Από τη Δευτέρα ξεκινά στη Βουλή η συζήτηση επί του Σχεδίου Κρατικού Προϋπολογισμού του 2014.

Ενός Σχεδίου που, μεταξύ άλλων, λαμβάνει υπόψη του τις πρώτες θετικές ενδείξεις που καταγράφονται το 2013: η ύφεση επιβραδύνεται και αναθεωρούνται, επί τα βελτίω, οι αρχικές εκτιμήσεις, η αυξητική δυναμική της ανεργίας ανακόπτεται, ο πληθωρισμός συνεχίζει την καθοδική του πορεία, το οικονομικό κλίμα βελτιώνεται, το κόστος δανεισμού μειώνεται, διαρθρωτικές αλλαγές υλοποιούνται, μεγάλο μέρος των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του Δημοσίου έχει αποπληρωθεί, η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας ενισχύεται, οι στόχοι της δημοσιονομικής πολιτικής επιτυγχάνονται.

Εκτιμάται ότι θα καταγραφεί πρωτογενές πλεόνασμα, σε όρους Προγράμματος, ύψους 812 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για πρωτογενές αποτέλεσμα που είναι υπερδιπλάσιο από την εκτίμηση που είχε αποτυπωθεί στο Προσχέδιο, ενώ ο στόχος του Προγράμματος είναι για μηδενικό πρωτογενές πλεόνασμα εφέτος.

Σε κάθε περίπτωση, αυτές οι θετικές ενδείξεις συνιστούν εφαλτήριο για συνέχιση του εγχειρήματος και όχι αφορμή για εφησυχασμό. Απαιτείται η συνέχιση της υλοποίησης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, η περαιτέρω προώθηση του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων και η επιτάχυνση των δομικών αλλαγών για τη βελτίωση του επιχειρηματικού και επενδυτικού περιβάλλοντος. Δηλαδή, ο περαιτέρω εμπλουτισμός του δημοσιονομικού εγχειρήματος με αναπτυξιακές πολιτικές που θα συμβάλλουν καθοριστικά στην επαναφορά της πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας σε τροχιά διατηρήσιμης ανάπτυξης.

Σ’ αυτό το πλαίσιο, το οποίο ενσωματώνει τις προβλέψεις και τα στοιχεία της ευρύτερης εθνικής προσπάθειας για τη σταθεροποίηση των δημόσιων οικονομικών και την ανάταξη της πραγματικής οικονομίας, διαμορφώθηκε ο Κρατικός Προϋπολογισμός για το 2014. Ένας Προϋπολογισμός, ο οποίος κεφαλαιοποιεί την επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος στο τρέχον έτος και βασίζεται στη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση, στον εκσυγχρονισμό των διοικητικών δομών του Δημοσίου, στην περαιτέρω προώθηση των βέλτιστων διαδικασιών υλοποίησης των αποκρατικοποιήσεων και αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου, και στις αλλαγές, σε όρους οικονομικής αποτελεσματικότητας και κοινωνικής δικαιοσύνης, του φορολογικού συστήματος.

Ειδικότερα για την επόμενη χρονιά:

• Η Ελληνική οικονομία προβλέπεται να εξέλθει από την παρατεταμένη ύφεση και το ΑΕΠ θα σημειώσει θετικό ρυθμό μεταβολής.
• Το ποσοστό ανεργίας, αντιδρώντας με κάποιο βαθμό υστέρησης στην πορεία της οικονομικής δραστηριότητας, προβλέπεται να αρχίσει, σταδιακά, να μειώνεται.
• Το πρωτογενές πλεόνασμα της Γενικής Κυβέρνησης, σύμφωνα με τους όρους του Προγράμματος, εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στα 3 δισ. ευρώ ή στο 1,6% του ΑΕΠ, έναντι στόχου για 1,5% του ΑΕΠ.
• Το έλλειμμα της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται να διαμορφωθεί κάτω από το 3% του ΑΕΠ, από τα χαμηλότερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η επίτευξη αυτών των δημοσιονομικών στόχων εδράζεται (α) στην καλύτερη εκτέλεση του εφετινού Προϋπολογισμού, (β) στις εκτιμήσεις για σταδιακή αύξηση της φορολογικής συμμόρφωσης από το επόμενο έτος, (γ) στην υλοποίηση ήδη ψηφισμένων πρωτοβουλιών, (δ) στην υλοποίηση ενός πλέγματος δράσεων με στόχο τη βελτίωση των ισοζυγίων όλων των τομέων της Γενικής Κυβέρνησης, (ε) στη συνεχή δημοσιονομική προσπάθεια για συγκράτηση και έλεγχο των δαπανών στον τομέα της υγείας, και (ζ) στην εφαρμογή ενός προγράμματος διαρθρωτικών δράσεων με στόχο την ενίσχυση των εσόδων από ασφαλιστικές εισφορές και την καταπολέμηση της εισφοροδιαφυγής.

Πρόκειται, ουσιαστικά, για έναν Προϋπολογισμό που ανταποκρίνεται στις προτεραιότητες της οικονομικής πολιτικής για τη διαμόρφωση των συνθηκών εξόδου της χώρας από την κρίση. Προτεραιότητες που, πλέον, είναι η επίτευξη διατηρήσιμων πρωτογενών πλεονασμάτων, η ανάταξη της οικονομίας το 2014 και η επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια, η περαιτέρω ενίσχυση της μακροχρόνιας βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους, και η διαμόρφωση των συνθηκών για την έξοδο της χώρας στις αγορές. Και σ’ αυτό το πλαίσιο, η Κυβέρνηση συνεχίζει την προσπάθειά της ανταποκρινόμενη στις μεγάλες θυσίες που κατέβαλλαν και καταβάλλουν οι Έλληνες πολίτες.

Η δημοσιοποίηση των στοιχείων της εκτέλεσης, κατά το πρώτο οκτάμηνο, του εφετινού Προϋπολογισμού, αποτυπώνουν την ικανοποιητική πορεία εφαρμογής  του. Αυτή η τακτική, ανά μήνα, δημοσιοποίηση αντί να προκαλέσει δημιουργικές συζητήσεις  πυροδότησε, ως συνήθως, μίζερες προσεγγίσεις και σκιαμαχίες. Στο συνοπτικό αυτό σημείωμα δίνουμε διευκρινίσεις πάνω σε σχόλια των επικριτών:

1^ον. Λένε: «Το πλεόνασμα είναι λογιστικό γιατί περιλαμβάνει τα κέρδη από τα ομόλογα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.»

Είναι αλήθεια, όπως άλλωστε έχει παρουσιάσει από τον Ιούλιο το Υπουργείο Οικονομικών, ότι τα έσοδα από τη μεταφορά των αποδόσεων των Ελληνικών ομολόγων από τις κεντρικές τράπεζες του Ευρωσυστήματος (Securities Market Programme – SMPs), ύψους 1,5 δισ. ευρώ, δεν είχαν υπολογιστεί στον εκτελούμενο Κρατικό Προϋπολογισμό, καθώς απορρέουν από την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 26^ης-27^ης Νοεμβρίου 2012, μεταγενέστερα δηλαδή από την ψήφιση του Κρατικού Προϋπολογισμού από τη Βουλή των Ελλήνων. Τα έσοδα των SMPs καταγράφονται στον Προϋπολογισμό και θα ανέλθουν στα 10 δισ. ευρώ περίπου συνολικά μέχρι το 2025. Δεδομένου ότι χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού, κατατίθενται απευθείας στον ειδικό λογαριασμό εξυπηρέτησης του δημοσίου χρέους (segregated account) και δεν υπολογίζονται στους στόχους του Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής για το δημοσιονομικό έλλειμμα της Γενικής Κυβέρνησης. Αν εξαιρέσουμε συνεπώς αυτά τα έσοδα, το πρωτογενές πλεόνασμα διαμορφώθηκε στο 1,5 δισ. ευρώ ή στο 0,8% του ΑΕΠ κατά το πρώτο οκτάμηνο του έτους. Όταν το οκτάμηνο του 2012 υπήρξε πρωτογενές έλλειμμα 1,4 δισ. ευρώ ή 0,7% του ΑΕΠ. Και όταν ο στόχος του Προϋπολογισμού, σύμφωνα με το επικαιροποιημένο Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής, ήταν για πρωτογενές έλλειμμα 2,5 δισ. ευρώ. Συνεπώς η βελτίωση των δημόσιων οικονομικών είναι εμφανής.

2^ον. Λένε: «Η Κυβέρνηση χρησιμοποιεί το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) για να εμφανίσει πρωτογενές πλεόνασμα.»

Η αλήθεια είναι, όπως ανέφερε και η ανακοίνωση του Υπουργείου Οικονομικών, ότι οι δαπάνες του ΠΔΕ διαμορφώθηκαν στα 2,5 δισ. ευρώ, χαμηλότερες οριακά έναντι της περυσινής περιόδου και σημαντικά έναντι του στόχου. Είναι όμως επίσης αλήθεια ότι, τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, οι δαπάνες είναι αυξημένες κατά 40% και 28% έναντι των αντίστοιχων μηνών του 2012, αποτυπώνοντας τη σταδιακή ενίσχυση της τάσης απορρόφησης των επενδυτικών πόρων. Η επιτάχυνση του πληρωμών είναι αναγκαία προκειμένου, πέραν των γνωστών πολλαπλασιαστικών ωφελειών στην οικονομία, να εισρεύσει το συντομότερο δυνατό η κοινοτική συμμετοχή από τα ταμεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και αν αφαιρέσουμε τα έσοδα και τις δαπάνες του ΠΔΕ, το πρωτογενές πλεόνασμα μόνο του Τακτικού Προϋπολογισμού είναι 1,5 δισ. ευρώ το πρώτο οκτάμηνο του έτους, όταν ο αντίστοιχος στόχος ήταν για πρωτογενές έλλειμμα 1,8 δισ. ευρώ. Και παραμένει πλεονασματικός ακόμη και αν αφαιρέσουμε και τα έσοδα από τα SMPs. Συνεπώς, η βελτίωση των δημόσιων οικονομικών είναι εμφανής.

3^ον. Λένε: «Η εικόνα του Προϋπολογισμού είναι μαγική γιατί τα φορολογικά έσοδα καταρρέουν.»

Η αλήθεια είναι ότι υπάρχει υστέρηση 713 εκατ. ευρώ στα φορολογικά έσοδα κατά το πρώτο οκτάμηνο του έτους. Όμως:

α) Η υστέρηση μειώνεται. Ενώ στο πρώτο επτάμηνο ήταν 1.060 εκατ. ευρώ, στο οκτάμηνο μειώθηκε, με τάση περαιτέρω συρρίκνωσης και προσέγγισης του ετήσιου στόχου, καθώς θα εξομαλύνονται και οι εισπράξεις από τους φόρους εισοδήματος λόγω των παρατάσεων που είχαν δοθεί για την υποβολή δηλώσεων τόσο για τα φυσικά όσο και για τα νομικά πρόσωπα.

β) Tα έσοδα από έμμεσους φόρους υπερβαίνουν το στόχο, και μάλιστα η βελτίωση έχει αυξητική τάση. Έτσι, για όλο το οκτάμηνο του έτους οι έμμεσοι φόροι είναι υψηλότεροι κατά 328 εκατ. ευρώ έναντι των στόχων, όταν το επτάμηνο υστερούσαν κατά 165 εκατ. ευρώ και στο εξάμηνο κατά 416 εκατ. ευρώ.

Ειδικότερα για το μήνα Αύγουστο, τα έσοδα, και μάλιστα προ επιστροφών, του Τακτικού Προϋπολογισμού ήταν αυξημένα κατά 400 εκατ. ευρώ ή κατά 10,2% έναντι του μηνιαίου στόχου. Επιβεβαιώνονται έτσι οι αρχικές εκτιμήσεις, σύμφωνα με τις οποίες οι υστερήσεις που παρατηρήθηκαν κατά το 1^ο εξάμηνο του έτους θα ήταν αντιμετωπίσιμες τους επόμενους μήνες.

4^ον. Λένε: «Το πρωτογενές έλλειμμα είναι 3,2 δισ. ευρώ όπως το παρουσιάζει η Τράπεζα της Ελλάδος.»

Η αλήθεια είναι ότι τα στοιχεία που παρουσίασε το Υπουργείο Οικονομικών και η Τράπεζα της Ελλάδος είναι ουσιαστικά τα ίδια. Και αυτό γιατί, όπως επισημαίνει άλλωστε στις υποσημειώσεις της (Νο. 4) και η ίδια η Τράπεζα της Ελλάδος, οι δαπάνες που περιλαμβάνονται στο Δελτίο της είναι αυξημένες γιατί περιλαμβάνουν και την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών. Όπως κάνει η Τράπεζα κάθε μήνα από τις αρχές της χρονιάς. Οι δαπάνες όμως αυτές εξισορροπούνται από την ισόποση μείωση των ανεξόφλητων υποχρεώσεων των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης. Αυτό αποδεικνύεται από τα στοιχεία της Γενικής Κυβέρνησης, και όχι μόνο της Κεντρικής Διοίκησης, που δημοσιεύει το Υπουργείο Οικονομικών κάθε μήνα. Αφού πληρωμές και μείωση υποχρεώσεων εξισορροπούνται.

5^ον. Λένε: «Το πλεόνασμα είναι αποτέλεσμα της στάσης πληρωμών που κάνει το κράτος.»

Η αλήθεια είναι ότι, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, τα σωρευτικά επίπεδα των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων και των εκκρεμών επιστροφών φόρων μειώνονται, καταδεικνύοντας τα θετικά αποτελέσματα της διαδικασίας αποπληρωμής ληξιπρόθεσμων οφειλών που ξεκίνησε στα τέλη του Δεκεμβρίου του 2012. Συνεπώς οι συνολικές ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις μειώνονται, και δεν αυξάνονται. Βέβαια σε ορισμένους φορείς δημιουργούνται νέες ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις, και αυτό θα πρέπει να αντιμετωπισθεί άμεσα και ριζικά. Επίσης είναι αλήθεια ότι έχει ελεγχθεί η διαχείριση και έχει προωθηθεί η πειθαρχία στο σκέλος των δημοσίων δαπανών, με αποτέλεσμα η απόδοση των παρεμβάσεων δημοσιονομικής πολιτικής να ανταποκρίνεται στις αρχικές εκτιμήσεις.

Συμπερασματικά, η πραγματικότητα είναι ότι με τη συμπλήρωση του πρώτου οκταμήνου, η πορεία εκτέλεσης του Κρατικού Προϋπολογισμού, που αφορά στην Κεντρική Κυβέρνηση, επιβεβαιώνει την τάση βελτίωσης των δημόσιων οικονομικών της χώρας. Καθιστώντας όλο και πιο εφικτό τον εθνικό στόχο της επίτευξης πρωτογενούς πλεονάσματος, στη Γενική Κυβέρνηση, στο τέλος του έτους. Πλεόνασμα μάλιστα, το οποίο, εάν εξαιρέσουμε την επίδραση της ύφεσης και άλλων συγκυριακών παραγόντων, εκτιμάται ότι θα είναι το υψηλότερο μεταξύ όλων των χωρών της Ευρωζώνης. Καθώς, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το διαρθρωτικό ισοζύγιο της χώρας εκτιμάται ότι θα είναι πλεονασματικό, της τάξεως του 2% του ΑΕΠ, έναντι ελλείμματος 1,4% στην ευρωζώνη (σε όρους κυκλικά διορθωμένου πρωτογενούς πλεονάσματος τα αντίστοιχα μεγέθη είναι 6,3% και 1,7%). Τα αποτελέσματα δείχνουν τη μεγάλη προσπάθεια της Ελληνικής κοινωνίας στην επίτευξη του στόχου. Αυτή η εξέλιξη, όταν ολοκληρωθεί θετικά στο τέλος του χρόνου, θα δώσει διαπραγματευτική δύναμη στη χώρα. Θα ενεργοποιήσει τις κοινοτικές δεσμεύσεις για ελάφρυνση του ελληνικού χρέους. Θα προσδώσει βαθμούς ελευθερίας για εμπλουτισμό του μίγματος οικονομικής πολιτικής και συντεταγμένη έξοδο από την αυστηρή λιτότητα, διανέμοντας, προοπτικά, κοινωνικό μέρισμα. Βέβαια η προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί, ακόμη πιο μεθοδικά και εντατικά, αντιμετωπίζοντας ή μειώνοντας τους κινδύνους που υπάρχουν στην εκτέλεση του Προϋπολογισμού, ώστε, τελικώς, οι τεράστιες θυσίες της ελληνικής κοινωνίας να πιάσουν τόπο.

Σε ένα μη ευσταθές διεθνές, οικονομικό και γεωπολιτικό, περιβάλλον η Ελλάδα βιώνει τις οδυνηρές συνέπειες μιας βαθιάς και παρατ
εταμένης κρίσης. Κρίση η οποία οφείλεται αφενός στις διαχρονικά υποβόσκουσες παθογένειες του συστήματος, οι οποίες πυροδοτήθηκαν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, και αφετέρου σε ελλειμματικούς πολιτικούς χειρισμούς που έγιναν τους τελευταίους μήνες του 2009 και μεταγενέστερα. Είναι γνωστό ότι στα μέσα του 2012 ήταν εμφανής η αδυναμία εφαρμογής ακόμη και των συμφωνιών που η χώρα είχε υπογράψει με τους εταίρους και δανειστές και ως εκ τούτου ήταν αβέβαιη ακόμη και η παραμονή της χώρας στην Ευρωζώνη.

Υπό αυτές τις ασφυκτικές συνθήκες και τις αβεβαιότητες, η Κυβέρνηση που προέκυψε τον Ιούνιο του 2012 επέλεξε την ώθηση για έξοδο από το τέλμα. Αναβάθμισε την αξιοπιστία και τη θέση της χώρας στο ευρωπαϊκό και το παγκόσμιο στερέωμα. Προώθησε την δημοσιονομική εξυγίανση, προσαρμογή και πειθαρχία και οργάνωσε τις προϋποθέσεις για την επανεκκίνηση της οικονομίας. Προώθησε την απορρόφηση των κοινοτικών πόρων και τις διαδικασίες αποπληρωμής των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του κράτους προς τον ιδιωτικό τομέα.

Την τελευταία περίοδο καταγράφονται ενθαρρυντικά σημεία που δείχνουν ότι οι τεράστιες θυσίες των πολιτών παράγουν, σταδιακά, απτά αποτελέσματα. Ειδικά στο πεδίο της δημοσιονομικής προσαρμογής η χώρα προσεγγίζει τους στόχους της. Με αποτέλεσμα να καθίσταται όλο και πιο εφικτή η επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος στη Γενική Κυβέρνηση στο τέλος του έτους. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το διαρθρωτικό ισοζύγιο της χώρας το 2013, εξαιρουμένης δηλαδή της ύφεσης και άλλων συγκυριακών παραγόντων, εκτιμάται ότι θα είναι πλεονασματικό, της τάξεως του 2% του ΑΕΠ, έναντι ελλείμματος 1,4% στην Ευρωζώνη. Δηλαδή η χώρα θα έχει την καλύτερη δημοσιονομική επίδοση μεταξύ όλων των χωρών της Ευρωζώνης.

Προτεραιότητα, πλέον, αποτελεί η παγίωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας ώστε να διασφαλιστεί το αποτέλεσμα του πρωτοφανούς, για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, δημοσιονομικού εγχειρήματος. Και αυτή η διάσταση έχει ενισχυθεί θεσμικά με την επικαιροποίηση και βελτίωση του συστήματος δημοσιονομικών ελέγχων, την ενίσχυση του πλαισίου δημοσιονομικών κανόνων και πρακτικών με την παράλληλη ενεργοποίηση μηχανισμών παρακολούθησης των ΔΕΚΟ, των ΝΠΙΔ και των ΟΤΑ, την τήρηση Μητρώου Δεσμεύσεων απ’ όλους τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, και τη θέσπιση αυστηρών διαδικασιών παρακολούθησης της πορείας εκτέλεσης των δημόσιων προϋπολογισμών.

Σημειώνεται, βεβαίως, ότι η δημοσιονομική προσαρμογή, αν και αναγκαία συνθήκη, δεν είναι από μόνη της ικανή για να επιτύχει η οικονομία και η χώρα την έξοδο από την κρίση. Η Κυβέρνηση επικεντρώνεται και στους άλλους παράγοντες. Την αναδιοργάνωση του δημοσίου τομέα, τη συγκρότηση ενός άλλου κράτους με στόχο τη βελτίωση των προσφερόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες, τη δημιουργία, μέσω μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής, ενός σταθερού, βιώσιμου και επαρκώς κεφαλαιοποιημένου τραπεζικού συστήματος, την περαιτέρω ενίσχυση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, την υλοποίηση, με επιταχυνόμενους ρυθμούς, του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων, την προσέλκυση ξένων κεφαλαίων και επενδύσεων, αφού η χώρα δεν είναι σε θέση να παράγει αρκετά ενδογενή πλεονάσματα, την ενίσχυση της εξωστρέφειας της ελληνικής οικονομίας, και την υιοθέτηση πολιτικών προώθησης της απασχόλησης.

Η προσπάθεια, λοιπόν, συνεχίζεται με σταθερά βήματα ώστε, τελικώς, οι τεράστιες θυσίες της Ελληνικής κοινωνίας να πιάσουν τόπο και μέσω του συνεχούς εμπλουτισμού του δημοσιονομικού εγχειρήματος με πολιτικές για την ανάταξη της πραγματικής οικονομίας η χώρα να εξέλθει από την βαθιά και παρατεταμένη κρίση και να ενισχύσει καθοριστικά την απασχόληση, διαμορφώνοντας παράλληλα τις συνθήκες για την αντιμετώπιση του ζητήματος του μεγάλου δημοσίου χρέους.

Σε συνεργασία με τους Στυλιανό Πέτσα και Αλέξανδρο Ταβουτσόγλου, στελέχη Υπουργείου Οικονομικών-ΓΛΚ

Το Υπουργείο Οικονομικών, στο πλαίσιο της διαρκούς παρακολούθησης της πορείας εκτέλεσης του Κρατικού Προϋπολογισμού, ιδίως δε των εσόδων από έμμεσους φόρους, που δείχνουν να υστερούν έναντι των στόχων του α’ τριμήνου 2013, αξιολογεί την απόδοση μέτρων που είχαν ληφθεί στο παρελθόν. Στόχος η αναζήτηση της βέλτιστης λύσης, με οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια, δεδομένων των περιορισμών. Ένα από τα μέτρα αυτά είναι και η εξίσωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στο πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης η οποία αποτελούσε από το Νοέμβριο του 2011 «μνημονιακή» υποχρέωση της χώρας και είχε συμπεριληφθεί στον Προϋπολογισμό του 2012. Μάλιστα με νομοθετική παρέμβαση της παρούσας Κυβέρνησης η εξίσωση επήλθε στο 80% του έως τότε ισχύοντος συντελεστή ΕΦΚ πετρελαίου κίνησης, χωρίς το πετρέλαιο κίνησης να μείνει στο αρχικό επίπεδο όπως προέβλεπε η αρχική συμφωνία με την Τρόικα. Είναι κατανοητό ότι εάν δεν λαμβάνονταν η συγκεκριμένη παρέμβαση θα έπρεπε να καλυφθεί το προκαλούμενο δημοσιονομικό κενό με ισοδύναμα μέτρα. Επίσης, προς αντιστάθμιση της επιβάρυνσης στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα του πληθυσμού, προβλέφθηκε η χορήγηση επιδόματος θέρμανσης, ύψους 80 εκατ. € το 2012 και 270 εκατ. € το 2013, σε όσους, κατά τεκμήριο, το έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Πρόκειται για επίδομα που ήταν εκτός αρχικού Προϋπολογισμού του 2012 και το οποίο η Κυβέρνηση, με την κατάλληλη διαπραγμάτευση, το ενέταξε για να στηρίξει τους ασθενέστερους οικονομικά πολίτες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών, όσον αφορά το πετρέλαιο θέρμανσης, το εξάμηνο, Οκτώβριος 2012 – Μάρτιος 2013, η ποσότητα κατανάλωσης μειώθηκε κατά περίπου 68% έναντι του αντίστοιχου εξαμήνου 2011-2012. Παρ’ όλα αυτά, τα έσοδα από τον ΕΦΚ αυξήθηκαν κατά 75% ή κατά 120 εκατ. € περίπου. Αντίθετα, στο πετρέλαιο κίνησης, παρά τη μείωση του ΕΦΚ κατά 20%, οι ποσότητες εμφάνισαν οριακή αύξηση (0,8%) και, συνεπώς, τα έσοδα συρρικνώθηκαν κατά 17,4%. Επιπλέον, θα πρέπει να συνυπολογιστεί η επίπτωση της μειωμένης κατανάλωσης στα έσοδα από το Φ.Π.Α. πετρελαιοειδών. Τονίζουμε εκ προοιμίου ότι η μεταβολή των εσόδων ΦΠΑ δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην αύξηση (ή μείωση) του ΕΦΚ, καθώς ο ΦΠΑ επιβάλλεται στη λιανική τιμή πώλησης των εν λόγω αγαθών, η οποία επηρεάζεται σημαντικά από τις διεθνείς τιμές πετρελαίου και το εκτιμώμενο περιθώριο κέρδους των εταιρειών εμπορίας και των πρατηριούχων. Κρατώντας πάντα αυτή την επιφύλαξη, φαίνεται ότι τα έσοδα ΦΠΑ από το πετρέλαιο κίνησης μειώθηκαν οριακά κατά 2,7% μετά την εναρμόνιση του ΕΦΚ, αλλά, αντίθετα, τα έσοδα από Φ.Π.Α. πετρελαίου θέρμανσης συρρικνωθήκαν κατά 63% ή κατά 249 εκατ. € περίπου. Τέλος, σημαντικό στοιχείο που πρέπει να συνεκτιμηθεί είναι η απορρόφηση του επιδόματος θέρμανσης που προβλέφθηκε στον Κρατικό Π/Υ και η οποία για το 2013 περιορίζεται μέχρι στιγμής στα 53 εκατ. € περίπου, έναντι 270 εκατ. € που έχουν προβλεφθεί στον Κρατικό Π/Υ 2013.

Κατόπιν αυτών, αν και αναμένουμε τα οριστικά στοιχεία της κατανάλωσης και των εσόδων του Απριλίου 2013, τα σημαντικότερα συμπεράσματα από τα αποτελέσματα της εναρμόνισης του ΕΦΚ πετρελαίου θέρμανσης και κίνησης φαίνεται να είναι ότι:

        i.            Αύξησε σημαντικά τα έσοδα ΕΦΚ πετρελαίου θέρμανσης, αποτρέποντας την εμφάνιση δημοσιονομικού κενού από αυτή την πηγή.

      ii.            Μείωσε την κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης, εν μέρει λόγω και της αποθεματοποίησης στην οποία προέβησαν τα νοικοκυριά, προκαλώντας μεγάλη μείωση εσόδων από Φ.Π.Α. Η εν λόγω υστέρηση δεν αντισταθμίστηκε, όπως αναμενόταν – με βάση την ιστορικά εκτιμώμενη ελαστικότητα ως προς την τιμή – από την αύξηση της κατανάλωσης στο πετρέλαιο κίνησης δεδομένης της μείωσης του ΕΦΚ κατά 20%.

    iii.            «Ξεφούσκωσε» τις ποσότητες θέρμανσης, γεγονός που αποδίδεται εν μέρει στην εξάλειψη του κινήτρου για νόθευση του πετρελαίου κίνησης με το πετρέλαιο θέρμανσης, στοιχείο που δείχνει ότι περιορίστηκε το λαθρεμπόριο.

     iv.            Επιβάρυνε τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα, επιβάρυνση που είχε προβλεφθεί ότι θα αντισταθμιζόταν πλήρως από τη χορήγηση του επιδόματος θέρμανσης, αλλά οι πολίτες δεν έκαναν χρήση του επιδόματος αυτού στην έκταση που αναμενόταν.

       v.            Επιβάρυνε το περιβάλλον, κυρίως στα αστικά κέντρα, λόγω της χρήσης εναλλακτικών πηγών ενέργειας, ιδίως καυσόξυλων.

Στο πλαίσιο αυτό το Υπουργείο Οικονομικών, σε συνεργασία με τους κυβερνητικούς εταίρους, επανεξετάζει τον ΕΦΚ στο πετρέλαιο, ώστε να επιτύχει μια καλύτερη λύση του προβλήματος.

Η επιδίωξη είναι:

• Να ελαφρυνθούν τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
• Να αυξηθεί η κατανάλωση πετρελαίου θέρμανσης, η οποία θα οδηγήσει σε αύξηση εισπράξεων από ΦΠΑ.
• Να μη δημιουργηθεί εκ νέου κίνητρο για νόθευση μεταξύ πετρελαίου θέρμανσης και κίνησης.
• Να μη δημιουργηθεί δημοσιονομικό κενό για την κάλυψη του οποίου να απαιτηθεί η λήψη ισοδύναμων μέτρων.
• Να αξιολογηθεί το μέτρο της χορήγησης του επιδόματος θέρμανσης.

Τη λύση σε αυτή τη δύσκολη εξίσωση φαίνεται να δίνει η λελογισμένη μείωση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ΕΦΚ στο πετρέλαιο κίνησης βρίσκεται στο χαμηλότερο επιτρεπτό επίπεδο βάσει κοινοτικής οδηγίας (2003/96/ΕΚ) και ως εκ τούτο θα πρέπει να αποτραπεί η διαμόρφωση ισχυρού κινήτρου φοροδιαφυγής και λαθρεμπορίου. Σε διάφορα σενάρια που επεξεργαστήκαμε φαίνεται, των άλλων τηρουμένων σταθερών (ceteris paribus), να υπάρχει ένα σημείο ισορροπίας στο οποίο η μείωση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης και τα μειωμένα έσοδα που αυτή θα προκαλέσει, αντισταθμίζεται πλήρως από την αύξηση της κατανάλωσης και τα αυξημένα έσοδα από ΦΠΑ επί αυτής της κατανάλωσης. Τα σενάρια αυτά και τη σχετική μεθοδολογία, με πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού, συζητούμε με την Τρόικα με σκοπό να οριστικοποιήσουμε τον ερχόμενο Ιούνιο μια καλύτερη πολιτική για τον προϋπολογισμό και τους πολίτες.

Κλείνουμε τονίζοντας ότι, η επίτευξη του εθνικού στόχου για πρωτογενή πλεονάσματα το τρέχον έτος, θα μας προσδώσει επιπλέον βαθμούς ελευθερίας στην άσκηση της οικονομικής πολιτικής και θα καταστήσει απτό στόχο την ελάφρυνση των συνεπών φορολογουμένων από την υπερφορολόγηση που επέβαλλαν οι αστοχίες του παρελθόντος.

Σε ένα έντονα μεταβαλλόμενο ευρωπαϊκό, αλλά και παγκόσμιο περιβάλλον, η Ελλάδα προσπαθεί να βγει από τη βαθιά και παρατεταμένη κρίση.

Και για να πετύχει σε αυτή την εθνική προσπάθεια επιχειρείται να προωθηθούν και να εδραιωθούν στη χώρα μας η δημοσιονομική εξυγίανση, προσαρμογή και πειθαρχία.

Η θεμελιώδης αναγκαία συνθήκη για τη σταθεροποίηση και ανάκαμψη της οικονομίας.

Προς την κατεύθυνση αυτή, το Υπουργείο Οικονομικών, και ειδικά το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, λαμβάνει πρωτοβουλίες που κινούνται πέραν των όσων επιβάλλουν οι συμφωνίες με τους εταίρους μας, στο πλαίσιο του Προγράμματος Οικονομικής Πολιτικής, και αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου.

Μία τέτοια πρωτοβουλία είναι και η πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία για την τροποποίηση και τον εμπλουτισμό των διατάξεων που αφορούν τη συνταξιοδοτική νομοθεσία του Δημοσίου, τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου διαχείρισης των αδρανών καταθετικών λογαριασμών και την ενίσχυση της διαφάνειας στη δημοσιονομική διαχείριση.

Επί της ουσίας, πρόκειται για μια πρωτοβουλία μέσω της οποίας επιτυγχάνεται η αντιμετώπιση χρόνιων δυσλειτουργιών της δημόσιας μηχανής, διευκολύνονται οι πολίτες σε συνθήκες πλήρους τάξης και διαφάνειας, βελτιώνονται οι σχέσεις του Υπουργείου Οικονομικών με τους πολίτες, προσαυξάνεται το θεσμικό μας κεφάλαιο και καθίστανται διαφανείς χρηματοροές προς το δημόσιο ταμείο.

Συγκεκριμένα και κωδικοποιημένα, μεταξύ άλλων:

• Καθιερώνεται για πρώτη φορά ο θεσμός της προκαταβολής της σύνταξης από το Δημόσιο, ώστε να απαλειφθεί το μισθοδοτικό κενό που παρατηρείται σήμερα, και το οποίο αφορά το χρονικό διάστημα από τη λύση της υπαλληλικής σχέσης μέχρι την έναρξη καταβολής της κανονιζόμενης σύνταξης. Συγκεκριμένα, το εν λόγω ποσοστό προκαταβολής ανέρχεται στο 50% του βασικού μισθού του μισθολογικού κλιμακίου ή του βαθμού που έφερε ο υπάλληλος κατά το χρόνο της αποχώρησής του από την Υπηρεσία. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται σε 60% σε περιπτώσεις υπαλλήλου που είναι γονέας τριών τέκνων και άνω ή γονέας τέκνου με αναπηρία ή προστάτης μέλους της οικογενείας με αναπηρία.
• Καθορίζεται, σε αυστηρό πλαίσιο, το χρονοδιάγραμμα των υπηρεσιακών διαδικασιών που απαιτούνται για την έκδοση της σύνταξης του Δημοσίου, ώστε να απαλειφθούν φαινόμενα καθυστέρησης και κωλυσιεργίας που παρατηρήθηκαν σε ορισμένες περιπτώσεις στο παρελθόν, επιβαρύνοντας την καθημερινότητα των πολιτών.
• Θεσμοθετείται η ολική απογραφή των συνταξιούχων του Δημοσίου, ανά πενταετία, η οποία θα εκμηδενίσει τη δυνατότητα είσπραξης για μακρό χρονικό διάστημα από τρίτους ποσών που πιστώθηκαν στον τραπεζικό λογαριασμό θανόντων συνταξιούχων του Δημοσίου.
• Εξαιρούνται των πρόσφατων μειώσεων οι ανάπηροι πολέμου αξιωματικούς πολεμικής διαθεσιμότητας.
• Εναρμονίζεται το Δημόσιο με τους άλλους ασφαλιστικούς φορείς ως προς την περικοπή της σύνταξης για όσους συνταξιούχους του αυτοαπασχολούνται, ώστε σ’ αυτές τις περιπτώσεις να αναστέλλεται το ποσοστό της σύνταξης του δημοσίου υπαλλήλου που υπερβαίνει τα 60 ημερομίσθια του ανειδίκευτου εργάτη (1.980 ευρώ) αντί της περικοπής του 70% του ποσού της σύνταξης που υπερβαίνει τα 30 ημερομίσθια (990 ευρώ), όπως ισχύει σήμερα.
• Μειώνεται το όριο ηλικίας που αφορά την αναστολή καταβολής της σύνταξης των αυτοαπασχολούμενων στρατιωτικών συνταξιούχων κατά 6 έτη και ανέρχεται στο 47ο έτος της ηλικίας τους αντί του ισχύοντος 53ου, ενώ για τους πολιτικούς συνταξιούχους το αντίστοιχο όριο είναι τα 55 έτη.
• Επικαιροποιείται, ουσιαστικά καταρτίζεται για πρώτη φορά, το παρωχημένο νομοθετικό πλαίσιο για τους αδρανείς καταθετικούς λογαριασμούς, επιτρέποντας τη χρήση των κεφαλαίων από αδρανείς καταθέσεις για την κάλυψη αναγκών του Δημοσίου, με απώτερο σκοπό την στήριξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.
• Θεσμοθετείται η ενδυνάμωση, τόσο στελεχιακά όσο και οργανωτικά, των υπηρεσιών του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους που ασκούν Δημοσιονομικούς Ελέγχους, ενισχύοντας σημαντικά την προσπάθεια εδραίωσης της δημοσιονομικής εξυγίανσης και πειθαρχίας, καθώς οι απαιτήσεις για δημοσιονομικούς ελέγχους έχουν αυξηθεί την τελευταία περίοδο σημαντικά.
• Ορίζεται πλαίσιο θητείας για τους υπαλλήλους που ασκούν δημοσιονομικούς ελέγχους, αφενός λόγω της ανάγκης ενίσχυσης της διαφάνειας και αφετέρου προκειμένου, κατά τη διενέργεια των δημοσιονομικών ελέγχων, να μην εναλλάσσονται συνεχώς τα ίδια πρόσωπα, για την ενίσχυση της θωράκισης του ελεγκτικού έργου.

Πρόκειται, συνεπώς, για μια νομοθετική πρωτοβουλία, σε μία δύσκολη συγκυρία για τη χώρα και την κοινωνία, που επιδιώκει τον εκσυγχρονισμό πτυχών του θεσμικού πλαισίου του δημοσιονομικού συστήματος και τη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών.

Στο πλαίσιο της προσπάθειας δημοσιονομικής προσαρμογής, αλλά και για τη συρρίκνωση των περιθωρίων λαθρεμπορίου στο πετρέλαιο εξισώθηκε ο ειδικός φόρος κατανάλωσης (ΕΦΚ) πετρελαίου θέρμανσης και κίνησης. Μάλιστα, με νομοθετική παρέμβαση της Κυβέρνησης η εξίσωση επήλθε στο 80% του ΕΦΚ πετρελαίου κίνησης, χωρίς το πετρέλαιο κίνησης να μείνει στο αρχικό επίπεδο όπως προέβλεπε η αρχική συμφωνία με την Τρόικα.

Την τελευταία περίοδο, και λόγω εποχής, έχει αναπτυχθεί μια δημόσια συζήτηση σχετικά με την αποτελεσματικότητα του συγκεκριμένου μέτρου. Αναπτύσσονται διάφορες προσεγγίσεις που αποκλίνουν, δυστυχώς, από την πραγματικότητα.

Είναι αναγκαία, συνεπώς, η τεκμηριωμένη προσέγγιση του ζητήματος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών, όσον αφορά το πετρέλαιο θέρμανσης, το τρίμηνο Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου 2012, η ποσότητα μειώθηκε κατά περίπου 70% έναντι του αντίστοιχου τριμήνου του 2011. Παρ’ όλα αυτά, τα έσοδα αυξήθηκαν κατά 65%. Αντίθετα, στο πετρέλαιο κίνησης, παρά τη μείωση του ΕΦΚ κατά 20%, οι ποσότητες εμφάνισαν οριακή μείωση και, συνεπώς, τα έσοδα συρρικνώθηκαν κατά 17,5%. Όμως, για την ασφαλέστερη εξαγωγή συμπερασμάτων για την αποτελεσματικότητα του μέτρου θα πρέπει η συγκριτική ανάλυση να αφορά την εξέλιξη της κατανάλωσης κατά την διάρκεια μιας ολόκληρης περιόδου (Οκτώβριος-Απρίλιος), δεδομένου ότι τους πρώτους μήνες της τρέχουσας περιόδου οι ήπιες καιρικές συνθήκες ευνόησαν την αναστολή της προμήθειας πετρελαίου θέρμανσης, μετά και την αποθεματοποίηση που είχε σημειωθεί τον περυσινό Απρίλιο ενόψει της αύξησης της φορολογικής επιβάρυνσης. Αυτό, άλλωστε, αποτυπώνεται και στην περιορισμένη απορρόφηση του επιδόματος θέρμανσης, αφού χρησιμοποιήθηκαν μόνο τα 6,4 εκατ. ευρώ από τα προϋπολογισθέντα 80 εκατ. ευρώ για το 2012.

Από τα προαναφερθέντα δεδομένα δύναται να εξαχθούν κάποια πρώτα συμπεράσματα:

1^ον. Η εξίσωση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης, αύξησε τα έσοδα πετρελαίου θέρμανσης και τελικά συγκράτησε τα συνολικά δημόσια έσοδα το 2012, διαφορετικά θα προέκυπτε μια δημοσιονομική «τρύπα» που θα προκαλούσε την ανάγκη λήψης πρόσθετων μέτρων για την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων.

2^ον. Το «ξεφούσκωμα» των ποσοτήτων θέρμανσης μετά την εξίσωση του ΕΦΚ, μπορεί εν μέρει να αποδοθεί στην εξάλειψη του κινήτρου για νόθευση του πετρελαίου κίνησης με το πετρέλαιο θέρμανσης, στοιχείο που δείχνει ότι περιορίστηκε το λαθρεμπόριο.

3^ον. Η μείωση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο κίνησης κατά 20% δεν αύξησε την κατανάλωση, όπως θα ανέμενε κανείς με βάση την υπόθεση ότι η ελαστικότητα ως προς την τιμή θα οδηγούσε σε θετική μεταβολή. Από τη διαπίστωση αυτή συνάγεται ότι μια ανάλογη  μείωση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης δεν είναι βέβαιο ότι θα προκαλούσε αύξηση των ποσοτήτων θέρμανσης έναντι του 2011.

4^ον. Η μείωση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο κίνησης επιφέρει θετικές επιπτώσεις στην παραγωγική δραστηριότητα, όπως, μεταξύ άλλων, στη συγκράτηση του μεταφορικού κόστους των επιχειρήσεων και του παραγωγικού κόστους του αγροτικού τομέα.

5^ον. Η αύξηση του ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης που επιφέρει επιβάρυνση στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα του πληθυσμού αντισταθμίζεται σε σημαντικό βαθμό από το επίδομα θέρμανσης, το οποίο με βάση εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια χορηγείται σε όσους κατά τεκμήριο το έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Πρόκειται για επίδομα που ήταν εκτός του Προϋπολογισμού, αλλά και της αρχικής συμφωνίας με την Τρόικα, και το οποίο η Κυβέρνηση, με την κατάλληλη διαπραγμάτευση, το ενέταξε για να στηρίξει τους ασθενέστερους πολίτες.

Είναι αυτονόητο ότι προοπτικά με τη σταθεροποίηση των δημοσίων οικονομικών θα επιδιωχθεί η περαιτέρω στήριξη των εισοδηματικά αδυνάτων. Με την επίτευξη πρωτογενούς δημοσιονομικού πλεονάσματος κατά το 2013, που αποτελεί εθνικό στόχο, θα κερδίσουμε βαθμούς ελευθερίας και θα διαμορφώσουμε τις προϋποθέσεις για την αντιστροφή του κλίματος και την ανάκαμψη της οικονομίας. Ταυτόχρονα με τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης προσδοκάται ότι τα έσοδα θα βελτιωθούν οπότε και θα καταστούν δυνατές σταδιακές βελτιωτικές παρεμβάσεις, μέσω της προοδευτικής ελάφρυνσης της φορολογικής επιβάρυνσης των συνεπών φορολογουμένων, αλλά και της διάθεσης των επιπλέον πόρων που θα εξοικονομηθούν σε μέτρα για την τόνωση της ανάπτυξης και σε πολιτικές για την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.