Τα μέτρα της ΔΕΘ και η οικονομική στρατηγική της Κυβέρνησης

Η παρουσία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη φετινή 89^η Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης σηματοδότησε την εκκίνηση, όπως πάντα, του οικονομικού κύκλου της επόμενης χρονιάς.

Το πακέτο μέτρων που ανακοινώθηκε, ύψους 1,7 δισ. ευρώ, επικεντρώνεται σε μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις και παρεμβάσεις κοινωνικού χαρακτήρα.

Η φιλοσοφία των μέτρων είναι σαφής: το Κράτος οφείλει να επιστρέφει στην κοινωνία μέρος των δημοσιονομικών υπεραποδόσεων που προέρχονται από την ανάπτυξη της οικονομίας και τον περιορισμό – την τελευταία πενταετία – της φοροδιαφυγής, με στόχο την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών και την μείωση των ανισοτήτων.

Κεντρικός άξονας των εξαγγελιών είναι η μείωση φόρων με κοινωνικό πρόσημο, όπως σταθερά πράττει η Κυβέρνηση από το 2019.

Προβλέπεται η αναμόρφωση της φορολογικής κλίμακας με οριζόντια μείωση κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες σε όλους τους συντελεστές, κάτι που θα έχει θετική επίδραση σε μισθωτούς, ελεύθερους επαγγελματίες και μικρομεσαίους επιχειρηματίες.

Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για τις οικογένειες με παιδιά. Για εισοδήματα μεταξύ 10.000 και 20.000 ευρώ, ο φορολογικός συντελεστής διαμορφώνεται στο 18% για οικογένειες με ένα παιδί, στο 16% για δύο παιδιά, στο 9% για τρία παιδιά, ενώ οικογένειες με τέσσερα ή περισσότερα παιδιά απαλλάσσονται πλήρως. Η επιλογή αυτή στοχεύει όχι μόνο στη στήριξη των νοικοκυριών, αλλά και στην αντιμετώπιση της δημογραφικής συρρίκνωσης που απειλεί την ελληνική κοινωνία.

Οι νέοι βρίσκονται επίσης στο επίκεντρο των κυβερνητικών πρωτοβουλιών. Όσοι είναι έως 25 ετών και έχουν ετήσιο εισόδημα μέχρι 20.000 ευρώ θα φορολογούνται με μηδενικό συντελεστή, ενώ οι εργαζόμενοι ηλικίας 25 έως 30 ετών θα φορολογούνται με μόλις 9%, αντί για 22%. Πρόκειται για μια κίνηση που φιλοδοξεί να ενισχύσει περαιτέρω την απασχόληση των νέων, να βάλει φρένο στη μετανάστευση νέων επιστημόνων και να ενθαρρύνει το brain gain, κάτι που σταδιακά επιτυγχάνεται με τα φορολογικά κίνητρα της Κυβέρνησης από το 2020.

Επιπλέον, σημαντικές αλλαγές έρχονται και στη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας. Εισάγεται νέος συντελεστής 25% για εισοδήματα από ενοίκια μεταξύ 12.000 και 24.000 ευρώ, ενώ περιορίζονται τα τεκμήρια διαβίωσης για κατοικίες και αυτοκίνητα, από τα οποία θα ωφεληθούν περίπου 500.000 φορολογούμενοι. Ανακοινώθηκε ακόμη ότι ο ΕΝΦΙΑ θα μειωθεί κατά 50% το 2026 για κατοίκους οικισμών έως 1.500 κατοίκων, ενώ από το 2027 θα καταργηθεί πλήρως. Το μέτρο αποσκοπεί στην ενίσχυση των μικρών κοινοτήτων και στην αποτροπή της εγκατάλειψης της υπαίθρου.

Παράλληλα, στα νησιά με πληθυσμό κάτω των 20.000 κατοίκων ο ΦΠΑ θα μειωθεί κατά 30%, δημιουργώντας ευνοϊκότερες συνθήκες για την τοπική οικονομία και τον τουρισμό.

Ενώ, στο πεδίο των συντάξεων, δρομολογείται η οριστική κατάργηση της προσωπικής διαφοράς. Το 2026 θα μειωθεί κατά 50%, ενώ το 2027 θα εξαλειφθεί πλήρως, επιτρέποντας στους συνταξιούχους να δουν πραγματικές αυξήσεις στους λογαριασμούς τους.

Οι εξαγγελίες της ΔΕΘ δεν αποτελούν μεμονωμένη παρέμβαση, αλλά συνέχεια μιας πολιτικής που εφαρμόζεται συστηματικά και επιτυχώς από το 2019.

Από την πρώτη κιόλας θητεία της, η Κυβέρνηση προχώρησε σε σειρά μόνιμων μειώσεων φόρων, που άλλαξαν προς το καλύτερο τις συνθήκες για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Ενδεικτικά:

• Ο φόρος επιχειρήσεων, από 28% μειώθηκε αρχικά στο 24% και στη συνέχεια στο 22%, καθιστώντας πιο ανταγωνιστικό το επιχειρηματικό περιβάλλον.
• Ο ΦΠΑ μειώθηκε σε σειρά βασικών αγαθών και υπηρεσιών (π.χ. εστίαση, ενέργεια, μεταφορές) με στόχο τη συγκράτηση του κόστους διαβίωσης.
• Ο ΕΝΦΙΑ περιορίστηκε σταδιακά έως και 35% για εκατομμύρια ιδιοκτήτες, με ιδιαίτερη έμφαση στη μεσαία τάξη.
• Η εισφορά αλληλεγγύης καταργήθηκε για τους ιδιωτικούς υπαλλήλους και τους ελεύθερους επαγγελματίες.
• Οι ασφαλιστικές εισφορές, μειώθηκαν κατά 4,4 ποσοστιαίες μονάδες, αυξάνοντας το καθαρό εισόδημα εργαζομένων και μειώνοντας το κόστος εργασίας για τις επιχειρήσεις.

Αυτές οι παρεμβάσεις, σε συνδυασμό με τις νέες ελαφρύνσεις που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ, συνθέτουν μια εξαετή στρατηγική συνεπούς και μόνιμης φορολογικής αποκλιμάκωσης, που στοχεύει στην μετατροπή της Ελλάδας από χώρα υψηλής φορολογικής επιβάρυνσης σε μια πιο φιλική οικονομία για επενδύσεις, εργασία και οικογένεια.

Οι παρεμβάσεις που ανακοίνωσε ο Πρωθυπουργός εντάσσονται σε μία συνεκτική στρατηγική, με τρεις άξονες.

Πρώτος άξονας είναι η διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας ως «θεμέλιου λίθου» της οικονομίας. Οι μειώσεις φόρων δεν θα υπονομεύσουν τον Κρατικό Προϋπολογισμό, καθώς στηρίζονται στην αναμενόμενη αύξηση των εσόδων και στους θετικούς ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης.

Δεύτερος άξονας είναι η στήριξη της μεσαίας τάξης και των ευάλωτων συμπολιτών μας. Οι παρεμβάσεις στον φόρο εισοδήματος, τον ΕΝΦΙΑ και τις συντάξεις έχουν κοινωνικό πρόσημο και στοχεύουν στην ανακούφιση ομάδων που πλήττονται περισσότερο από την ακρίβεια.

Τρίτος άξονας είναι η αντιμετώπιση της δημογραφικής πρόκλησης. Η Ελλάδα καταγράφει συνεχή μείωση γεννήσεων και γήρανση πληθυσμού. Μέτρα όπως οι φοροαπαλλαγές για νέους και πολύτεκνους και η στεγαστική πολιτική, αποτελούν εργαλεία που θα συμβάλουν στην αντιστροφή αυτής της τάσης.

Με τα μέτρα και τις πρωτοβουλίες που ανακοινώθηκαν είναι ξεκάθαρο ότι ο προσανατολισμός της Κυβέρνησης είναι η εφαρμογή και υλοποίηση πολιτικών που θα αφήσουν σταθερό θετικό αποτύπωμα στην κοινωνία και θα ενισχύσουν την αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας.

Μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ: Από την επιτυχημένη ευρωπαϊκή συμφωνία του 2021 στη σημερινή εθνική στρατηγική

Η δημόσια συζήτηση για τους μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ ανέκυψε επίμονα τις τελευταίες μέρες, σε συνέχεια των εξαγγελιών του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Αφορμή αποτέλεσαν ανακριβείς ισχυρισμοί περί δήθεν υποχρεωτικών μειώσεων που επιβάλλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη χώρα μας.

Είναι σημαντικό, συνεπώς, το ζήτημα να τεθεί στη σωστή του διάσταση, να αποσαφηνιστεί τι ισχύει πραγματικά και να αποτυπωθεί πώς η Ελλάδα αξιοποίησε, αξιοποιεί και δύναται να αξιοποιήσει περαιτέρω το ευρωπαϊκό πλαίσιο με υπευθυνότητα, σχέδιο και κοινωνική ευαισθησία.

Τον Δεκέμβριο του 2021, ύστερα από 2,5 χρόνια εντατικών και επίπονων διαπραγματεύσεων, η χώρα μας πέτυχε μια σημαντική πολιτική συμφωνία στο Συμβούλιο Υπουργών Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ecofin). Η συμφωνία αυτή αποτέλεσε προϊόν σκληρής και μεθοδικής δουλειάς σε όλα τα επίπεδα της υπηρεσιακής και πολιτικής ιεραρχίας: τεχνικές διαπραγματεύσεις, πολιτικές πρωτοβουλίες, επιχειρήματα για τη στήριξη της ελληνικής θέσης.

Τι επετεύχθη τότε;

• Κατοχυρώθηκε σε μόνιμη βάση η δυνατότητα εφαρμογής μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ έως και 30% στα νησιά του Αιγαίου. Η σχετική διάταξη είχε απαλειφθεί από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2018, ως δήθεν «μεταβατική». Με επιμονή, τεκμηριωμένα νομικά επιχειρήματα και σύνδεση του αιτήματος με τη συνολική διαπραγμάτευση, το δικαίωμα αυτό επανήλθε και διασφαλίστηκε στο ευρωπαϊκό νομικό κείμενο.
• Ενισχύθηκε ο πρωτογενής τομέας, εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα για μειωμένους συντελεστές στο βαμβάκι και στα αγροτικά μηχανήματα – πάγια ελληνικά αιτήματα που μέχρι τότε είχαν μείνει εκτός πλαισίου. Επιπλέον, κατοχυρώθηκε ρήτρα διατήρησης ισχύος για τα χημικά φυτοφάρμακα και τα λιπάσματα μέχρι το 2032, δίνοντας περισσότερο χρόνο προσαρμογής στους Έλληνες αγρότες.
• Διευρύνθηκε ο κατάλογος αγαθών και υπηρεσιών που μπορούν να υπαχθούν σε μειωμένους ή μηδενικούς συντελεστές, ώστε να καλυφθούν κοινωνικές και περιβαλλοντικές ανάγκες. Προστέθηκαν οι βρεφικές πάνες, οι χειρουργικές μάσκες, ο ιατρικός εξοπλισμός, τα αναπηρικά είδη, οι υπηρεσίες live streaming θεαμάτων, τα ηλιακά πάνελ, οι μεταφορές προσώπων, τα βιβλία και οι εφημερίδες.
• Θεσπίστηκε απαλλαγή ΦΠΑ σε περιπτώσεις εξωγενών κρίσεων (πανδημιών, φυσικών καταστροφών), ενσωματώνοντας τα διδάγματα της πρόσφατης – τότε – υγειονομικής κρίσης.

Η συμφωνία του 2021 δεν ήταν μόνο μια τυπική αλλαγή ρυθμίσεων. Ήταν μια ουσιαστική εθνική κατάκτηση που δίνει σήμερα τα εφόδια για σχεδιασμό και υλοποίηση με μεγαλύτερη ευελιξία, ισότητα απέναντι στα άλλα κράτη-μέλη και σεβασμό στις ιδιαίτερες ανάγκες και ιδιομορφίες της χώρας μας.

Σήμερα, η δημόσια συζήτηση έχει «θολώσει» από ανυπόστατους ισχυρισμούς ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιβάλλει στην Ελλάδα, και η δεύτερη δεν εφαρμόζει ενώ μπορεί, οριζόντιες μειώσεις ΦΠΑ σε τρόφιμα, φάρμακα και είδη πρώτης ανάγκης, με απειλή προστίμων. Αυτά δεν είναι ακριβή.

Η πραγματικότητα είναι:

• Η Οδηγία 2022/542 θέτει το ευρωπαϊκό πλαίσιο, ορίζοντας ποιες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών μπορούν να υπαχθούν σε μειωμένους ή υπερμειωμένους συντελεστές. Δεν υποχρεώνει, όμως, κανένα κράτος-μέλος να προχωρήσει σε συγκεκριμένες μειώσεις.
• Το Άρθρο 98 της Οδηγίας και το σχετικό Παράρτημα δίνουν τη δυνατότητα, όχι την υποχρέωση, στα κράτη-μέλη να επιλέγουν. Η κάθε Κυβέρνηση αποφασίζει εθνικά, ανάλογα με τις προτεραιότητες και τις δημοσιονομικές συνθήκες.
• Η Ελλάδα έχει ήδη ενσωματώσει – πρόσφατα – όλα τα υποχρεωτικά στοιχεία της Οδηγίας με την ψήφιση του νέου Τελωνειακού Κώδικα τον Ιούλιο του 2025, ενημερώνοντας, με βάση την προβλεπόμενη διαδικασία, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Άρα, καμία παράβαση, κανένα πρόστιμο, καμία εκκρεμότητα δεν υφίστανται, ενώ αναμένεται πολύ σύντομα και η τυπική περαίωση και αρχειοθέτηση της υπόθεσης από πλευράς Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Συμπερασματικά, η αλήθεια είναι πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ορίζει τα όρια εφαρμογής των συντελεστών ΦΠΑ, αλλά αφήνει τη διακριτική ευχέρεια και την τελική απόφαση στα κράτη-μέλη. Επομένως, η ευθύνη για το που, το πότε και το πως εφαρμόζονται οι μειωμένοι συντελεστές είναι – και πρέπει να είναι – εθνική.

Η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας αξιοποίησε ήδη, και συνεχίζει να το κάνει από το 2021, τα περιθώρια αυτά με στοχευμένες παρεμβάσεις που στήριξαν την κοινωνία και την οικονομία, σε αντίξοες συνθήκες. Τα τελευταία χρόνια μειώθηκε ο ΦΠΑ σε:

• μεταφορές (χερσαίες, θαλάσσιες, αεροπορικές),
• λιπάσματα, ζωοτροφές, αγροτικά μηχανήματα,
• καφέ και μη αλκοολούχα ποτά,
• είδη βρεφικής ηλικίας και τουριστικό πακέτο,
• γυμναστήρια, σχολές χορού και κινηματογράφους,
• αγαθά που συνδέονται με τη δημόσια υγεία, όπως μάσκες, φίλτρα αιμοκάθαρσης, απινιδωτές, και
• νησιά του Αιγαίου.

Οι παρεμβάσεις αυτές αποδεικνύουν ότι η στρατηγική της Κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας δεν είναι θεωρητική. Είναι μια δημοσιονομικά συνετή, πολιτικά συνεπής και οικονομικά αποτελεσματική επιλογή φορολογικής αποκλιμάκωσης, που αξιοποιεί τις ευρωπαϊκές δυνατότητες που επιτεύχθησαν από το 2021, με εθνικό σχέδιο και κοινωνικό πρόσημο.

Η συμφωνία του 2021 στο Ecofin ήταν μια σημαντική εθνική επιτυχία που έδωσε στη χώρα νέα εργαλεία.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο του 2025 παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία στα κράτη-μέλη, δεν δημιουργεί υποχρεώσεις.

Η Κυβέρνηση απέδειξε ήδη ότι μπορεί να αξιοποιεί αυτές τις δυνατότητες με δημοσιονομική υπευθυνότητα και κοινωνική ευαισθησία και ανταποδοτικότητα.

Η Ελλάδα δεν απειλείται από πρόστιμα, ούτε υποχρεώνεται σε οριζόντιες μειώσεις.

Αντίθετα, έχει τη δυνατότητα να σχεδιάζει τις πολιτικές της με βάση τις ανάγκες της κοινωνίας και τις δυνατότητες της οικονομίας.

Το ζητούμενο είναι να συνεχίσουμε με συνέπεια, σχέδιο και ενότητα, ώστε τα εργαλεία που έχουν κερδηθεί να μετατρέπονται σε εφαρμοσμένες πολιτικές που κάνουν τη ζωή των πολιτών καλύτερη, την οικονομία πιο ανταγωνιστική και την κοινωνία πιο δίκαιη.

capital.gr