Χρήστος Σταϊκούρας

Δήλωση για την Πορεία εκτέλεσης του Προϋπολογισμού το πρώτο δεκάμηνο του 2010 (τελικά)

Ο Αναπληρωτής Υπεύθυνος του Τομέα Πολιτικής Ευθύνης Οικονομίας της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Φθιώτιδας, κ. Χρήστος Σταϊκούρας, έκανε την ακόλουθη δήλωση σχετικά με τα τελικά στοιχεία για την πορεία εκτέλεσης του Προϋπολογισμού το πρώτο δεκάμηνο του 2010:

 

«Η δημοσιοποίηση των οριστικών στοιχείων της πορείας εκτέλεσης του Προϋπολογισμού καταδεικνύει την αποτυχία της ακολουθούμενης οικονομικής πολιτικής.

Αποτυχία που αποτυπώνεται στη συνεχή απόκλιση από τους στόχους του Προγράμματος Οικονομικής Πολιτικής («Μνημόνιο»).

Σημαντική απόκλιση, παρά τις νέες, για δεύτερη φορά, αναθεωρήσεις των στόχων του «Μνημονίου» και τις συνεχείς λογιστικές ακροβασίες για την κάλυψη των δημοσιονομικών αστοχιών.

Όπως είναι η συρρίκνωση των δαπανών του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) προκειμένου να καλυφθεί η μεγάλη υστέρηση στα δημόσια έσοδα.

 

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα τελικά στοιχεία του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους για το πρώτο δεκάμηνο του 2010:

 

1ον. Η υστέρηση εσόδων έναντι των στόχων συνεχίζεται και παγιώνεται.

Ο μόνος τρόπος για να καλυφθεί αυτή η υστέρηση είναι να αναθεωρεί συνέχεια η Κυβέρνηση, προς τα κάτω, τις προβλέψεις της για τα έσοδα.

Τα καθαρά έσοδα του Τακτικού Προϋπολογισμού αυξήθηκαν μόλις κατά 3,7% το πρώτο  δεκάμηνο του έτους σε σχέση με πέρυσι, έναντι ετήσιου αναθεωρημένου στόχου για αύξηση κατά 6%.

Η υστέρηση συνεπώς το πρώτο δεκάμηνο του έτους φτάνει τα 890 εκατ. ευρώ.

Σημειώνεται ότι πρόκειται για τη δεύτερη αναθεώρηση του ετήσιου στόχου για τα έσοδα (ο στόχος στο «Μνημόνιο» ήταν για ετήσια αύξηση 13,7%, ο πρώτος αναθεωρημένος στόχος του Προσχεδίου του Προϋπολογισμού ήταν για αύξηση 8,7%, και τώρα, ο δεύτερος αναθεωρημένος στόχος στον Προϋπολογισμό είναι για αύξηση 6%).

Δηλαδή, η Κυβέρνηση είχε υπολογίσει να εισπράξει έσοδα της τάξης των 55 δισ. ευρώ στο «Μνημόνιο», στο Προσχέδιο το ποσό αυτό μειώθηκε στα 52 δισ. ευρώ, και με την κατάθεση του Προϋπολογισμού συρρικνώθηκε στα 51,3 δισ. ευρώ.

Μάλιστα, η επίτευξη ακόμη και αυτού του αναθεωρημένου στόχου καθίσταται μη ρεαλιστική, αφού το μηναίο, κατά μέσο όρο, ύψος των εσόδων θα πρέπει να διαμορφωθεί στα 5,2 δισ. ευρώ για τους τελευταίους δύο μήνες του έτους, όταν το μέσο μηνιαίο ύψος εσόδων τους πρώτους δέκα μήνες του έτους ανήλθε στα 4,1 δισ. ευρώ.

Ειδικότερα:

  • Τα τακτικά έσοδα είναι αυξημένα το πρώτο δεκάμηνο μόλις κατά 1,7% σε σχέση με πέρυσι.
  • Τα έσοδα από άμεσους φόρους είναι μειωμένα κατά 8,7% (μάλιστα οι φόροι εισοδήματος είναι μειωμένοι κατά 12,2%), ενώ για το μήνα Οκτώβριο οι άμεσοι φόροι ήταν μειωμένοι κατά 16,6% σε σχέση με τον περυσινό Οκτώβριο (και οι φόροι εισοδήματος μειωμένοι κατά 18,1%).
  • Τα έσοδα από ΦΠΑ, παρά τις 2 αυξήσεις του συντελεστή, είναι αυξημένα, μόλις κατά 4,4% το πρώτο δεκάμηνο του έτους.

 

2ον. Οι επιστροφές φόρων προς τις επιχειρήσεις, κυρίως τις εξαγωγικές, εμφανίζονται μειωμένες κατά 8,7% το πρώτο δεκάμηνο του έτους σε σχέση με πέρυσι (έναντι ετήσιου στόχου για αύξηση κατά 3%).

Έτσι, η Κυβέρνηση έχει επιστρέψει περίπου 3,6 δισ. ευρώ το πρώτο δεκάμηνο του έτους, και μέχρι το τέλος του έτους πρέπει να επιστρέψει επιπλέον περίπου 1,5 δισ. ευρώ.

Μάλιστα, το μήνα Οκτώβριο οι επιστροφές φόρων είναι μειωμένες κατά 28,5% σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του 2009 (και ανήλθαν στα 360 εκατ. ευρώ από 500 εκατ. ευρώ τον αντίστοιχο περυσινό μήνα).

Η τακτική αυτή της Κυβέρνησης, σε συνδυασμό με το διευρυνόμενο φαινόμενο καθυστερήσεων στις πληρωμές του Δημοσίου προς διάφορους προμηθευτές, επιβαρύνει ακόμα περισσότερο την ήδη συρρικνωμένη ρευστότητα του ιδιωτικού τομέα, διογκώνοντας τα «λουκέτα» στην αγορά.

3ον. Οι δαπάνες, αν και εμφανίζονται μειωμένες σε σχέση με πέρυσι κατά 7,1% το πρώτο δεκάμηνο του έτους λόγω, κυρίως, της οριζόντιας περιοριστικής εισοδηματικής πολιτικής και της συρρίκνωσης των προγραμμάτων κοινωνικής προστασίας, υπολείπονται του αναθεωρημένου στόχου για ετήσια μείωση κατά 7,5%, καταδεικνύοντας, έτσι, την αδυναμία της Κυβέρνησης να περιορίσει τη σπατάλη του Δημόσιου Τομέα.

Μάλιστα, ακόμη και αυτή η μείωση, στηρίζεται στη μικρότερη, έναντι των προϋπολογισθέντων, αύξηση των τόκων (αύξηση κατά 5,5%, έναντι του αναθεωρημένου ετήσιου προγραμματισμού για αύξηση 7,6%).

Επιπρόσθετα, ήδη:

  • Πολλά Ασφαλιστικά Ταμεία έχουν χρησιμοποιήσει όλο ή το μεγαλύτερο μέρος των επιχορηγήσεών τους (π.χ. ο Ο.Α.Ε.Ε. έχει ήδη απορροφήσει το 100% των πόρων του 2010 και αν δεν υπάρξει νέα χρηματοδότηση θα προκύψει σοβαρό πρόβλημα τους τελευταίους μήνες του έτους).
  • Το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών δεν έχει χρηματοδοτηθεί (μάλιστα ο ετήσιος προγραμματισμός για 630 εκατ. ευρώ μειώθηκε στα 560 εκατ. ευρώ).
  • Η έκτακτη ενίσχυση κοινωνικής αλληλεγγύης, η οποία πρόσφατα εξαγγέλθηκε, δεν έχει ακόμη χορηγηθεί (μάλιστα, ενώ στο «Μνημόνιο» το σχετικό κονδύλιο ήταν 100 εκατ. ευρώ, στο Προσχέδιο του Προϋπολογισμού μειώθηκε στα 11 εκατ. ευρώ, και στον Προϋπολογισμό επανήλθε στα 110 εκατ. ευρώ).
  • Οι επιχορηγήσεις προς τους συγκοινωνιακούς φορείς, ήδη, έχουν ανέλθει στο 95,2% των προϋπολογισθέντων λειτουργικών δαπανών τους, στοιχείο που δημιουργεί τη βεβαιότητα ότι θα υπάρξει υπέρβαση δαπανών.
  • Οι δαπάνες για εξοπλιστικά προγράμματα ανέρχονται μόλις στα 550 εκατ. ευρώ το πρώτο δεκάμηνο του έτους, έναντι προβλέψεων για 2 δισ. ευρώ στον εφετινό Προϋπολογισμό,  1,8 δισ. ευρώ στο «Μνημόνιο», και 1,5 δισ. ευρώ στον Προϋπολογισμό του 2011.

 

4ον. Η συρρίκνωση των δαπανών για δημόσιες επενδύσεις συνεχίζεται.

Οι δαπάνες του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) είναι μειωμένες κατά 24,6% το πρώτο δεκάμηνο του έτους σε σχέση με πέρυσι, δηλαδή είναι συρρικνωμένες κατά, περίπου, 2 δισ. ευρώ.

Σημειώνεται ότι και σε αυτή την περίπτωση έχουμε τη δεύτερη αναθεώρηση του ετήσιου στόχου για τις δαπάνες του ΠΔΕ (ο στόχος στο «Μνημόνιο» ήταν για ετήσια μείωση κατά 4%, ο πρώτος αναθεωρημένος στόχος του Προσχεδίου του Προϋπολογισμού ήταν για μείωση κατά 6,1%, και τώρα, ο δεύτερος αναθεωρημένος στόχος στον Προϋπολογισμό είναι για μείωση κατά 11,3%).

Η νέα αυτή αναθεώρηση επιβεβαιώνει και ενισχύει την πολιτική εγκατάλειψης των δημοσίων επενδύσεων.

Καθιστά σαφή τη θυσία της αναπτυξιακής δυναμικής του ΠΔΕ με στόχο το αντιστάθμισμα της υστέρησης των εσόδων και την κάλυψη των αστοχιών στην εκτέλεση του Προϋπολογισμού, βυθίζοντας ακόμα περισσότερο την αγορά στην ύφεση και συρρικνώνοντας τις προοπτικές ανάταξης της Ελληνικής οικονομίας.

Αλλά ακόμη και αυτός ο νέος στόχος δεν φαίνεται επιτεύξιμος.

Στο πρώτο δεκάμηνο έχουν γίνει δαπάνες ύψους 6 δισ. ευρώ, ενώ ο Προϋπολογισμός προβλέπει δαπάνες ύψους 8,5 δισ. ευρώ. Δηλαδή, στο χρονικό διάστημα που απομένει, θα πρέπει να δοθούν σχεδόν 2,5 δισ. ευρώ για δημόσιες επενδύσεις.

Σε μηνιαία βάση, το – κατά μέσο όρο – ύψος των δαπανών του ΠΔΕ θα πρέπει να διαμορφωθεί περίπου στο 1,2 δισ. ευρώ για τους τελευταίους δύο μήνες του έτους, όταν το μέσο ύψος δαπανών τους πρώτους δέκα μήνες ανήλθε στα 600 εκατ. ευρώ.

 

5ον. Η αποτυχία της ακολουθούμενης οικονομικής πολιτικής δεν μπορεί να αντισταθμιστεί και να καλυφθεί με λογιστικές ακροβασίες και με πολιτικές πρακτικές επιζήμιες για την Οικονομία.

Αποτυχία που αποτυπώνεται, με σαφήνεια, στη διευρυνόμενη απόκλιση – για τρίτο συνεχή μήνα – από το στόχο για το δημοσιονομικό έλλειμμα.

Έτσι, σύμφωνα με τα στοιχεία του πρώτου δεκαμήνου του 2010, επιτυγχάνεται λογιστική μείωση του ελλείμματος κατά 30,2% έναντι του αναθεωρημένου ετήσιου στόχου για μείωση κατά 33,2%, αν και – πριν από ορισμένες ημέρες – ο στόχος ήταν για μείωση του ελλείμματος κατά 36,9% (το εξάμηνο η μείωση ήταν 45,4%, το επτάμηνο 39,7%, το οκτάμηνο 32,3%, το εννεάμηνο 30,9%).

Αυτή η αποτυχία της οικονομικής πολιτικής, συνεπώς, μεταφέρεται, αναπόφευκτα, και επιβαρύνει και τη δημοσιονομική προσαρμογή του 2011, όπως αυτή αποτυπώνεται στον Προϋπολογισμό που κατατέθηκε πρόσφατα.

Προϋπολογισμός που εδράζεται σε αβάσιμες παραδοχές και περικλείει μη ρεαλιστικές προβλέψεις.

Που περιλαμβάνει πρόσθετα, εντός και εκτός «Μνημονίου», περιοριστικά δημοσιονομικά μέτρα.

Που περιέχει, σε περιβάλλον βαθύτερης και παρατεταμένης ύφεσης, πρόσθετους φόρους και περαιτέρω περικοπές.

Που, πολύ γρήγορα, θα αναθεωρηθεί επί το δυσμενέστερο, όπως έγινε και με τον πρώτο Προϋπολογισμό της Κυβέρνησης ΠΑ.ΣΟ.Κ.

Όπως έγινε, άλλωστε, και με το Προσχέδιό του, η ριζική αναθεώρηση του οποίου αποτελεί για την Κυβέρνηση ξεκάθαρη παραδοχή αποτυχίας της οικονομικής της πολιτικής

Αποτελεί άλλη μία ισχυρή ένδειξη της αναγκαιότητας αλλαγής του μείγματος οικονομικής πολιτικής.

Αναγκαία αλλαγή, την οποία η Νέα Δημοκρατία έχει επισημάνει από την πρώτη στιγμή, καταθέτοντας συγκεκριμένη, εναλλακτική, οικονομική πρόταση.

Πρόταση που βασίζεται στο συγκερασμό της αναγκαίας δημοσιονομικής προσαρμογής και της αναπτυξιακής πολιτικής, ώστε να απεγκλωβιστεί η οικονομία και η κοινωνία από τον ανατροφοδοτούμενο φαύλο κύκλο της ύφεσης, στον οποίο μας βυθίζει η οικονομική πολιτική της Κυβέρνησης.

Πρόταση εναλλακτικού μείγματος οικονομικής πολιτικής, ώστε να πιάσουν τόπο οι μεγάλες και διευρυνόμενες θυσίες των Ελλήνων πολιτών».

Δήλωση για την έναρξη λειτουργίας των διοδίων στην περιοχή της Αγίας Τριάδας Μώλου

Ο Βουλευτής Φθιώτιδας, κ. Χρήστος Σταϊκούρας έκανε την ακόλουθη δήλωση σχετικά με την έναρξη λειτουργίας των διοδίων στην περιοχή της Αγίας Τριάδας Μώλου:

 

«Ο πολλαπλασιασμός των διοδίων και μάλιστα εκεί που δεν πληρούνται οι απαραίτητες προϋποθέσεις (ολοκλήρωση κύριου αυτοκινητόδρομου και συνοδών έργων), δεδομένης και της δυσμενούς τρέχουσας οικονομικής και κοινωνικής συγκυρίας, αποτελεί ένα ακόμη φορτίο για τον Έλληνα πολίτη.

Φορτίο που γίνεται επαχθέστερο με την προσθήκη νέων διοδίων στο Νομό Φθιώτιδας, χωρίς να έχουν προηγουμένως ολοκληρωθεί τα προβλεπόμενα εκ των συμβάσεων έργα.

Συγκεκριμένα, και σε σχετική Ερώτηση που είχα καταθέσει προς το Υπουργείο Μεταφορών και Δικτύων (4/10/2010) σχετικά με την πορεία υλοποίησης των δημοσίων έργων στο Νομό Φθιώτιδας, το Υπουργείο, μεταξύ άλλων, στην απάντησή του (18/11/2010), αναφέρει ότι: «απομένει η ολοκλήρωση κατασκευής παράπλευρης οδού, μήκους 2,00 χλμ, στο τμήμα «Σκάρφεια-Θερμοπύλες». Στο εν λόγω τμήμα ενώ ο αυτοκινητόδρομος έχει δοθεί στην κυκλοφορία από το 2008, η διαπλάτυνση και ολοκλήρωση της παράπλευρης οδού έχει καθυστερήσει».

Συνεπώς υπάρχει θέμα ευθύνης στην Κυβέρνηση η οποία έχει ουσιαστικά σταματήσει κάθε δημόσια επένδυση στο Νομό Φθιώτιδας, όπως άλλωστε και σε ολόκληρη τη χώρα.»

Συνέντευξη στο “Newscode.gr” – “Ο Προϋπολογισμός του 2011 περικλείει μη ρεαλιστικές προβλέψεις”

1. Η Ν.Δ. θεωρεί τον Προϋπολογισμό της Κυβέρνησης ρεαλιστικό;

 

Ο Προϋπολογισμός του 2011, σκληρότερος από τον Προσχέδιό του, εδράζεται σε αβάσιμες παραδοχές και περικλείει μη ρεαλιστικές προβλέψεις.

Περιλαμβάνει πρόσθετα, εντός και εκτός «Μνημονίου», περιοριστικά δημοσιονομικά μέτρα.

Περιέχει, σε περιβάλλον βαθύτερης και παρατεταμένης, πρόσθετους φόρους και περαιτέρω περικοπές.

Νέες, ακόμη μεγαλύτερες και από εκείνες του 2010, θυσίες.

Θυσίες που γίνονται πιο οδυνηρές λόγω του διαφαινόμενου εκτροχιασμού του Προϋπολογισμού για το τρέχον έτος, όπως αποτυπώνεται και στις αποκλίσεις των προβλέψεων για βασικά μεγέθη της Ελληνικής Οικονομίας.

Θυσίες που, όμως,δεν εξασφαλίζεται πως θα πιάσουν τόπο, καθώς:

  • οι αβεβαιότητες για την εκπλήρωση των στόχων του Οικονομικού Προγράμματος για το 2010 και το 2011 διατηρούνται.
  • η δημοσιονομική προσαρμογή είναι εξαιρετικά φιλόδοξη και οικονομικά αναποτελεσματική, αφού λαμβάνονται μέτρα συνολικού ύψους 14 δισ. ευρώ προκειμένου το έλλειμμα να μειωθεί κατά 5 δισ. ευρώ.
  • η αναγκαιότητα αντιμετώπισης του δημοσίου χρέους αγνοείται.

 

2. Ποιο είναι το σχόλιο σας για το μείγμα αναπτυξιακών και δημοσιονομικών μέτρων του εν λόγω προυπολογισμού;

 

Το μείγμα των μέτρων που περιλαμβάνει ο Προϋπολογισμός του 2011 δεν έχει αναπτυξιακή διάσταση, καθώς, μεταξύ άλλων, οι δαπάνες του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων είναι μειωμένες, όπως και του 2010, στα χαμηλότερα επίπεδα – τουλάχιστον – των τελευταίων δώδεκα ετών.

Πρόκειται, λοιπόν, για έναν Προϋπολογισμό που δεν αποτρέπει την περαιτέρω βύθιση της οικονομίας και τη δραματική διόγκωση της ανεργίας, υπονομεύοντας, την προσπάθεια δημοσιονομικής προσαρμογής.

Συνεπώς, πολύ γρήγορα, και ο δεύτερος Προϋπολογισμός της Κυβέρνησης του ΠΑ.ΣΟ.Κ., όπως και ο πρώτος, θα αναθεωρηθεί επί το δυσμενέστερο.

Όπως, άλλωστε, έγινε και με το Προσχέδιο του Προϋπολογισμού, η ριζική αναθεώρηση του οποίου αποτελεί για την Κυβέρνηση ξεκάθαρη παραδοχή αποτυχίας του Προγράμματος Οικονομικής Πολιτικής.

Αποτελεί άλλη μία ισχυρή ένδειξη της αναγκαιότητας αλλαγής του μείγματος οικονομικής πολιτικής.

Αναγκαία αλλαγή για να πιάσουν τόπο οι μεγάλες και διευρυνόμενες θυσίες των Ελλήνων πολιτών.

 

3. Πως σχολιάζει η Ν.Δ. την περίπτωση αναδιάρθρωσης του χρέους;

 

Από την πρώτη στιγμή έχουμε καταστήσει με σαφήνεια τη θέση μας, ότι η αναδιάρθρωση του χρέους δεν αποτελεί επιλογή για τη χώρα μας.

Δήλωση μετά την κατάθεση του Προϋπολογισμού του 2011

Ο Αναπληρωτής Υπεύθυνος του Τομέα Πολιτικής Ευθύνης Οικονομίας της Νέας Δημοκρατίας, Βουλευτής Φθιώτιδας, κ. Χρήστος Σταϊκούρας έκανε την ακόλουθη δήλωση, μετά τη κατάθεση του Προϋπολογισμού για το 2011:

 

«Η Κυβέρνηση του ΠΑ.ΣΟ.Κ., για άλλη μια φορά, άλλα υποστηρίζει και άλλα πράττει.

Άλλο, ηπιότερο, Προσχέδιο Προϋπολογισμού παρουσίασε πριν τη διεξαγωγή των αυτοδιοικητικών εκλογών, και άλλον, σκληρότερο, Προϋπολογισμό κατέθεσε σήμερα.

Προϋπολογισμός που εδράζεται σε αβάσιμες παραδοχές και περικλείει μη ρεαλιστικές προβλέψεις.

Που περιλαμβάνει πρόσθετα, εντός και εκτός «Μνημονίου», περιοριστικά δημοσιονομικά μέτρα.

Σε περιβάλλον βαθύτερης και παρατεταμένης ύφεσης (4,2% το 2010 και 3% το 2011, υψηλότερα από τα εκτιμώμενα), χωρίς αναπτυξιακό προσανατολισμό.

Με πρόσθετους φόρους και περαιτέρω περικοπές.

Με νέες, ακόμη μεγαλύτερες και από εκείνες του 2010, θυσίες.

Θυσίες που γίνονται πιο οδυνηρές λόγω του διαφαινόμενου εκτροχιασμού του Προϋπολογισμού για το τρέχον έτος, όπως αποτυπώνεται και στις αποκλίσεις των προβλέψεων για βασικά μεγέθη της Ελληνικής Οικονομίας.

Προβλέψεις όπως είναι αυτές για:

  • Την ύφεση (το Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης προέβλεπε -0,3%, η αναθεώρηση του Μαρτίου -2%, το «Μνημόνιο» -4%, και ο Προϋπολογισμός -4,2%).
  • Τα δημόσια έσοδα (το «Μνημόνιο» προέβλεπε αύξηση 13,7%, το Προσχέδιο εκτιμούσε αύξηση 8,7%, ο Προϋπολογισμός εκτιμά αύξηση 6%, και μέχρι τον Οκτώβριο είναι στο 3,7%).
  • Το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (το «Μνημόνιο» προέβλεπε μείωση των δαπανών κατά 4,1%, το Προσχέδιο εκτιμούσε μείωση 6%, ο Προϋπολογισμός εκτιμά μείωση 11,3%, και μέχρι τον Οκτώβριο η μείωση είναι 24,5%).
  • Τον πληθωρισμό (το «Μνημόνιο» προέβλεπε 1,9%, ο Προϋπολογισμός εκτιμά 4,6%, και τον Οκτώβριο είναι ήδη στο 5,2%). 
  • Την ανεργία (το «Μνημόνιο» προέβλεπε 11,8%, το Προσχέδιο εκτιμούσε 11,6%, ο Προϋπολογισμός εκτιμά 12,1%, τον Αύγουστο είναι ήδη στο 12,2%).

 

Ο Προϋπολογισμός όμως, εκτός από τις θυσίες που απαιτεί από τους πολίτες, δεν εξασφαλίζει ότι αυτές, τουλάχιστον, θα πιάσουν τόπο.

Και αυτό, διότι:

1ον. Οι αβεβαιότητες για την εκπλήρωση των στόχων του Οικονομικού Προγράμματος για το 2010 και το 2011 διατηρούνται.

2ον. Η δημοσιονομική προσαρμογή είναι εξαιρετικά φιλόδοξη και οικονομικά αναποτελεσματική. Λαμβάνονται μέτρα συνολικού ύψους 14 δισ. ευρώ προκειμένου το έλλειμμα να μειωθεί κατά 5 δισ. ευρώ.

3ον. Η αναγκαιότητα αντιμετώπισης του δημοσίου χρέους αγνοείται.

4ον. Η ανεργία διογκώνεται δραματικά.

5ον. Η κοινωνική διάσταση του κράτους συρρικνώνεται.

 

Πρόκειται, συνεπώς, για τον δεύτερο Προϋπολογισμό της Κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ ο οποίος, πολύ γρήγορα, όπως και ο πρώτος, θα αναθεωρηθεί επί το δυσμενέστερο.

Όπως άλλωστε έγινε και με το Προσχέδιο του Προϋπολογισμού, η ριζική αναθεώρηση του οποίου αποτελεί για την Κυβέρνηση ξεκάθαρη παραδοχή αποτυχίας του Προγράμματος Οικονομικής Πολιτικής.

Αποτελεί άλλη μία ισχυρή ένδειξη της αναγκαιότητας αλλαγής του μίγματος οικονομικής πολιτικής.

Αναγκαία αλλαγή για να πιάσουν τόπο οι μεγάλες και διευρυνόμενες θυσίες των Ελλήνων πολιτών».

Μήνυμα για την Επέτειο Εξέγερσης του Πολυτεχνείου

Η Επέτειος της Εξέγερσης του Πολυτεχνείου, αποτελεί διαχρονικό σημείο αναφοράς για την κατάκτηση και την εδραίωση της δημοκρατίας στον τόπο μας. Αποτελεί αδιάψευστο σύμβολο ανιδιοτελούς κοινωνικού αγώνα. Η εξέγερση των χιλιάδων νέων, φοιτητών και μη, μετέδωσε στη χώρα μηνύματα αγωνιστικής διεκδίκησης για την ελευθερία και τα δημοκρατικά ιδεώδη, όπως η ισονομία και η ισοπολιτεία. Μηνύματα που, τότε, συνοψίστηκαν στις λέξεις: «Ψωμί – Παιδεία – Ελευθερία».

 

Σήμερα, 37 χρόνια μετά, μηνύματα που τότε εκφράστηκαν για πρώτη φορά αποκτούν εκ νέου νόημα, προσλαμβάνοντας ένα νέο, πλην όμως εξίσου σημαντικό περιεχόμενο. Η σημερινή γενιά των νέων, μέσα σε ένα περιβάλλον απογοήτευσης, πιάνει ξανά το νήμα από την αρχή. Προσηλωμένη στα δημοκρατικά ιδεώδη, καλείται να μετουσιώσει σε πράξη τα οράματα εκείνης της εποχής και να μη βουλιάξει «στο σκοτάδι της εθνικής κατάθλιψης» και απελπισίας. Η Ιστορία, άλλωστε, έχει καταδείξει πως οι κοινωνικοί αγώνες έχουν συνέχεια, δε σταματούν ποτέ, και όποιος αγωνίζεται δεν έχει καιρό να απελπιστεί.

Δήλωση σχετικά με τη Μεταβολή της Δημοσιονομικής Προσαρμογής

Ο Αναπληρωτής Υπεύθυνος του Τομέα Πολιτικής Ευθύνης Οικονομίας της Νέας Δημοκρατίας, Βουλευτής Φθιώτιδας, κ. Χρήστος Σταϊκούρας, έκανε την ακόλουθη δήλωση σχετικά με τη μεταβολή της δημοσιονομικής προσαρμογής του 2010:

 

 

«Μετά την ανακοίνωση των οριστικών δημοσιονομικών μεγεθών για την περίοδο 2006-2009, η Κυβέρνηση αναθεώρησε και τις δικές της εκτιμήσεις για το ύψος του ελλείμματος του 2010.

Έτσι, σύμφωνα με την Κυβέρνηση, το έλλειμμα αναμένεται να διαμορφωθεί στο 9,4% του ΑΕΠ το 2010, από 7,8% του ΑΕΠ που ήταν ο στόχος στο Προσχέδιο του Προϋπολογισμού.

Πρόκειται συνεπώς για μία αύξηση στο εκτιμώμενο έλλειμμα της τάξεως του 1,6% του ΑΕΠ για το 2010.

Όμως, ο Υπουργός Οικονομικών επαναλάμβανε, σε πρόσφατες δηλώσεις του, ότι η αναθεώρηση του ελλείμματος του 2009 (αύξηση αυτού από το 13,6% του ΑΕΠ στο 15,4% του ΑΕΠ, δηλαδή κατά 1,8% του ΑΕΠ) δεν θα επηρεάσει τη δημοσιονομική προσαρμογή του 2010.

Πιο συγκεκριμένα, ο κ. Παπακωνσταντίνου, στο περιθώριο τόσο του Eurogroup του Οκτωβρίου όσο και της Ετήσιας Συνόδου των μελών του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, διαβεβαίωνε ότι «παρά την αναθεώρηση των δημοσιονομικών δεδομένων της περιόδου 2006-2009, οι επιπτώσεις στο έλλειμμα του 2010 θα είναι περιορισμένες» και ότι το «Πρόγραμμα δεν πρόκειται να εκτροχιαστεί».

Το ίδιο επανέλαβε και σε πρόσφατη συνέντευξή του στην οποία δήλωσε ότι «η ένταξη στα στοιχεία Γενικής Κυβέρνησης δημοσίων επιχειρήσεων και οργανισμών θα επηρεάσει το μέγεθος του ελλείμματος το 2009 και στα έτη πριν από αυτό, για το 2010 η επίδραση είναι πολύ μικρότερη, και θα φροντίσουμε ώστε να μην εκτροχιάσει την προσπάθεια που γίνεται» («Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», 31.10.2010).

Πολύ γρήγορα όμως, για ακόμη μία φορά, οι διαβεβαιώσεις του κ. Υπουργού διαψεύστηκαν.

Το Πρόγραμμα εκτροχιάστηκε.

Το ύψος του ελλείμματος για το 2010 αναθεωρείται από την Κυβέρνηση όσο περίπου και αυτό του 2009 (1,6% του ΑΕΠ και 1,8% του ΑΕΠ αντίστοιχα).

Και αυτό γίνεται γιατί η Κυβέρνηση περιλαμβάνει στην αναθεώρηση του ελλείμματος του 2010 και όλες τις αστοχίες στις προβλέψεις της και τις αποκλίσεις στους στόχους του Προγράμματος, ειδικά στο σκέλος των εσόδων.

Η αναθεώρηση συνεπώς του εκτιμώμενου ελλείμματος αποτελεί για την Κυβέρνηση παραδοχή αποτυχίας του Προγράμματος Οικονομικής Πολιτικής.

Αποτελεί άλλη μία ισχυρή ένδειξη της αναγκαιότητας αλλαγής του μίγματος οικονομικής πολιτικής».

Δήλωση σχετικά με τη Λήψη Νεών Μέτρων

Ο Αναπληρωτής Υπεύθυνος του Τομέα Πολιτικής Ευθύνης Οικονομίας της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Φθιώτιδας, κ. Χρήστος Σταϊκούρας σχετικά με τη λήψη νέων μέτρων, έκανε την ακόλουθη δήλωση:

 

«Μόλις δύο ημέρες πριν από το δεύτερο γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών, ο Υπουργός Οικονομικών κ. Παπακωνσταντίνου έσπευσε να διαψεύσει δημοσίευμα του πρακτορείου Dow Jones σχετικά με τη λήψη νέων μέτρων ύψους 4,5 δισ. ευρώ με τον προϋπολογισμού του 2011, υπογραμμίζοντας ότι «[…] πιστεύουμε ότι τα μέτρα που έχουμε δεσμευτεί και στο Προσχέδιο του Προϋπολογισμού και στο μνημόνιο, τα 9,1 δισ. ευρώ, είναι μέτρα που είναι αρκετά […]» και πως «[…] όλα αυτά που έχουν ακουστεί, με τα νούμερα που έχουν ακουστεί, για τα παραπάνω μέτρα, π.χ. αν είναι 4 δισ. ευρώ κλπ, δεν ισχύουν […]» (Δελτίο Ειδήσεων Mega, 12.11.2010).

Ωστόσο, χθες, δύο ημέρες μετά το δεύτερο γύρο των αυτοδιοικητικών εκλογών, ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Οικονομικών κ. Γεωργακόπουλος σημείωσε για το 2011 πως στόχος παραμένει η μείωση του ελλείμματος στο 7,6% και προσδιόρισε την πρόσθετη προσαρμογή που θα απαιτηθεί στα 4 δισ. ευρώ (Βήμα 99.5, 16.11.2010).

Χθες, μάλιστα, ο Υπουργός Οικονομικών κ. Παπακωνσταντίνου, στο πλαίσιο των εργασιών του Συμβουλίου Υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, αναδιπλώθηκε και δήλωσε πως «[…] σεβόμαστε πλήρως τους στόχους του 2011 και σκοπεύουμε να πάρουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα […]» (Βρυξέλλες, 16.11.2010).

Είναι εμφανές πως για ακόμα μία φορά η Κυβέρνηση βρίσκεται σε πλήρη σύγχυση.

Για άλλη μία φορά, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. άλλα έλεγε προεκλογικά και άλλα θα πράξει μετεκλογικά».

 

Δήλωση σχετικά με την ανακοίνωση της Eurostat για την Αναθεώρηση του Ελλείμματος του 2009

Ο Αναπληρωτής Υπεύθυνος του Τομέα Πολιτικής Ευθύνης Οικονομίας της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Φθιώτιδας, κ. Χρήστος Σταϊκούρας, έκανε την ακόλουθη δήλωση, σχετικά με την ανακοίνωση της Eurostat για την αναθεώρηση του ελλείμματος του 2009:

 

«Σήμερα, λίγες μόλις ώρες μετά την ολοκλήρωση των αυτοδιοικητικών εκλογών, η Eurostat ανακοίνωσε την 4η αναθεώρηση του ελλείμματος στον πρώτο χρόνο διακυβέρνησης ΠΑΣΟΚ.

Έτσι, το έλλειμμα Γενικής Κυβέρνησης του 2009 διαμορφώνεται στο 15,4% του ΑΕΠ, από 13,8% του ΑΕΠ (στο Προσχέδιο του Προϋπολογισμού), από 13,6% του ΑΕΠ (τον Απρίλιο), από 12,7% του ΑΕΠ (στο Πρόγραμμα Σταθερότητας και Ανάπτυξης) που κατέθεσε η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ  .

Έλλειμμα σαφώς υψηλό. Υψηλό λόγω των χρόνιων αδυναμιών της Ελληνικής οικονομίας, της οικονομικής κρίσης, των λογιστικών ακροβασιών της Κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ (ματαίωση «ώριμων» δημόσιων εισπράξεων του 2009, μεταφορά εισπράξεων του 2009 στο 2010, και μετάθεση πληρωμών του 2010 στο 2009), της επαναταξινόμησης στοιχείων, των λογιστικών προσαρμογών.

Επαναταξινομήσεις και λογιστικές προσαρμογές, και όχι απόκρυψη στοιχείων από την προηγούμενη Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.

Όπως είναι για παράδειγμα, η ένταξη των ΔΕΚΟ στα στοιχεία της Γενικής Κυβέρνησης, η οποία, σύμφωνα με την Έκθεση της Επιτροπής για την Αξιοπιστία των Δημοσιονομικών Στοιχείων, Επιτροπής που συνέστησε ο Υπουργός Οικονομικών, δεν ανταποκρίνεται στην ισχύουσα ευρωπαϊκή πρακτική.

Άλλωστε, μόλις πριν από λίγο καιρό, ο Επίτροπος κ. Rehn υπογράμμισε ότι “[…] η Eurostat έχει εντοπίσει συγκεκριμένους φορείς που πρέπει να επανακατηγοριοποιηθούν ως δημόσιοι φορείς […]” και ο Πρόεδρος του Eurogroup κ. Juncker σημείωσε ότι η όποια αναθεώρηση δεν θα είναι το αποτέλεσμα παρατυπιών ή παραλείψεων της κυβέρνησης της Ελλάδας, αλλά το αποτέλεσμα της ‘’επανακατηγοριοποίησης’’ ορισμένων κρατικών δαπανών, καταρρίπτοντας τους ισχυρισμούς του κ. Πρωθυπουργού πως “[…] αλήθεια είναι ότι, ακόμα και σήμερα, η Eurostat βρίσκει «γαλάζιους» σκελετούς στην ντουλάπα του ελλείμματος […]” (17.10.2010).

Εκτός, όμως, της σημερινής αναθεώρησης των δημοσιονομικών μεγεθών, τα τελευταία στοιχεία καταδεικνύουν και την αναποτελεσματικότητα του ακολουθούμενου μείγματος οικονομικής πολιτικής.

Αναποτελεσματικότητα η οποία απεικονίζεται στην επιδείνωση της ύφεσης (4,5% το τρίτο τρίμηνο του 2010 σε σχέση με το αντίστοιχο περυσινό τρίμηνο) και στην αύξηση της ανεργίας (12,2% τον Αύγουστο του 2010 από 9% τον Αύγουστο του 2009).

Αναποτελεσματικότητα που αποτυπώνεται στην πορεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού, καθώς σύμφωνα με τα στοιχεία του πρώτου δεκαμήνου:

  • Η υστέρηση εσόδων έναντι των στόχων συνεχίζεται, καθώς τα καθαρά έσοδα αυξήθηκαν μόλις κατά 3,7% το πρώτο δεκάμηνο του έτους σε σχέση με πέρυσι, έναντι αναθεωρημένου στόχου για ετήσια αύξηση κατά 8,7% (ο στόχος του «Μνημονίου» ήταν για αύξηση 13,7%).
  • Οι δαπάνες είναι μειωμένες σε σχέση με πέρυσι, κυρίως λόγω της οριζόντιας περιοριστικής εισοδηματικής πολιτικής και της συρρίκνωσης των προγραμμάτων κοινωνικής προστασίας.
  • Η συρρίκνωση των δαπανών για δημόσιες επενδύσεις είναι δραματική, καθώς οι δαπάνες του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) είναι μειωμένες κατά 24,6% το πρώτο δεκάμηνο του έτους σε σχέση με πέρυσι.

Έτσι, το έλλειμμα φαίνεται να συρρικνώνεται λογιστικά κατά 7,5 δισ. ευρώ – και όχι κατά 14 δισ. ευρώ που εκτιμά το Υπουργείο Οικονομικών για όλο το έτος – το πρώτο δεκάμηνο του 2010, εκ των οποίων τα 2,4 δισ. ευρώ (ή το 1/3 της μείωσης) προέρχονται από τη μείωση των δαπανών του ΠΔΕ και της επιστροφής φόρων στις επιχειρήσεις.

Πολιτικές επιζήμιες για τη χώρα και την Οικονομία.

Συνεπώς, ο συνδυασμός της σημερινής αναθεώρησης των δημοσιονομικών μεγεθών και της αναποτελεσματικότητας του ακολουθούμενου μείγματος οικονομικής πολιτικής οδηγούν σε νέα μέτρα.

Νέα μέτρα, εκτός αυτών που περιλαμβάνονται ήδη στο Μνημόνιο, και τα οποία ανέρχονται περίπου στα 7 δισ. ευρώ για το 2011 (5,3 δισ. ευρώ πρόσθετοι φόροι και 1,4 δισ. ευρώ περαιτέρω περικοπές δαπανών).

Νέα μέτρα που οδηγούν σε ασφυξία την Οικονομία και σε απόγνωση την κοινωνία.

 

Αυτό που θέλω απλώς να επαναλάβω είναι ότι, όταν λέμε για νέα μέτρα, τα μέτρα υπάρχουν. Υπάρχουν στο Μνημόνιο. Υπάρχουν στο προσχέδιο του Προϋπολογισμού. Το γεγονός ότι υπάρχουν στο Μνημόνιο, δεν σημαίνει ότι είναι παλαιά μέτρα, αφού τις επιπτώσεις αυτών δεν τις έχει ζήσει η Ελληνική κοινωνία. Θα τις ζήσει το 2011. Όπως είναι η μετάταξη προϊόντων από χαμηλό σε υψηλό συντελεστή ΦΠΑ, όπως είναι η αύξηση των αντικειμενικών αξιών, όπως είναι η έκτακτη εισφορά των επιχειρήσεων. Αυτή τη στιγμή, το ζητούμενο είναι αν θα υπάρξουν και νέα μέτρα εκτός Μνημονίου».

 

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Με βάση αυτά που μας είπατε η ερώτηση που προκύπτει είναι απλή: Μήπως τα νέα μέτρα, αυτά που λέτε, που θα ήθελα κιόλας να μας πείτε ποια εκτιμάτε ότι μπορεί να είναι αυτά τα μέτρα, ενδεικτικά, μήπως είναι αναπόφευκτα, όταν το χρέος είναι στο 135%  του ΑΕΠ και το έλλειμμα είναι στο 15,3%;

 

ΧΡ. ΣΤΑΪΚΟΥΡΑΣ: Πρώτα από όλα, για νέα μέτρα δεν μπορώ να μιλήσω διότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν συζητήσεις και ήδη υπάρχουν οι πρώτες αναφορές, όπως είπε ο κ. Εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας, ο κ. Π. Παναγιωτόπουλος. Δεύτερον, να μην μπερδεύουμε το χρέος με το έλλειμμα. Για το χρέος είμαστε σαφείς. Έχουμε διατυπώσει άποψη, έχουμε μιλήσει για αξιοποίηση της περιουσίας του Δημοσίου.

Για το έλλειμμα, τα μέτρα θα πρέπει να στραφούν προς την κατεύθυνση που λέει και η Τράπεζα της Ελλάδος. Η Τράπεζα της Ελλάδος, τι είπε την προηγούμενη εβδομάδα; Ότι χρειάζεται συγκερασμός περιοριστικής – και το λέμε και εμείς – δημοσιονομικής πολιτικής με μέτρα τόνωσης της αγοράς, με αναπτυξιακά μέτρα. Παράλληλα λέει ότι η προσέγγιση της δημοσιονομικής προσαρμογής  θα πρέπει να είναι από το σκέλος των δαπανών και όχι των εσόδων. Και με βάση το προσχέδιο και τα ποσοτικά στοιχεία που σας παρέθεσα, τα 5,5 δισ. είναι από τα έσοδα και μόνο 1,5 δισ. είναι από τις δαπάνες.

Και ο τρίτος άξονας είναι ότι θα πρέπει, οποιαδήποτε περαιτέρω περιστολή δαπανών να γίνει με την αντιμετώπιση της σπατάλης. Και νομίζω ότι εδώ υπάρχουν πολλές ακόμα σπατάλες που μπορεί να περιορίσει η Ελληνική Κυβέρνηση.

Δήλωση για την Ανακοίνωση του ΑΕΠ

Ο Αναπληρωτής Υπεύθυνος του Τομέα Πολιτικής Ευθύνης Οικονομίας της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Φθιώτιδας, κ. Χρήστος Σταϊκούρας, έκανε την ακόλουθη δήλωση, σχετικά με την ανακοίνωση του ΑΕΠ:

«H Ελληνική Οικονομία, δυστυχώς, συνεχίζει την αδιέξοδη πορεία της.

Βυθίζεται όλο και πιο βαθιά στην ύφεση.

Το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ), κατά το 3ο τρίμηνο του έτους, παρουσίασε μείωση κατά 4,5% σε σχέση με το 3ο τρίμηνο του 2009 και μείωση κατά 1,1% σε σχέση με το 2ο τρίμηνο του τρέχοντος έτους.

Πρόκειται για πρωτοφανή, σε ένταση και έκταση, συρρίκνωση της Ελληνικής οικονομίας, τη μεγαλύτερη από το 1975.

Για τη μεγαλύτερη ύφεση στην Ευρώπη, όταν ο μέσος Ευρωπαϊκός όρος του ΑΕΠ διαμορφώνεται στο 2,1%, κατά το 3ο τρίμηνο του έτους.

Για τη μοναδική Ευρωπαϊκή χώρα, μαζί με τη Ρουμανία, με αρνητικό πρόσημο στο ρυθμό ανάπτυξης.

Αυτή η πτώση του ΑΕΠ σε συνδυασμό με τη διαρκώς αυξανόμενη ανεργία (12,2% τον Αύγουστο του 2010 από 9% τον Αύγουστο του 2009) έχει οδηγήσει την Οικονομία σε παράλυση και την κοινωνία σε απελπισία.

Τώρα, δεν θα υπενθυμίσουμε τις έγκαιρες και συνεχείς επισημάνσεις της Νέας Δημοκρατίας για το λάθος μείγμα της ασκούμενης οικονομικής πολιτικής.

Θα υπογραμμίσουμε όμως, εναρμονισμένοι με το μήνυμα των πολιτών κατά τις εκλογές, την επιτακτική ανάγκη η Κυβέρνηση να αλλάξει, τουλάχιστον από εδώ και μπρος, αυτό το μείγμα.

Οι καιροί δεν προσφέρονται για κομματικές εμπάθειες και αυτάρεσκες και αλαζονικές συμπεριφορές».

Δήλωση για το Ακολουθούμενο Μείγμα Οικονομικής Πολιτικής

Ο Αναπληρωτής Υπεύθυνος του Τομέα Πολιτικής Ευθύνης Οικονομίας της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Φθιώτιδας, κ. Χρήστος Σταϊκούρας σχετικά με το ακολουθούμενο μείγμα οικονομικής πολιτικής, έκανε την ακόλουθη δήλωση:

 

«Η Νέα Δημοκρατία υποστήριξε, από την πρώτη στιγμή, πως το μείγμα οικονομικής πολιτικής για τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος θα πρέπει να εδράζεται στη διάκριση στα βασικά συστατικά του:

Στο «διαρθρωτικό» έλλειμμα, το οποίο είναι αποτέλεσμα των χρόνιων αδυναμιών και αγκυλώσεων της οικονομίας, και στο «κυκλικό» έλλειμμα, το οποίο είναι συνέπεια των επιπτώσεων  του οικονομικού κύκλου.

Αυτή τη διάκριση αποτυπώνουν και πρόσφατες μελέτες, όπως είναι αυτές του ΚΕΠΕ (Οικονομικές Εξελίξεις, Μάιος 2010) και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (Μηνιαίο Δελτίο, Ιούλιος 2010).

Ενδεικτικά, ο διαχωρισμός αυτός παρουσιάζεται και στο ακόλουθο διάγραμμα της ΕΚΤ, το οποίο και ενσωμάτωσε πρόσφατα σε Ομιλία του ο πρώην Αντιπρόεδρος της ΕΚΤ και Σύμβουλος του κ. Πρωθυπουργού κ. Παπαδήμος.

Διάγραμμα στο οποίο και καταγράφεται η μεγάλη διόγκωση των ελλειμμάτων σε όλη την Ευρωζώνη, κατά την περίοδο 2007-2009.

Αυτός ο διαχωρισμός του ελλείμματος είναι σημαντικός, διότι απαιτεί διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης των συστατικών του.

Απαιτεί ένα μείγμα οικονομικής πολιτικής που, από τη μία πλευρά, θα περιλαμβάνει τις αναγκαίες, συσταλτικές, πολιτικές δημοσιονομικής προσαρμογής, προκειμένου να συρρικνωθεί το «διαρθρωτικό» έλλειμμα και, από την άλλη, θα περικλείει αντισταθμιστικά μέτρα, μηδενικού ή ελαχίστου δημοσιονομικού κόστους, τόνωσης της αγοράς ώστε να αντιμετωπισθεί το «κυκλικό» έλλειμμα.

Ένα άλλο, ρεαλιστικό, μείγμα για την έξοδο της χώρας από το «Μνημόνιο» και την κρίση, το οποίο έγκαιρα και αναλυτικά έχει παρουσιάσει στους πολίτες η Νέα Δημοκρατία.

Μείγμα, το οποίο η Κυβέρνηση αφού αρχικά το αγνόησε, στη συνέχεια το διαστρέβλωσε, και σήμερα δείχνει να μην το κατανοεί.

Μείγμα, όμως, που δίνει ελπίδα στους πολίτες και προοπτική στην οικονομία.»

TwitterInstagramYoutube