Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας:
Από την πρωτοφανή κρίση στη μη-χαμένη ευκαιρία
Χρήστος Σταϊκούρας
Βουλευτής ΝΔ, Καθηγητής ΟΠΑ
Πρώην Υπουργός Οικονομικών (2019-2023) και Υποδομών & Μεταφορών (2023-2025)
Το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δημιουργήθηκε μέσα στην πρωτοφανή κρίση της πανδημίας και αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης των τελευταίων δεκαετιών. Το 2020, οι περιορισμοί στην οικονομική δραστηριότητα προκάλεσαν απότομη και βαθιά ύφεση, με τις Κυβερνήσεις να καλούνται να στηρίξουν εργαζομένους, επιχειρήσεις και εισοδήματα. Για την Ελλάδα, η πρόκληση ήταν ακόμη μεγαλύτερη, καθώς μόλις έβγαινε από μια δεκαετή οικονομική κρίση και διέθετε περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια.
Η Ευρώπη επέλεξε μια κοινή και ισχυρή απάντηση. Οι ηγέτες της συμφώνησαν στη δημιουργία του NextGenerationEU, ύψους 750 δισ. ευρώ, προχωρώντας για πρώτη φορά σε μεγάλης κλίμακας κοινό δανεισμό. Για την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή αποτέλεσε σημαντική ευκαιρία, τόσο ως προς το ύψος των πόρων όσο και ως προς την αξιοποίησή τους.
Με τη συμβολή του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, η Ελλάδα εξασφάλισε το μεγαλύτερο πακέτο ως ποσοστό του ΑΕΠ μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών. Μέσα από συστηματική εθνική εργασία δημιουργήθηκε το «Ελλάδα 2.0», ένα συνεκτικό σχέδιο επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, με σαφή χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα ορόσημα, για τον μετασχηματισμό του κράτους, της οικονομίας και της κοινωνίας. Στο Υπουργείο Οικονομικών συμμετείχαμε ενεργά, και μέσα από τις διαδοχικές συνεδριάσεις του Eurogroup, ώστε οι αυξημένοι πόροι να κατευθυνθούν στους βασικούς στόχους του Ταμείου, την πράσινη και ενεργειακή μετάβαση και την ψηφιοποίηση του κράτους και της οικονομίας.
Σήμερα, οι συνολικές εκταμιεύσεις ανέρχονται σε 24,6 δισ. ευρώ, έχουν εκπληρωθεί 253 ορόσημα και στόχοι, ενώ οι πληρωμές του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και τα εκταμιευμένα δάνεια φτάνουν συνολικά τα 28,4 δισ. ευρώ. Στόχος είναι η πλήρης αξιοποίηση του εθνικού φακέλου των 36 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2026.
Οι μεταρρυθμίσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, τη φορολογική συμμόρφωση, την αγορά εργασίας, την ενέργεια, τη δικαιοσύνη, την παιδεία, την υγεία, τις υποδομές. Ενδεικτικά, υλοποιείται το πρόγραμμα «Προλαμβάνω», έχουν ολοκληρωθεί περισσότερες από 230 ανακαινίσεις σε δομές υγείας, κυκλοφορούν εκατοντάδες καινούργια ηλεκτρικά λεωφορεία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ολοκληρώθηκε ο Ε65, χρηματοδοτούνται εργασίες στον ΒΟΑΚ και αξιοποιούνται πόροι για την αποκατάσταση των ζημιών από τον «Daniel».
Παράλληλα, το Ταμείο στηρίζει την επιχειρηματικότητα και κινητοποιεί ιδιωτικές επενδύσεις μέσω χαμηλότοκων επιχειρηματικών δανείων, εγγυήσεων InvestEU, επενδυτικών κεφαλαίων και στεγαστικών προγραμμάτων. Συνολικά, αναμένεται να κινητοποιηθούν επενδύσεις και χρηματοδοτήσεις ύψους 46,6 δισ. ευρώ, ενισχύοντας την αναπτυξιακή δυναμική της οικονομίας.
Με την ολοκλήρωση του «Ελλάδα 2.0» ενισχύουμε την ανθεκτικότητα της οικονομίας και των υποδομών, εκσυγχρονίζουμε το κράτος, απλοποιούμε τις διαδικασίες, ενισχύουμε τη διαφάνεια και δημιουργούμε περισσότερες ευκαιρίες και θέσεις εργασίας.
Η ολοκλήρωση του προγράμματος δεν είναι το τέλος, αλλά η αφετηρία για τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και την αξιοποίηση όσων πετύχαμε. Στόχος είναι οι αλλαγές να έχουν διάρκεια και να μεταφράζονται σε μεγαλύτερη παραγωγικότητα, περισσότερη κοινωνική συνοχή και καλύτερη καθημερινότητα για όλους. Τώρα, πάνω σε πιο γερά θεμέλια, είναι η ώρα για το επόμενο μεγάλο άλμα: μια πατρίδα ακόμη πιο ισχυρή, παραγωγική, ασφαλή και συνεκτική.
