Η εφετινή διαδικασία συζήτησης του Προϋπολογισμού αποκτά, εύλογα, ιδιαίτερη σημασία για δύο λόγους:

Ο πρώτος είναι ότι η Ελληνική οικονομία διανύει τη δυσκολότερη φάση της μεταπολιτευτικής περιόδου.

Και ο δεύτερος είναι ότι πρόκειται για τον πρώτο Προϋπολογισμό που καταρτίζει και καλείται να υλοποιήσει η Κυβέρνηση του ΠΑ.ΣΟ.Κ. μετά την προσφυγή της χώρας στο Μηχανισμό Στήριξης και την υπογραφή, χωρίς ίχνος διαπραγμάτευσης από μέρους της, του «Μνημονίου».

Προσφυγή για την οποία φέρει η ίδια το μεγάλο μερίδιο ευθύνης, αφού, ενδεικτικά:

1^ον. Συνέβαλε, με πράξεις και παραλείψεις, στη διόγκωση του ελλείμματος του 2009.

2^ον. Έστελνε λανθασμένα και αντιφατικά μηνύματα στις αγορές.

3^ον. Αναφέρονταν απαξιωτικά για τη χώρα, το κύρος και την αξιοπιστία της, με δυσμενείς επιπτώσεις για την δανειοληπτική της ικανότητα.

4^ον. Υπέπεσε σε σωρεία παλινωδιών και παρουσίασε κραυγαλέες διαχειριστικές αδυναμίες.

5^ον. Άργησε να πάρει μέτρα.

6^ον. Δεν άντλησε έγκαιρα κεφάλαια από τις αγορές.

Η υπογραφή του «Μνημονίου» συνοδεύτηκε από νέα, επώδυνα, μέτρα τόσο για εφέτος όσο και για τα επόμενα χρόνια.

Μέτρα, η υλοποίηση των οποίων καταδεικνύει ότι το «θεραπευτικό σχήμα» που έχει τεθεί σε εφαρμογή στη χώρα μας δεν είναι κατάλληλο.

Αυτό αποδεικνύεται από τις συνεχείς αστοχίες σε προβλέψεις και αποκλίσεις από στόχους.

Αστοχίες σε προβλέψεις για βασικά μεγέθη της Οικονομίας, όπως είναι η ύφεση, ο πληθωρισμός και η ανεργία.

Αποκλίσεις από στόχους για βασικά μεγέθη του Προϋπολογισμού, όπως είναι τα δημόσια έσοδα και οι δαπάνες του ΠΔΕ.

Υστερήσεις που αναγνωρίζονται, πλέον, από την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία αναφέρει ότι τα 2/3 της αναθεώρησης και διεύρυνσης του ελλείμματος του 2010 οφείλονται στην υστέρηση των εφετινών εσόδων.

 

Η αποτυχία, συνεπώς, αυτού του μείγματος οικονομικής πολιτικής μεταφέρεται, αναπόφευκτα, και επιβαρύνει τη δημοσιονομική κατάσταση και του επόμενου έτους.

Έτσι, τα βασικά χαρακτηριστικά του 2011, όπως καταγράφονται στον Προϋπολογισμό του, είναι:

1^ον. Η ύφεση παραμένει βαθιά και είναι παρατεταμένη.

2^ον. Η δημοσιονομική προσαρμογή είναι οικονομικά αναποτελεσματική.

Λαμβάνονται μέτρα συνολικού ύψους 14,3 δισ. ευρώ προκειμένου να μειωθεί το έλλειμμα της Γενικής Κυβέρνησης κατά 5 δισ. ευρώ.

Αυτή η διαφορά μεταξύ επιθυμίας και πραγματικής προσαρμογής οφείλεται στις πολλαπλασιαστικές, δυσμενείς, επιπτώσεις των περιοριστικών μέτρων και στην ύφεση.

3^ον. Τα συσταλτικά μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής είναι υπερβολικά σε ένταση και έκταση.

Και προστίθενται συνεχώς, κυρίως λόγω αστοχιών στις εκτιμήσεις, νέα, επώδυνα, μέτρα, εκτός «Μνημονίου», ύψους 6,1 δισ. ευρώ μόνο για το 2011.

Μέτρα, πολλά από τα οποία περιλαμβάνονται στο πρόσφατο «Πολυνομοσχέδιο» της Κυβέρνησης, το οποίο, για άλλη μία φορά, κατατέθηκε και συζητήθηκε με τη διαδικασία του κατεπείγοντος, και το οποίο φέρνει ανατροπές στις εργασιακές σχέσεις.

4^ον. Η δημοσιονομική προσαρμογή είναι εξαιρετικά φιλόδοξη και η επίτευξη των στόχων της μη ρεαλιστική.

Η Κυβέρνηση παραμένει αθεράπευτα φιλόδοξη στην είσπραξη εσόδων, παρά τη βαθιά ύφεση, την καθίζηση της κατανάλωσης, τη συρρίκνωση των εισοδημάτων, την εκτίναξη της ανεργίας (14,6% το 2011).

5^ον. Δεν υπάρχει αναπτυξιακός προσανατολισμός, καθώς η Κυβέρνηση κρατά το ΠΔΕ στο 3,7% του ΑΕΠ, στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας.

6^ον. Το δημόσιο χρέος διογκώνεται και διατηρεί τη δυναμική του.

Το χρέος της Κεντρικής Κυβέρνησης, ως ποσοστό του ΑΕΠ, αναμένεται να διευρυνθεί στο 159% του ΑΕΠ το 2011.

 

Η πορεία εκτέλεσης του Προϋπολογισμού του 2010, η μεγάλη  δημοσιονομική προσαρμογή που απαιτείται για το 2011, οι συνεχείς αστοχίες στις εκτιμήσεις και οι αποκλίσεις από τους στόχους του «Μνημονίου», και οι διευρυνόμενες ενστάσεις παραγωγικών και κοινωνικών φορέων, δικαιώνουν τη στάση της Ν.Δ. και καθιστούν επιβεβλημένη την αλλαγή του μείγματος της ασκούμενης δημοσιονομικής πολιτικής.

Γι αυτό και ο υπό συζήτηση Προϋπολογισμός δύναται να χαρακτηριστεί ως ο πρώτος «προσωρινός» Προϋπολογισμός για το 2011.

Ένας Προϋπολογισμός αξιολογείται με βάση την πορεία εκτέλεσης του Προϋπολογισμού ως προς τον οποίο συγκρίνεται, και τη ρεαλιστικότητα των στόχων που θέτει. Η εκτέλεση του εφετινού Προϋπολογισμού χαρακτηρίζεται από αστοχίες προβλέψεων και αποκλίσεις στόχων. Οι εκτιμήσεις της Κυβέρνησης σπανίως επιβεβαιώνονται, γι’ αυτό και αναθεωρούνται. Συγκεκριμένα:

– Η υστέρηση εσόδων έναντι των στόχων συνεχίζεται.

– Οι επιστροφές φόρων προς τις επιχειρήσεις εμφανίζονται μειωμένες (έναντι ετήσιου στόχου για αύξηση κατά 3%).

– Οι δαπάνες, αν και εμφανίζονται μειωμένες σε σχέση με πέρυσι λόγω, κυρίως, της οριζόντιας περιοριστικής εισοδηματικής πολιτικής και της συρρίκνωσης των προγραμμάτων κοινωνικής προστασίας, υπολείπονται του αναθεωρημένου στόχου.

– Η συρρίκνωση των δαπανών για δημόσιες επενδύσεις συνεχίζεται.

– Οι Κυβερνητικές αναφορές ότι «πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη δημοσιονομική προσαρμογή που επιτεύχθηκε ποτέ στη χώρα μας και η οποία ανέρχεται στο 6% του ΑΕΠ, ή 14 δισ. ευρώ» αποτελούν αισιόδοξες εκτιμήσεις και όχι πραγματικά δεδομένα.

 

Δηλαδή η μείωση θα προέλθει, κυρίως, από λογιστικές ταξινομήσεις, από τη φορολογική αφαίμαξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων και από την περιοριστική εισοδηματική πολιτική, και όχι από τη μείωση της σπατάλης. Πολιτικές επιλογές που ενισχύουν τις υφεσιακές ροπές της Οικονομίας.  Η αποτυχία, συνεπώς, του εφετινού μείγματος της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής μεταφέρεται, αναπόφευκτα, και επιβαρύνει τη δημοσιονομική κατάσταση και του επόμενου έτους.

 

Έτσι, τα βασικά χαρακτηριστικά του 2011, όπως καταγράφονται στον Προϋπολογισμό του, είναι:

1ον. Η ύφεση παραμένει βαθιά και είναι παρατεταμένη.

2ον. Η δημοσιονομική προσαρμογή είναι οικονομικά αναποτελεσματική, αποδεικνύεται εξαιρετικά φιλόδοξη και και κοινωνικά άδικη.

3ον. Τα συσταλτικά μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής, εντός και εκτός «Μνημονίου», είναι υπερβολικά σε ένταση και έκταση.

4ον. Η επίτευξη των στόχων της δημοσιονομικής προσαρμογής είναι μη ρεαλιστική. Η Κυβέρνηση παραμένει αθεράπευτα φιλόδοξη στην είσπραξη εσόδων, παρά τη βαθιά ύφεση, την καθίζηση της κατανάλωσης, τη συρρίκνωση των εισοδημάτων, την εκτίναξη της ανεργίας.

5ον. Δεν υπάρχει αναπτυξιακός προσανατολισμός ούτε σχέδιο για ουσιαστικές παρεμβάσεις, με στόχο την αξιοποίηση της περιουσίας του Δημοσίου.

6ον. Το δημόσιο χρέος διογκώνεται και διατηρεί τη δυναμική του.

7ον. Η ανεργία διογκώνεται δραματικά και η κοινωνική διάσταση του κράτους συρρικνώνεται.

Η ρεαλιστική δημοσιονομική εξυγίανση και πειθαρχία είναι αναγκαία, αλλά όχι και ικανή, συνθήκη για την αναπτυξιακή επανεκκίνηση της οικονομίας. Αυτό που χρειάζεται σήμερα είναι η ανάληψη των αναγκαίων μέτρων τόνωσης της αγοράς, μηδενικού ή ελαχίστου δημοσιονομικού κόστους, για την ανάταξη της οικονομίας και η άμεση συγκρότηση ενός συνεκτικού σχεδίου και συνακόλουθα η ανάληψη δράσεων για την επίτευξη ικανοποιητικού ρυθμού ανάπτυξης σε διατηρήσιμη βάση.

Τα τελευταία χρόνια, οι περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες αντιμετωπίζουν μια μεγάλη και παρατεταμένη χρηματοπιστωτική και δημοσιονομική κρίση, με σημαντικά και διευρυνόμενα προβλήματα ελλείμματος και χρέους.

Αυτή η διεθνής κρίση, χρόνιες στρεβλώσεις και διαρθρωτικές αδυναμίες της Ελληνικής οικονομίας, που αποτυπώνονται στα «δίδυμα» ελλείμματα και χρέη, πράξεις και παραλείψεις της παρούσας Κυβέρνησης, αλλά και κερδοσκοπικές πιέσεις, οδήγησαν στην Ελληνική κρίση δανεισμού.

Κρίση δανεισμού που αποτυπώνεται στα ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα των διαφορικών επιτοκίων των Ελληνικών ομολόγων (spreads) και των συμβολαίων ανταλλαγής πιστωτικής αθέτησης των Ελληνικών ομολογιακών εκδόσεων (credit default swaps – CDS).

Κρίση δανεισμού η οποία συνεχίζεται, παρά την προσφυγή στο Μηχανισμό Στήριξης, αφού οι αγορές εκτιμούν ότι η χώρα μας δεν θα καταφέρει να εξυπηρετήσει τα χρέη της.

Και αυτό εξαιτίας:

• Του ύψους του δημόσιου χρέους, το οποίο αναμένεται να διαμορφωθεί, μετά την αναθεώρηση των δημοσιονομικών στοιχείων, στα 330,4 δισ. ευρώ (ή στο 142,5% του ΑΕΠ) το 2010.
• Του υψηλού κόστους εξυπηρέτησής του, αφού οι δαπάνες για τόκους προβλέπεται να ανέλθουν στο 5,7% του ΑΕΠ το 2010, με αποτέλεσμα η εξυπηρέτησή του να καθίσταται ιδιαίτερα δυσχερής στις τρέχουσες δύσκολες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, στερώντας πόρους από την άσκηση της αναγκαίας αναπτυξιακής και κοινωνικής πολιτικής.
• Της δυναμικής του, αφού, σύμφωνα με το Πρόγραμμα Οικονομικής Πολιτικής («Μνημόνιο»), και πριν την αναθεώρηση των στοιχείων, το δημόσιο χρέος αναμένεται να διαμορφωθεί στο 149% του ΑΕΠ το 2013 από 115% το 2009.
• Της δυσχέρειας στην εξυπηρέτησή του μετά το τέλος της περιόδου που καλύπτεται από το Μηχανισμό Στήριξης (και πριν της όποιας επιμήκυνσης στην αποπληρωμή του χρέους προκύψει μετά τις τελευταίες εξελίξεις στην Ιρλανδία). Σύμφωνα με την τελευταία Έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (Σεπτέμβριος 2010), η Ελλάδα καλείται να καλύψει δανειακές ανάγκες ύψους 200 δισ. ευρώ την περίοδο 2013-2015 (53,2 δισ. ευρώ το 2013, 70,8 δισ. ευρώ το 2014, και 76,7 δισ. ευρώ το 2015).
• Της δυσκολίας περιορισμού του κατά την επόμενη εικοσαετία στο πλαίσιο του μηχανισμού οικονομικής διακυβέρνησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

 

Συνεπώς, κύριος δημοσιονομικός στόχος πρέπει να είναι η αντιμετώπιση του χρέους και της δυναμικής του.

Προς την κατεύθυνση αυτή, απαιτείται:

 

1^ον. Η επίτευξη, όχι απλώς πρωτογενών πλεονασμάτων, αλλά τουλάχιστον ισοσκελισμένων προϋπολογισμών.

Η Ελλάδα καλείται να επιτύχει ταχύτερη δημοσιονομική προσαρμογή μέσα από την υιοθέτηση ενός άλλου μείγματος οικονομικής πολιτικής.

Μείγμα που θα περιλαμβάνει συσταλτικά μέτρα δημοσιονομικής πολιτικής προκειμένου να συρρικνωθεί το «διαρθρωτικό» έλλειμμα και αντισταθμιστικά μέτρα, μηδενικού ή ελαχίστου δημοσιονομικού κόστους, τόνωσης της αγοράς ώστε να αντιμετωπισθεί το «κυκλικό» έλλειμμα.

 

2^ον. Η προώθηση, παράλληλα με τη δημοσιονομική προσαρμογή, αναπτυξιακών διαρθρωτικών αλλαγών και η επένδυση στις νέες πηγές ανάπτυξης (παιδεία, έρευνα και καινοτομία, επιχειρηματικότητα, λειτουργία θεσμών και κράτους) προκειμένου να επισπευσθεί η ανάκαμψη της οικονομίας, να βελτιωθεί η διεθνής ανταγωνιστικότητα της εγχώριας οικονομίας και να αυξηθεί ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης.

 

3^ον. Η καταγραφή, διαχείριση και αξιοποίηση της περιουσίας του Δημοσίου, με έμφαση στη διαφάνεια, τον έλεγχο και την αποδοτικότητα.

Μια ορθολογική διαχείριση και μια δυναμική, στοχευμένη και άμεση αξιοποίηση και ανάπτυξη της δημόσιας ακίνητης περιουσίας μπορεί να εξασφαλίσει σημαντικά, σταθερά και σε μακροχρόνια βάση έσοδα για το Ελληνικό Δημόσιο, να μειώσει το ύψος του χρέους, και να δημιουργήσει πρόσθετα αναπτυξιακά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες και οικονομίες.

 

4^ον. Η προώθηση ενός τολμηρού, αλλά ρεαλιστικού, προγράμματος αποκρατικοποιήσεων, το οποίο αφενός θα βελτιώσει καθοριστικά την αποδοτική λειτουργία των εν λόγω δημοσίων επιχειρήσεων, αυξάνοντας τη βιωσιμότητά τους σε ένα διεθνές ανταγωνιστικό περιβάλλον, και αφετέρου θα συνεισφέρει σημαντικά στα δημόσια οικονομικά.

 

Καθίσταται, συνεπώς, σαφές ότι η αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους απαιτεί άμεσες αποφάσεις που στοχεύουν στην αντιμετώπιση τόσο των διαρθρωτικών προβλημάτων της Ελληνικής οικονομίας, όσο και των προβλημάτων που συνδέονται με τη δημοσιονομική διαχείριση.

Αναγκαίες, όμως, αποφάσεις, αφού, η χρεοκοπία δεν είναι ούτε αναγκαία, ούτε, όμως, και επιθυμητή.