Χρήστος Σταϊκούρας: Η θέση και η δυναμική της ελληνικής οικονομίας στον ασταθή κόσμο

Τoυ Χρήστου Σταϊκούρα, βουλευτή Φθιώτιδας Ν.Δ., καθηγητή ΟΠΑ

Η ΣΥΖΗΤΗΣΗ για τη θέση και τη δυναμική της ελληνικής οικονομίας μέσα σε ένα παγκοσμίως ασταθές και αβέβαιο οικονομικό, κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό περιβάλλον είναι εξαιρετικά επίκαιρη, αλλά και περίπλοκη.

Γιατί, πράγματι, ζούμε την κορύφωση μιας εποχής που τα δεδομένα αλλάζουν, οι βεβαιότητες κλονίζονται, οι σταθερές ελαχιστοποιούνται, οι ισορροπίες δοκιμάζονται.

Όλα αυτά συμβαίνουν σε συνθήκες ραγδαίων αλλαγών. Η ρευστοποίηση όλων των πτυχών του πραγματικού κόσμου επιφέρει μικρές ή μεγάλες κρίσεις στις οικονομίες, αστάθειες στις κοινωνίες, γεωπολιτικές εντάσεις, ενεργειακές και κλιματικές ανασφάλειες. Στις κοινωνίες προκαλούν ανασφάλεια, απογοήτευση, ορισμένες δε φορές και οργή.

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ στην Ουκρανία τείνει να αλλάξει τη γεωγραφία της Ευρώπης, οι εφοδιαστικές αλυσίδες διαταράσσονται, το κόστος της ενέργειας διογκώνεται, η βιομηχανία πιέζεται, οι αγορές είναι πιο νευρικές.

Προσθέστε και τον -επίμονα- υψηλό πληθωρισμό, που επηρεάζει αρνητικά και σημαντικά το καθαρό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

ΚΑΙ ΠΑΝΩ σε αυτά η κλιματική κρίση. Ακραία καιρικά φαινόμενα, φυσικές καταστροφές, τεράστια πλήγματα σε καλλιέργειες, υποδομές, περιουσίες. Μια απειλή που δεν είναι θεωρητική, αλλά επαναλαμβανόμενη πραγματικότητα, που επηρεάζει -και αυτή- την
κοινωνική συνοχή. Η αντιμετώπισή της απαιτεί, ταυτόχρονα, μετριασμό (mitigation) των επιπτώσεών της και προσαρμογή (adaptation) της υφιστάμενης κατάστασης.

ΜΕΣΑ ΣΕ ΑΥΤΟ το σκηνικό, η Ευρώπη δοκιμάζεται όσο ποτέ. Στη Γαλλία, τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρωζώνης, κυριαρχεί η πολιτική ρευστότητα. Στη Γερμανία υπάρχουν σημάδια κόπωσης. Παράλληλα σε αρκετές χώρες ενισχύονται οι μη συστημικές δυνάμεις, δυσκολεύοντας τη λήψη κοινών αποφάσεων και κάνοντας τη συναίνεση πιο εύθραυστη.

ΚΑΙ ΜΕΣΑ σε όλα αυτά, η Ευρώπη καλείται, άμεσα και αποφασιστικά, να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της στον παγκόσμιο χάρτη. Ρόλος που σήμερα, πολλές φορές, δυστυχώς είναι περιθωριακός.

Με ευρύτερες εξελίξεις στον χώρο της Μεσογείου, με μια νέα αμερικανική πολιτική που τείνει να αμφισβητήσει πολλές μεταπολεμικές σταθερές, με το δίκαιο του ισχυρότερου να τείνει να κυριαρχεί, με τους κανόνες διεθνούς δικαίου συχνά να αγνοούνται, με ενισχυμένο τον ρόλο της Κίνας και της Ινδίας, η Ευρώπη δείχνει αμήχανη, απροετοίμαστη ή, στην καλύτερη περίπτωση, να προχωρά με αργούς ρυθμούς, με εξαίρεση τις περιόδους κρίσεων.

ΣΕ ΑΥΤΕΣ τις πολύπλοκες και πολυπαραγοντικές συνθήκες, η Ελλάδα τα τελευταία 6 χρόνια έχει κάνει σημαντικά βήματα σταθερότητας και προόδου, έπειτα από μια δεκαετία διαδοχικών
κρίσεων και μνημονίων.

Στο δημοσιονομικό πεδίο, από ελλείμματα περάσαμε σε πλεονάσματα. Το δημόσιο χρέος, σε σχέση με το ΑΕΠ, μειώνεται με τον ταχύτερο ρυθμό στην Ευρώπη.

Τα δάνεια του ΔΝΤ και τα δάνεια του θεσμικού τομέα αποπληρώνονται πρόωρα. Η οικονομία αναπτύσσεται με ικανοποιητικούς ρυθμούς, υψηλότερους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Η ανεργία έχει μειωθεί αισθητά. Ο τουρισμός σημειώνει επιτυχίες. Η ναυτιλία μας παραμένει παγκόσμια δύναμη. Οι εξαγωγές μας ενισχύονται σημαντικά. Η χώρα προσελκύει διεθνείς επενδύσεις. Οι πιστοληπτικοί οίκοι μας επανέφεραν στην επενδυτική βαθμίδα. Όλα αυτά δεν έγιναν τυχαία.

Είναι αποτέλεσμα θυσιών της κοινωνίας, αλλά και μιας συνετής οικονομικής πολιτικής, που συνδυάζει την οικονομική αποτελεσματικότητα με την κοινωνική δικαιοσύνη.

ΌΜΩΣ, δεν ωραιοποιούμε την κατάσταση. Ο πληθωρισμός πιέζει τα νοικοκυριά και το νιώθουμε όλοι στην καθημερινότητά μας. Η εύρεση προσιτής στέγης, ιδίως για τα νέα ζευγάρια, έχει δυσκολέψει.

Η παραγωγικότητα εξακολουθεί να υστερεί σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ το δημογραφικό πρόβλημα αποτελεί μείζον εθνικό ζήτημα, αφού ο πληθυσμός της Ελλάδας μειώνεται και γηράσκει με ρυθμούς που δεν μπορούμε να αγνοούμε.

Η ισόρροπη αποκέντρωση αποτελεί μεγάλο εθνικό ζητούμενο, που η σχεδιασμένη συνεπής αντιμετώπισή του θα επηρεάσει την πορεία της χώρας. Πρόκειται για ζητήματα που απαιτούν
σοβαρό, μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.

Θεμελιώδεις προϋποθέσεις; πίστη, όραμα, στρατηγική και συμβατές πολιτικές, εντιμότητα, συνέπεια και σκληρή δουλειά. Βασικές προϋποθέσεις;

ΠΡΩΤΟΝ: Διεύρυνση και εμβάθυνση της παραγωγικής βάσης της οικονομίας, με συνεχή βελτίωση της παραγωγικότητας, της διεθνούς ανταγωνιστικότητας και της εξωστρέφειας.

ΔΕΥΤΕΡΟΝ: Σταθερά δημόσια οικονομικά. Μέσα από πολιτικές που διασφαλίζουν πρωτογενή πλεονάσματα και περιορίζουν συνεχώς και με συνέπεια το χρέος σε σχέση με το ΑΕΠ, η χώρα παραμένει αξιόπιστη απέναντι σε επενδυτές και εταίρους, εξασφαλίζοντας συνθήκες για οικονομική ευημερία και συγκλίνοντας με μέσους ευρωπαϊκούς όρους, στηριζόμενη στις αρχές της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς.

ΤΡΙΤΟΝ: Συνεχείς μεταρρυθμίσεις. Οι πρόσφατες αλλαγές στη δημόσια διοίκηση, στην εκπαίδευση και την υγεία αποσκοπούν στην αποτελεσματικότερη λειτουργία του κράτους και στην προετοιμασία των νέων για τον κόσμο του αύριο.

ΤΕΤΑΡΤΟΝ: Ψηφιακή και πράσινη μετάβαση. Παρεμβάσεις που ενισχύουν τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, την ψηφιοποίηση και τις επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες δημιουργούν ευκαιρίες για υψηλής ποιότητας θέσεις εργασίας και αυξημένη ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Επίσης, η κατασκευή σύγχρονων υποδομών, η ενίσχυση των μέτρων πολιτικής προστασίας και η προληπτική αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών μειώνουν τους κινδύνους για ζωές και περιουσίες.

ΠΕΜΠΤΟΝ: Αμυντική θωράκιση της πατρίδας μας. Η Ελλάδα προστατεύει τα σύνορά της, διευρύνει τις στρατηγικές της συμμαχίες, ενισχύει -με σημαντικούς πόρους- την αποτρεπτική δύναμη της χώρας και αναδεικνύεται ως μια δύναμη σταθερότητας σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον.

ΈΚΤΟΝ: Ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. Μέτρα στήριξης των νοικοκυριών και των ευάλωτων ομάδων, ενίσχυσης των οικογενειών και των ευκαιριών για τους νέους, τόνωση του αισθήματος ασφάλειας του πολίτη κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση.

Η ΕΛΛΑΔΑ κερδίζει έδαφος σε αξιοπιστία, σε αυτοπεποίθηση, σε δυναμισμό, σε συνολική ισχύ.

Όμως, η συνεχής πρόοδος δεν είναι δεδομένη. Αν εφησυχάσουμε θα μείνουμε στάσιμοι, άρα συγκριτικά πίσω.

Αν δεν ενισχύσουμε την προοπτική και τις προσδοκίες της κοινωνίας, με αυξημένο το αίσθημα της κοινωνικής δικαιοσύνης, θα βρεθούμε σε αδιέξοδα.

Απαιτούνται προσωπική υπευθυνότητα, συλλογική ευθύνη, ενσυναίσθηση, αλληλεγγύη και συνεργασία.

Με τη συμβολή όλων μπορούμε να διαμορφώσουμε μια Ελλάδα ακόμη πιο ανθεκτική, πιο παραγωγική, πιο ανταγωνιστική, πιο δίκαιη, πιο συμπεριληπτική και ολόπλευρα πιο ισχυρή.

naftemporiki.gr

Η Ελλάδα μπροστά στις προκλήσεις του 21^ου αιώνα

Χρήστος Σταϊκούρας

Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΔ

Αναπλ. Καθηγητής ΟΠΑ

Πρώην Υπουργός Οικονομικών (2019-2023) και Υποδομών & Μεταφορών (2023-2025)

Ο κόσμος αλλάζει, κυρίως λόγω των επιστημονικών, τεχνολογικών και γεωπολιτικών εξελίξεων. Τελευταία βέβαια συνεχίζει να αλλάζει με ρυθμούς που πριν από μερικές δεκαετίες δύσκολα θα μπορούσαμε να φανταστούμε. Η γεωπολιτική σκακιέρα είναι ασταθής. Οι ισορροπίες μεταβάλλονται διαρκώς ή και ανατρέπονται. Είναι ιστορικά βεβαιωμένο ότι τα επιστημονικά και τεχνολογικά επιτεύγματα δίνουν ευκαιρίες, αλλά φέρνουν και απειλές. Σε παγκόσμιο επίπεδο, νέες ισχυρές δυνάμεις αναδύονται, νέοι δρόμοι εμπορίου χαράσσονται, τεχνολογίες που κάποτε υπηρετούσαν τον άνθρωπο σήμερα μετατρέπονται σε όπλα.

Η Ευρώπη βρίσκεται σε πεδίο ρευστότητας και ανακατατάξεων. Αντιμετωπίζει προκλήσεις ασφάλειας και ενέργειας, που δοκιμάζουν τις οικονομίες της, το μεταναστευτικό ασκεί τεράστιες πιέσεις στις κοινωνίες της, αλλά και η κλιματική αλλαγή, η οποία δεν είναι πλέον μακρινή απειλή αλλά καθημερινή πραγματικότητα, επηρεάζει τρόφιμα, υποδομές, μετακινήσεις πληθυσμών, και εν τέλει την ίδια την ποιότητα ζωής.

Στα Βαλκάνια, οι ισορροπίες είναι εύθραυστες. Ιστορικές διαφορές παραμένουν άλυτες, ενώ νέες εντάσεις εμφανίζονται. Η περιοχή εξακολουθεί να βρίσκεται σε ένα μεταίχμιο, ανάμεσα στην ανάγκη σταθερότητας και στην απειλή αναζωπύρωσης παλαιών συγκρούσεων.

Παράλληλα, στην Ανατολική Μεσόγειο παρατηρείται μια διαρκής αναταραχή. Κυριαρχικά δικαιώματα αμφισβητούνται, θαλάσσιες ζώνες γίνονται πεδία αντιπαράθεσης και η ενεργειακή διάσταση προσθέτει νέες πηγές ανταγωνισμού.

Η Ελλάδα βρίσκεται σε κρίσιμη θέση. Η γεωγραφία της, η ιστορία της και οι διεθνείς εξελίξεις στην ευρύτερη περιοχή την καθιστούν κέντρο αναφοράς. Το Αιγαίο και η Ανατολική Μεσόγειος, για εμάς, δεν είναι απλώς μια θάλασσα – είναι ζωτικός μας χώρος, είναι η ψυχή του έθνους μας.

Σ’ αυτή την περιοχή, αιώνες πριν, θέσαμε τα θεμέλια των επιστημών, της τεχνολογίας, του δημοκρατικού πολιτεύματος. Σ’ αυτή την περιοχή, η Ελλάδα προσέφερε στην ανθρωπότητα παρακαταθήκες που ακόμη και σήμερα εμπνέουν.

Στον 21^ο αιώνα, η χώρα μας δεν μπορεί να αρκεστεί στον ρόλο του ισχνού παρατηρητή. Ως μέλος του πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, έχει να παίξει ρόλο σταθεροποιητικό και ταυτόχρονα ηγετικό. Η θέση μας, μας υποχρεώνει να είμαστε ενεργοί, να λειτουργούμε ως πυλώνας σταθερότητας, να σχεδιάζουμε με συνέπεια την εθνική μας στρατηγική και να υπερασπιζόμαστε, με ψυχραιμία, σύνεση και αυτοπεποίθηση, τα δίκαια και τα δικαιώματά μας. Οι ακρογωνιαίοι λίθοι αυτής της στρατηγικής είναι πέντε.

Πρώτον, η προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο. Το Δίκαιο της Θάλασσας, τα σύνορα και οι διεθνείς συμφωνίες είναι η ασπίδα μας απέναντι σε κάθε μορφή αναθεωρητισμού. Δεν έχουμε ανάγκη από ακρότητες, ούτε από αλαζονεία. Η δύναμή μας είναι η νομιμότητα και αυτή μας καθιστά αξιόπιστους διεθνώς.

Δεύτερον, η ισχυρή αποτροπή. Η Ελλάδα οφείλει να διαθέτει σύγχρονες Ένοπλες Δυνάμεις, τεχνολογίες αιχμής και στέρεες συμμαχίες. Όχι για να προκαλέσει πόλεμο, αλλά για να αποτρέψει κάθε απειλή. Οφείλουμε να γνωρίζουμε ότι η ειρήνη δεν χαρίζεται. Κατακτιέται με αποφασιστικότητα και προετοιμασία.

Τρίτον, οι συμμαχίες και οι συνεργασίες. Δεν μπορούμε να μένουμε παθητικοί περιμένοντας βοήθεια. Οφείλουμε να χτίζουμε ενεργητικά σχέσεις με την Ευρώπη, με το ΝΑΤΟ, με κράτη της Μεσογείου και των Βαλκανίων, αλλά και πέρα από αυτά. Αυτό σημαίνει στρατηγικές συμφωνίες με ισχυρές χώρες, ενεργή παρουσία στα Βαλκάνια ως πρότυπο δημοκρατίας και ανάπτυξης, συμβολή στην ασφάλεια της Ευρώπης. Η Ελλάδα πρέπει να είναι δύναμη σταθερότητας, χώρα αξιόπιστη, εταίρος που εμπνέει εμπιστοσύνη.

Τέταρτον, η οικονομική και ενεργειακή ισχύς. Η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται με ικανοποιητικούς ρυθμούς, υψηλότερους από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Μέσα από πολιτικές που διασφαλίζουν πρωτογενή πλεονάσματα και περιορίζουν συνεχώς και με συνέπεια το χρέος σε σχέση με το ΑΕΠ, η χώρα παραμένει αξιόπιστη απέναντι σε επενδυτές και εταίρους, εξασφαλίζοντας συνθήκες για οικονομική ευημερία, στηριζόμενη στις αρχές της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς.

Η γεωγραφία μας, μας δίνει ευκαιρίες. Βρισκόμαστε στο σταυροδρόμι τριών ηπείρων και μπορούμε να γίνουμε κόμβος μεταφορών, εμπορίου και ενέργειας. Η ενεργειακή ασφάλεια είναι προϋπόθεση ανεξαρτησίας. Για τον λόγο αυτό χρειάζονται επενδύσεις σε όλες τις μορφές ενέργειας, σε δίκτυα, σε υποδομές συνδεσιμότητας. Η χώρα μας μπορεί να μετατραπεί σε πυλώνα ενεργειακής σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή.

Πέμπτον, η διπλωματία αξιών. Η Ελλάδα δεν είναι απλώς γεωπολιτικός παίκτης. Έχει χρέος να είναι φωνή που μιλά για ειρήνη, για ανθρώπινα δικαιώματα, για σεβασμό της δημοκρατίας.  Αυτό μας προσφέρει ηθικό κύρος, που είναι ανεκτίμητο και κάνει τη χώρα μας σεβαστή πολύ πέρα από τα όριά της.

Η Ελλάδα, στηριζόμενη πάνω σε αυτούς τους πέντε ακρογωνιαίους λίθους, όπως πράττει η Ελληνική Κυβέρνηση, οφείλει να κινηθεί ταυτόχρονα προς τρεις μεγάλους στόχους:

Ο πρώτος είναι η ασφάλεια. Να είμαστε βέβαιοι ότι η πατρίδα μας είναι προστατευμένη, ότι τα σύνορά μας είναι αδιαπέραστα, ότι οι πολίτες ζουν με σιγουριά και εμπιστοσύνη στο κράτος.

Ο δεύτερος είναι η ανάπτυξη. Να μετατρέψουμε τα συγκριτικά μας πλεονεκτήματα σε πραγματική δύναμη. Να αξιοποιήσουμε τον ήλιο, τον άνεμο και τη θάλασσα, να επενδύσουμε στην πράσινη ενέργεια και στη συνδεσιμότητα, να ανατάξουμε τον πρωτογενή τομέα, να ενισχύσουμε τη μεταποίηση, τη βιομηχανία, την καινοτομία.

Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να γίνει κόμβος που ενώνει και όχι που χωρίζει.

Ο τρίτος στόχος είναι οι αξίες. Γιατί χωρίς αξίες, η ισχύς μετατρέπεται σε αλαζονεία και η ανάπτυξη σε κενό γράμμα. Οι αξίες μας είναι η ελευθερία, η δημοκρατία, το δίκαιο, η αλληλεγγύη. Αυτές μας καθοδηγούν, αυτές μας ξεχωρίζουν.

Ας φανταστούμε την Ελλάδα σε είκοσι ή τριάντα χρόνια από σήμερα. Μια Ελλάδα με πληθυσμιακό, νεανικό σφρίγος, που αναπτύσσεται, που έχει διασφαλισμένα τα σύνορά της, που λειτουργεί ως ενεργειακός κόμβος, που στηρίζει την Ευρώπη σε δύσκολες στιγμές, που εμπνέει τους γείτονες με το παράδειγμά της. Μια Ελλάδα όπου οι νέοι δεν θα αναζητούν ευκαιρίες στο εξωτερικό, αλλά θα χτίζουν εδώ το μέλλον τους. Μια χώρα ισόρροπα αποκεντρωμένη, με περισσότερους και πιο ευχαριστημένους πολίτες. Μια Ελλάδα που θα μετατρέπει τα μαθήματα της ιστορίας σε καθημερινή πράξη.

Αυτό το μέλλον δεν είναι ουτοπία ούτε μακρινό όνειρο. Είναι επιλογή μας και είναι στο χέρι μας να το χτίσουμε. Και θα το χτίσουμε με όραμα, με σχέδιο, με εθνική ενότητα και με ισχύ.

2025-10-05 Καθημερινή της Κυριακής

Πενήντα ένα χρόνια από την 4η Οκτωβρίου 1974, τιμούμε την ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας, τον ιδρυτή της Κωνσταντίνο Καραμανλή και τους πολλούς εκ των Ελλήνων Πολιτών που εντάχθηκαν και εργάστηκαν πολιτικά γι αυτήν.

Αποτιμούμε νηφάλια την ιστορική προσφορά της.

Αποτέλεσε πράξη υπέρβασης και έκτοτε αποτελεί θεμέλιο της πολιτικής ζωής της Πατρίδας.

Διαχρονικά, αποτελεί πόλο αρχών και αξιών, που σχεδιάζει μακρόπνοες πολιτικές και τις εφαρμόζει με συνέπεια.

Παράταξη των μεγάλων στρατηγικών επιλογών προσανατολισμένη στην Ειρήνη, στην κοινωνική οικονομία της αγοράς και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Με μέτρο, σοβαρότητα, λογισμό και όνειρο για μια σύγχρονη, ευρωπαϊκή Ελλάδα πραγματικών ευκαιριών για όλες και όλους.

Κράτησε σταθερά το τιμόνι σε δύσκολες στιγμές, χτίζοντας σχέση εμπιστοσύνης με πλειοψηφικά κοινωνικά στρώματα.

Με αυτές τις ρίζες, αυτό το διαχρονικό πολιτικό κεφάλαιο, συνεχίζουμε με τόλμη, υπευθυνότητα και, ευαισθησία.

Για μια καλύτερη ζωή για κάθε Ελληνίδα και κάθε Έλληνα.