα εκτιμώμενα οφέλη είναι πολλά και σημαντικά.

1^ον. Λιγότερα οδικά ατυχήματα.

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας των Μεταφορών και το Τμήμα Μεταφορών και Συγκοινωνιακής Υποδομής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, οι περιοχές με όριο ταχύτητας τα 30 χλμ/ώρα έχουν σημειώσει σημαντική μείωση του κινδύνου ατυχημάτων και της σοβαρότητας αυτών, έως και 40%. Μάλιστα, ένα όχημα που κινείται με 50 χλμ/ώρα έχει σχεδόν πέντε φορές περισσότερες πιθανότητες να σκοτώσει έναν πεζό σε σύγκριση με όχημα που κινείται με 30 χλμ/ώρα. Η διαφορά δεν είναι απλώς αριθμητική. Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου.

2^ον. Μείωση κατανάλωσης καυσίμων και ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Οι χαμηλότερες ταχύτητες οδηγούν σε χαμηλότερη κατανάλωση καυσίμων, έως και 12%. Επίσης, οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, οξειδίου του αζώτου και σωματιδίων που επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα, μπορούν να περιοριστούν έως και 19%.

3^ον. Βελτίωση κυκλοφοριακής ροής.

Ο κυκλοφοριακός φόρτος μειώνεται, καθώς οι χαμηλότερες ταχύτητες ενθαρρύνουν και διευκολύνουν τη χρήση μέσων μαζικής μεταφοράς και τις ενεργητικές μετακινήσεις (ποδήλατο, περπάτημα). Επίσης, η μείωση του ορίου ταχύτητας μπορεί να οδηγήσει, κατά περίπτωση, και σε βελτίωση της ροής της κυκλοφορίας, της συμφόρησης και των χρόνων διαδρομής. Η διαμόρφωση συνθηκών βιώσιμης αστικής κινητικότητας, μέσω και της μείωσης της ταχύτητας, ενισχύεται με την παραχώρηση ζωτικού και ασφαλούς χώρου σε οχήματα μικροκινητικότητας.

Πολλές ευρωπαϊκές πόλεις έχουν υιοθετήσει ή/και δρομολογήσει αυτό το όριο ταχύτητας. Μεταξύ άλλων, το Γκράτς, το Εδιμβούργο, η Μαδρίτη, η Βαρκελώνη, η Νάντ, η Χάγη, η Ζυρίχη, η Βιέννη, το Μπιλμπάο, οι Βρυξέλλες, το Παρίσι, η Λυών, η Κοπεγχάγη, η Φλωρεντία, το Άμστερνταμ, η Βαλένθια, η Λιλ, το Μόναχο, η Μπολόνια, το Ελσίνκι. Τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά: μείωση των θανάτων έως και 50%, της ηχορύπανσης κατά 50% και των τραυματισμών σε ποσοστά άνω του 40%.

Ενδεικτικά, στις Βρυξέλλες, η μείωση της ταχύτητας είχε ως αποτέλεσμα, μέσα σε ένα έτος, τη μείωση των θανάτων σε οδικά ατυχήματα κατά 50% και τη μείωση της μέσης κατανάλωσης καυσίμου κατά 10%.

Στο Παρίσι, η μείωση των ταχυτήτων συνέβαλε στη μείωση των ατυχημάτων κατά 25%, στη μείωση των σοβαρών και θανατηφόρων ατυχημάτων κατά 40% και στη μείωση της ηχορύπανσης κατά 50%. Σε Ελσίνκι, Μπιλμπάο, Εδιμβούργο και Ζυρίχη, η μείωση των οδικών ατυχημάτων, μέσα σε ένα έτος, ήταν 42%, 23%, 38% και 25% αντίστοιχα. Στη Βαρκελώνη, σημειώθηκε ετήσια μείωση 12% στα ατυχήματα, 29% στους τραυματισμούς και 41% στους τραυματισμούς δικυκλιστών.

Η κάθε ανθρώπινη ζωή είναι μοναδική και ανεκτίμητη. Η κάθε απώλεια στην άσφαλτο δεν είναι ένας αριθμός, είναι μια οικογένεια που πενθεί. Ο στόχος μας είναι φιλόδοξος, αλλά όχι ανέφικτος. Το “vision zero” δεν είναι ουτοπία. Είναι χρέος μας. Και κάθε βήμα που μας φέρνει πιο κοντά, αξίζει τον κόπο.

Η ραγδαία πρόοδος της τεχνητής νοημοσύνης (Artificial Intelligence – AI) σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τον τραπεζικό και χρηματοοικονομικό τομέα. Η ενσωμάτωση ευφυών τεχνολογιών σε βασικές λειτουργίες του τραπεζικού συστήματος δεν αποτελεί πλέον τεχνολογική επιλογή, αλλά αναγκαιότητα για προσαρμογή, βιωσιμότητα και στρατηγική ανθεκτικότητα. Η σύνδεση της AI με την τραπεζική κερδοφορία, την αναλυτική ικανότητα και τη συμβολή στη χρηματοοικονομική ανάπτυξη αποκτά σταδιακά καθοριστικό χαρακτήρα.

1. AI στον τραπεζικό κλάδο: Από τα δεδομένα στη στρατηγική

Η χρήση τεχνολογιών Μηχανικής Μάθησης (Machine Learning), Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας (Natural Language Processing) και Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (Large Language Models – LLMs) επιτρέπει την επεξεργασία και ανάλυση πολύπλοκων δεδομένων, δομημένων και μη.

Οι εφαρμογές περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, πρόβλεψη αθετήσεων δανείων (default prediction), διαχείριση πιστωτικού κινδύνου, εντοπισμό χρηματοοικονομικής απάτης και αυτοματοποίηση διαδικασιών κανονιστικής συμμόρφωσης (regtech).

Οι τράπεζες που επενδύουν σε αυτά τα εργαλεία είναι σε θέση να παρακολουθούν δυναμικά το μακροοικονομικό περιβάλλον, να αντιλαμβάνονται εγκαίρως τις μεταβολές στις αγορές και να αναπροσαρμόζουν τις στρατηγικές τους με βάση τα ευρήματα των αλγοριθμικών μοντέλων.

2. Ενίσχυση τραπεζικής κερδοφορίας: Μείωση κόστους και ενεργός ρόλος στη δημιουργία εσόδων

Η AI ενισχύει άμεσα την κερδοφορία μέσα από τη μείωση του λειτουργικού κόστους (π.χ. αυτοματοποιημένη υποστήριξη πελατών) αλλά και τη δημιουργία νέων ροών εσόδων.

Ειδικότερα, η δυνατότητα δημιουργίας προσωποποιημένων χρηματοοικονομικών προϊόντων και η αποτελεσματική διαχείριση χαρτοφυλακίων με τη βοήθεια ευφυών εργαλείων (robo-advisors, chatbots, εικονικοί τραπεζικοί σύμβουλοι) οδηγούν σε αυξημένα περιθώρια κέρδους.

Χαρακτηριστικά, επενδυτικοί όμιλοι, όπως η JPMorgan Chase και η ING, εφαρμόζουν πλατφόρμες AI για real-time ανάλυση ρίσκου και προτάσεις επενδύσεων, μειώνοντας το κόστος ανάλυσης και αυξάνοντας το conversion rate σε χρηματοοικονομικές πωλήσεις.

3. Μετασχηματισμός της χρηματοοικονομικής ανάλυσης: Από τη στατικότητα στη δυναμική πρόβλεψη

Οι παραδοσιακές μέθοδοι αποτίμησης βασίζονται σε ιστορικά στοιχεία. Η AI μετατρέπει την ανάλυση σε δυναμική πρόβλεψη με χρήση real-time δεδομένων, συνδυάζοντας οικονομικά μεγέθη με εξωτερικά δεδομένα, όπως γεωπολιτικά γεγονότα, κοινωνικές τάσεις ή ESG δείκτες. Αυτό καθιστά την ανάλυση όχι απλώς εργαλείο αποτίμησης, αλλά ενεργό μηχανισμό πρόγνωσης και πρόληψης.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απλώς τεχνολογική καινοτομία, αλλά στρατηγική προτεραιότητα για τον τραπεζικό κλάδο.

Μεγάλες εταιρείες συμβουλευτικής ενσωματώνουν πλέον AI σε αναλύσεις κινδύνου για χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ενισχύοντας την αξιοπιστία και την προγνωστική δύναμη των εκτιμήσεων.

4. Τραπεζική και χρηματοοικονομική ανάπτυξη: Ο ρόλος της AI σε βιώσιμα οικονομικά μοντέλα

Η AI μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης χρηματοοικονομικής ανάπτυξης, ενισχύοντας τη συμπερίληψη μέσω εναλλακτικών μορφών scoring, την περιφερειακή ανάπτυξη μέσω έξυπνων επενδυτικών προτύπων και τη βιωσιμότητα μέσα από πράσινη τραπεζική. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ήδη βασικό στοιχείο στον ψηφιακό μετασχηματισμό της ΕΚΤ και των εθνικών εποπτικών αρχών.

Η Ελλάδα, μέσα από πρωτοβουλίες ψηφιακού μετασχηματισμού στις συστημικές τράπεζες, μπορεί να εντάξει τη χρήση της AI στη στρατηγική της για διατηρήσιμη και έξυπνη ανάπτυξη.

5. Ενίσχυση της εφαρμογής στην ελληνική τραπεζική πραγματικότητα και η ανάγκη για εξειδίκευση ανθρώπινου δυναμικού

Στην ελληνική πραγματικότητα, οι συστημικές τράπεζες έχουν ήδη ξεκινήσει την ενσωμάτωση τεχνολογιών AI σε κρίσιμους τομείς, όπως η εξυπηρέτηση πελατών (μέσω ψηφιακών καναλιών), η πρόληψη οικονομικού εγκλήματος και η ανάλυση πιστωτικού κινδύνου.

Ωστόσο, η επιτυχής και πλήρης εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί, εκτός από τεχνική υποδομή, και σημαντικές επενδύσεις στην εκπαίδευση και συνεχή κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού. Η αξιοποίηση προηγμένων τεχνολογιών προϋποθέτει αλλαγή κουλτούρας εντός των τραπεζικών οργανισμών και υιοθέτηση ενός πλαισίου διαρκούς μάθησης, ώστε τα στελέχη να μπορούν να ερμηνεύουν, να αξιολογούν και να συν-αποφασίζουν με τα ευφυή συστήματα. Ο ανθρώπινος παράγοντας, ως θεματοφύλακας της ηθικής και της εμπιστοσύνης, παραμένει κρίσιμος.

6. Ρυθμιστικές προκλήσεις: Η ανάγκη για ισορροπία

Η πρόκληση είναι διττή: να προωθηθεί η καινοτομία, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη διαφάνεια, τη μη μεροληψία και την προστασία των δεδομένων. Χρειάζεται ένα σύγχρονο εποπτικό πλαίσιο που θα επιτρέπει την ευελιξία, αλλά θα προστατεύει τα θεμέλια της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα. Σε αυτό αναμένεται να συμβάλει ο πρόσφατος Κανονισμός (Ε.Ε.) 2024/1689 για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act), ο οποίος θα εφαρμοστεί σταδιακά μέχρι το 2027 και θα καλύψει συστήματα τεχνητής νοημοσύνης σε ένα ευρύ φάσμα κλάδων της οικονομίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση, συμπεριλαμβανομένου αυτού των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.

Συμπερασματικά, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι απλώς τεχνολογική καινοτομία, αλλά στρατηγική προτεραιότητα για τον τραπεζικό κλάδο. Η υπεύθυνη και επιστημονικά θεμελιωμένη αξιοποίησή της μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός κερδοφορίας, ανθεκτικότητας και χρηματοοικονομικής προόδου.

*Ο κ. Χρήστος Σταϊκούρας είναι αναπληρωτής καθηγητής, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, βουλευτής.

*Ο κ. Δημήτρης Ζοπουνίδης είναι ερευνητής, MSc Business Analytics and Data Science, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Data Science Laboratory, Πολυτεχνείο Κρήτης.

kathimerini.gr

ΒΟΑΚ: Μία στρατηγική εμβληματική υποδομή, σε ένα ευρύτερο πλέγμα κυβερνητικών παρεμβάσεων στην Κρήτη

Κυρώθηκε χθες από την Ολομέλεια της Βουλής η Σύμβαση Παραχώρησης του έργου μελέτης, κατασκευής, χρηματοδότησης, λειτουργίας, συντήρησης και εκμετάλλευσης του ΒΟΑΚ στο τμήμα Χανιά – Ηράκλειο.

Αναμφίβολα, η υπογραφή της Σύμβασης, η κύρωσή της από τη Βουλή και η έναρξη υλοποίησης του έργου αποτελούν εξαιρετικά σημαντική εξέλιξη για την Κρήτη.

Η διαδικασία για να φτάσουμε εδώ, στο τελευταίο και πιο εύκολο βήμα, ήταν δύσκολη και απαιτητική, εξαιτίας του ύψους και της συνθετότητας της χρηματοδότησης αλλά και της πολυπλοκότητας της διαγωνιστικής διαδικασίας.

Η διενέργεια του διεθνούς διαγωνισμού εγκρίθηκε στις 14 Ιουνίου 2018.

Μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων μελετών και αδειοδοτήσεων, εκδόθηκε η Πρόσκληση Υποβολής Δεσμευτικών Προσφορών την 1^η Δεκεμβρίου 2022, και η κατάθεση των προσφορών ορίστηκε για τις 8 Μαΐου 2023.

Την τελευταία διετία, υπήρξε επιτάχυνση των ενεργειών.

Συγκεκριμένα:

• Έγκριση πρακτικού ελέγχου και αξιολόγησης των φακέλων, στις 11 Αυγούστου 2023.
• Έγκριση πρακτικού εξέτασης των φακέλων δικαιολογητικών συμμετοχής, τεχνικών προσφορών και οικονομικών προσφορών, στις 19 Σεπτεμβρίου 2023, στις 12 Ιανουαρίου 2024 και στις 21 Μαρτίου 2024.

Παράλληλα:

• Διασφαλίστηκε, στις αρχές του έτους, η μερική χρηματοδότηση του έργου από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, με τροποποίηση της απόφασης ένταξης και του οροσήμου και με αναθεώρηση του φυσικού αντικειμένου.
• Οριστικοποιήθηκαν τα συμβατικά έγγραφα, στις 31 Ιανουαρίου 2025, διαδικασία που υπερέβη τους 7 μήνες, κατόπιν 3 αιτιολογημένων αιτημάτων παράτασης εκ μέρους του προσωρινού Αναδόχου, σε στενή συνεργασία του ιδίου, του τραπεζικού συστήματος και του Υπουργείου.

Σημειώνεται ότι από συνολικό προϋπολογισμό του έργου, συμπεριλαμβανομένης της άσκησης του δικαιώματος προαίρεσης, πέραν της χρηματοδότησης με 200 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, 592 εκατ. ευρώ προέρχονται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, 1,079 δισ. ευρώ είναι δάνεια προς τον παραχωρησιούχο από εμπορικές τράπεζες και 244 εκατ. ευρώ είναι η άμεση συμβολή του παραχωρησιούχου.

• Επίσης, εστάλησαν τα απαιτούμενα έγγραφα στις Γενικές Διευθύνσεις Ανταγωνισμού και Κινητικότητας και Μεταφορών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και παρασχέθηκαν οι απαραίτητες εγκρίσεις.
• Ολοκληρώθηκε ο προσυμβατικός έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
• Γνωστοποιήθηκε, από το Δημόσιο, η πρόθεσή του να ασκήσει το δικαίωμα της προαίρεσης που προβλέπεται στην Σύμβαση Παραχώρησης για το τμήμα Κίσσαμος – Χανιά και βρέθηκε νομική λύση για να ενταχθεί στο σύνολο της Παραχώρησης.
• Τέλος, εγκρίθηκε το πρακτικό ελέγχου δικαιολογητικών κατακύρωσης προσωρινού αναδόχου και ανακηρύχθηκε ο ανάδοχος του έργου, στις αρχές Μαρτίου 2025.

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, δεδομένης της συχνότητας των δυστυχημάτων στον υφιστάμενο αυτοκινητόδρομο, θα εφαρμοστούν άμεσα, όπως ανακοινώθηκε και σε σύσκεψη υπό τον Πρωθυπουργό τον Δεκέμβριο του 2024, και επαναλήφθηκε κατά την υπογραφή της Σύμβασης, μέτρα οδικής ασφάλειας, τα οποία εφαρμόστηκαν επιτυχώς και σε άλλα υπό κατασκευή οδικά έργα, όπως είναι ο αυτοκινητόδρομος Πάτρα – Πύργος.

Ταυτόχρονα, την τελευταία διετία, προχωρά, με ικανοποιητικούς ρυθμούς, η υλοποίηση και των άλλων δύο τμημάτων του ΒΟΑΚ, αυτά των τμημάτων Χερσόνησος – Νεάπολη και Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος.

Ενώ, όπως ανακοινώθηκε από τον Πρωθυπουργό και την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου κατά την τελετή υπογραφής της Σύμβασης, θα χρηματοδοτηθούν οι μελέτες για το τμήμα Παχιά Άμμος – Σητεία.

Παράλληλα, προς την κατεύθυνση ενίσχυσης των υποδομών του υφιστάμενου αυτοκινητοδρόμου, έχει ενταχθεί – το 2024 – έργο ύψους 10 εκατ. ευρώ, το οποίο είναι σε εξέλιξη από τις αρχές του 2025, για την επισκευή βλαβών στις γέφυρες του ΒΟΑΚ, κατόπιν πρόσκλησης προς την Περιφέρεια Κρήτης και κατάθεσης τεχνικού δελτίου.

Ο ΒΟΑΚ είναι μία στρατηγική υποδομή, η οποία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα κυβερνητικών παρεμβάσεων στην Κρήτη, που κωδικοποιούνται σε 4 δέσμες:

1^η. Κατασκευή του νέου Διεθνή Αερολιμένα Ηρακλείου Κρήτης στο Καστέλλι, με πρόοδο υλοποίησης περίπου στο 50%.

2^η. Λειτουργία και αξιοποίηση του υφιστάμενου Κρατικού Αερολιμένα Ηρακλείου Κρήτης.

Εκεί, υλοποιήθηκαν και δρομολογούνται εργασίες αναβάθμισης των υποδομών και του εξοπλισμού, καθώς και συμμόρφωσης με ευρήματα της EASA που αφορούν στην ασφάλεια.

Παράλληλα, εντάχθηκε στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας, με δικαιούχο το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, η ωρίμανση για την αξιοποίηση του οικοπέδου του αεροδρομίου μετά την παύση λειτουργίας του.

3^η. Έργα αντιπλημμυρικής προστασίας, υδρευτικής και αρδευτικής αξιοποίησης και διαχείρισης του υδατικού δυναμικού της Κρήτης.

Μεταξύ άλλων:

• Αξιοποίηση υδατικού δυναμικού του ποταμού Ταυρωνίτη.
• Συμπληρωματικά έργα και ενίσχυση του ταμιευτήρα Μπραμιανού.
• Κατασκευή του φράγματος στο Πλατύ.
• Μελέτη αρδευτικών δικτύων Γερακαρίου Ρεθύμνου.
• Αξιοποίηση ταμιευτήρα φράγματος Ποταμών Αμαρίου.

4^η. Δημόσιες κτιριακές υποδομές.

Αυτές αφορούν στην ανέγερση νέου Αστυνομικού Μεγάρου στο Ρέθυμνο, στην κατασκευή και αναβάθμιση Δικαστικών Μεγάρων στο Ηράκλειο και στο Ρέθυμνο, καθώς και στη δημιουργία σχολικών υποδομών.

Συμπερασματικά, ο ΒΟΑΚ, στο σύνολό του, αποτελεί την πιο εμβληματική κυβερνητική παρέμβαση στην Κρήτη, στο πεδίο των υποδομών.

Η υλοποίησή του, είναι μία διαχρονική και συλλογική προσπάθεια στην οποία συνετέλεσαν πολλοί.

Πολιτικές ηγεσίες, κυρίως από το 2019 κι έπειτα, υπηρεσιακοί παράγοντες, τοπική αυτοδιοίκηση και ο ιδιωτικός τομέας.

Και πρέπει, όλοι, να συνεχίσουν να συνεργάζονται παραγωγικά προκειμένου το έργο να ολοκληρωθεί.

Επιβεβαιώνεται έτσι, συνδυαστικά με τις υπόλοιπες παρεμβάσεις, ότι η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας παραμένει συνεπής στη δέσμευσή της απέναντι στις τοπικές κοινωνίες, για την πρόοδο των έργων που έχουν τεθεί ως προτεραιότητα.

eleftherostypos.gr