Μπορείτε να ακούσετε τη συνένετευξη εδώ:
Μπορείτε να ακούσετε τη συνένετευξη εδώ:
Ελάχιστα 24ωρα πριν την έξοδο από το 3ο πρόγραμμα, σας δίνει η Ελλάδα την εντύπωση οικονομίας που βγαίνει από το έπος των μνημονίων;
Έξοδος από τα μνημόνια δεν υφίσταται, αφού οι πολιτικές λιτότητας συνεχίζουν και «αυγατίζουν» τα επόμενα έτη, οι δημοσιονομικοί στόχοι παραμένουν ιδιαίτερα υψηλοί για πολλά χρόνια, η δημόσια περιουσία είναι δεσμευμένη για πολλές δεκαετίες, η ρύθμιση του χρέους τελεί υπό αυστηρές προϋποθέσεις και η χώρα εισέρχεται σε καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας, πρωτόγνωρα αυστηρό για τα ευρωπαϊκά δεδομένα.
Έξοδος από το πρόγραμμα υφίσταται, θα πρέπει όμως να είχε διασφαλισθεί η επαρκής, φθηνή και διαρκής χρηματοδότηση της χώρας από τις διεθνείς αγορές. Και δυστυχώς, κάτι τέτοιο σήμερα δεν υφίσταται.
Κοιτάζοντας τη πορεία του ελληνικού 10ετούς ομολόγου τον τελευταίο μήνα, είναι η 2η χειρότερη στην Ευρωζώνη, μετά το Ιταλικό. To ρωτώ με αφορμή και τον προ ημερών ισχυρισμό του κ. Τσακαλώτου ότι «τα προβλήματα της Τουρκίας δεν επηρεάζουν την καθαρή έξοδο». Τι βλέπουν οι αγορές και δεν μας εμπιστεύονται;
Το κόστος δανεισμού της χώρας, και ιδιαίτερα οι επιτοκιακές διαφορές από τις άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες (spreads), ήταν, με αποκλειστική ευθύνη της Κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ, ιδιαίτερα υψηλά και ευμετάβλητα και πριν τα προβλήματα στην Τουρκία.
Η άμεση όμως επίδραση της οικονομικής κρίσης στη γείτονα χώρα, στον τρόπο που αντιμετωπίζουν την Ελλάδα οι διεθνείς αγορές, επιβεβαιώνει ότι δεν έχουν δημιουργηθεί οι συνθήκες για τη διασφάλιση χαμηλού κόστους δανεισμού.
Με αποτέλεσμα η χώρα μας να αποδεικνύεται εξαιρετικά ευάλωτη σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς.
Εάν η Κυβέρνηση είχε υλοποιήσει ένα συνεκτικό πλαίσιο μεταρρυθμίσεων και ιδιωτικοποιήσεων, εάν είχε εξαλείψει τους κεφαλαιακούς περιορισμούς, εάν είχαν ληφθεί έγκαιρα γενναίες αποφάσεις για τη ρύθμιση του χρέους, εάν είχε ενταχθεί η Ελλάδα στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, τότε, με δεδομένη και την υψηλή διεθνώς διαθέσιμη ρευστότητα, τα επιτόκια δανεισμού θα ήταν ήδη χαμηλότερα και λιγότερο ευμετάβλητα.
Η χώρα χρειάζεται μια σοβαρή και αξιόπιστη Κυβέρνηση, με βούληση και σχέδιο, που θα υλοποιήσει με αποφασιστικότητα όλες τις μεταρρυθμίσεις που είναι αναγκαίες για την ανάταξη της χώρας. Με απλά λόγια, χρειάζεται επειγόντως πολιτική αλλαγή.
Βλέπετε εμπάσει περιπτώσει, κάποιες έστω ενδείξεις δυναμισμού της ελληνικής οικονομίας, όπως είχε συμβεί σε Πορτογαλία, Κύπρο, Ιρλανδία, κατά τη χρονιά εξόδου από τα δικά τους μνημόνια ;
Δυναμισμός σημαίνει υψηλή και διατηρήσιμη ανάπτυξη.
Όμως, η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ, με ευθύνη της, επανέφερε την οικονομία στην ύφεση το 2015 και το 2016, απέτυχε, και μάλιστα σημαντικά, στους αναπτυξιακούς στόχους για το 2017, αναθεώρησε «προς τα κάτω» την εκτίμηση για την ανάπτυξη του 2018 και προβλέπει συρρικνωμένους ρυθμούς μεγέθυνσης μέχρι το 2022. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2022 προβλέπεται χαμηλότερος ρυθμός ανάπτυξης από το 2018!
Η ελληνική οικονομία, δυστυχώς, παρακολουθεί από τη θέση του ουραγού την αναπτυξιακή πορεία των εταίρων. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι ουσιαστικά δεν υφίσταται αναπτυξιακό σχέδιο. Το σχέδιο που κατέθεσε η Κυβέρνηση είναι πρόχειρο και πτωχό, αφού αποτελεί μία γενικόλογη «έκθεση ιδεών», χωρίς ποσοτικοποιημένους στόχους και συγκεκριμένες πολιτικές.
Συνεπώς η χώρα βρίσκεται σε μία κατάσταση παραλυτικής στασιμότητας και η οικονομία της λιμνάζουσα, συνεχίζει την «επί ξηρού ακμής» πορεία της.
Ενόψει ΔΕΘ υπάρχει ο φόβος ενός μπαράζ παροχολογίας από πλευράς Κυβέρνησης. Το φοβάστε, και τι επίπτωση θα έχει για τους επενδυτές, στους οποίους ποντάρει τόσο πολλά η Κυβέρνηση;
Οι επενδυτές ζητούν σταθερότητα, αξιοπιστία, εμπιστοσύνη, σοβαρότητα και υπευθυνότητα. Και χωρίς τις παροχολογίες, τα spreads παραμένουν υψηλά, διότι αυτά τα συστατικά αποτελούν «είδη εν ανεπαρκεία» για τη σημερινή Κυβέρνηση.
Σε ότι αφορά το τι θα πράξει η Κυβέρνηση, δεν θα με εκπλήξει το οτιδήποτε, προκειμένου να «γαντζωθεί» για λίγο ακόμη στην εξουσία.
Οι πολίτες όμως δεν «τσιμπούν» και δεν είναι «εξαγοράσιμοι», αφού βιώνουν στην καθημερινότητά τους τη μεγάλη συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματός του επί της σημερινής διακυβέρνησης.
Που απέτυχαν τελικά τα μνημόνια; Τι φταίει και σήμερα, τουλάχιστον σε επίπεδο παραγωγής, βρισκόμαστε εκεί που ήμασταν το 2014 ;
Από την εφαρμογή των μνημονίων μπορούμε να εξάγουμε ορισμένα πολύ βασικά συμπεράσματα. Ενδεικτικά:
Σήμερα, κρίνοντας εκ του αποτελέσματος, μπορούμε να ισχυριστούμε ότι στο 2ο Πρόγραμμα, το 2012, διορθώθηκαν πολλά από τα λάθη του 1ου Μνημονίου. Επιμηκύνθηκε η περίοδος προσαρμογής, τροποποιήθηκε το μείγμα της δημοσιονομικής πολιτικής, μειώθηκε το ύψος και βελτιώθηκε το «προφίλ» του δημοσίου χρέους, αποπληρώθηκε το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών του Δημοσίου, πραγματοποιήθηκαν σημαντικές διαρθρωτικές αλλαγές, υλοποιήθηκαν οι πρώτες, και μοναδικές μέχρι σήμερα, μειώσεις φορολογικών συντελεστών.
Το αποτέλεσμα ήταν τελικά η κατάσταση, το 2014, να έχει σταθεροποιηθεί. Και η χώρα να παρουσιάζει, μετά από 6 συνεχή έτη ύφεσης, θετικό και με δυναμική ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης.
Δυστυχώς όμως, αντί η χώρα να επιταχύνει στηριζόμενη στις ευνοϊκές συνθήκες και προοπτικές που είχαν τότε δημιουργηθεί, οπισθοχώρησε. Αποτέλεσε, τα τελευταία 3,5 χρόνια, τη μοναδική, παγκοσμίως, «αρνητική αναπτυξιακή έκπληξη». Μπήκε στη δίνη νέων, αχρείαστων μνημονίων, πολλά δισεκατομμύρια ευρώ νέα μέτρα λιτότητας, κυρίως νέοι φόροι, ελήφθησαν, το κατά μέσο όρο διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών συρρικνώθηκε σημαντικά, το ληξιπρόθεσμο χρέος τους σε εφορίες και ασφαλιστικά ταμεία διογκώθηκε, ενώ οι τράπεζες χρειάστηκαν μια νέα ανακεφαλαιοποίηση, μετά την οποία το Δημόσιο έχασε ιδιοκτησία και κεφάλαια.
Συνεπώς, σήμερα, είναι καλό να αφήσουμε στην άκρη τις «αυταπάτες» που τόσο κόστισαν στη χώρα τα τελευταία χρόνια, και να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις «φυγής προς τα εμπρός».
Η Νέα Δημοκρατία, σε αυτή την κατεύθυνση, έχει καταθέσει, και διαρκώς εμπλουτίζει, ένα συνεκτικό και τεκμηριωμένο σχέδιο, με βασικούς άξονες την αλλαγή του μίγματος δημοσιονομικής πολιτικής, την υλοποίηση ενός συνεκτικού σχεδίου μεταρρυθμίσεων που θα βελτιώσει τη διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και τη ενίσχυση της ρευστότητας στην πραγματική οικονομία, με στόχο την επίτευξη υψηλής και διατηρήσιμης ανάπτυξης, τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων απασχόλησης και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.
Σε λίγες ώρες, μετά από 8 χρόνια ολοκληρώνεται και τυπικά το ελληνικό μνημονιακό πρόγραμμα. Γιατί επιμένετε να υποστηρίζετε ότι η έξοδος δεν είναι καθαρή;
Γιατί ολοκληρώνεται το πρόγραμμα με χρηματοδότηση, και εισερχόμαστε σε ένα νέο χωρίς χρηματοδότηση, με πρόσθετα μέτρα λιτότητας για τα προσεχή έτη, με υψηλούς δημοσιονομικούς στόχους για πολλά χρόνια, με ρυθμίσεις για το χρέος που τελούν υπό όρους και προϋποθέσεις, με ενισχυμένη εποπτεία, πρωτόγνωρα αυστηρή για τα ευρωπαϊκά δεδομένα.
Συνεπώς, όσο και να προσπαθούν να το «καμουφλάρουν», η αλήθεια είναι ότι οι δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ είναι βαριές και πολύχρονες, πολύ πιο ασφυκτικές από αυτές των άλλων κρατών-μελών που βγήκαν από τα μνημόνια.
Η Κυβέρνηση μπορεί να καταφέρει να μην μειωθούν οι συντάξεις από τις αρχές του 2019; Εσείς θα την στηρίξετε;
Οι συνταξιούχοι ήδη υφίστανται, εξαιτίας επιλογών της σημερινής Κυβέρνησης, μεγάλες μειώσεις στις κύριες και επικουρικές συντάξεις τους.
Και προβλέπονται νέες για το 2019, ψηφισμένες μόνο από την κυβερνητική πλειοψηφία. Αχρείαστες μειώσεις οι οποίες δεν περιλαμβάνονταν στο 3ο Μνημόνιο, αλλά προστέθηκαν μεταγενέστερα, ως αποτέλεσμα της ανικανότητας και της ανευθυνότητας της Κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ. Η Νέα Δημοκρατία αυτές δεν τις ψήφισε.
Ας σταματήσει συνεπώς η Κυβέρνηση την πολιτική υποκρισία και ας έκανε πράξη την πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία της Νέας Δημοκρατίας να καταργηθούν οι σχετικές διατάξεις που προβλέπουν τις μελλοντικές περικοπές στις συντάξεις. Όμως δεν το έπραξε.
Σε κάθε περίπτωση, αναμένουμε. Η θέση της Νέας Δημοκρατίας δεν έχει μεταβληθεί.
Κύριε Σταϊκούρα, υποστηρίζετε πως θα μειώσετε την υπερφορολόγηση. Πως θα τα καταφέρετε; Γιατί η σημερινή Κυβέρνηση δεν μειώνει τους φόρους;
Πράγματι, το υποστηρίζουμε και θα το πράξουμε. Όπως κάναμε και το 2014, όταν μειώθηκαν φορολογικοί συντελεστές (π.χ. ΦΠΑ στη εστίαση, ΕΦΚ στο πετρέλαιο θέρμανσης, ασφαλιστικές εισφορές κ.α.), χωρίς να προβλέπεται στο 2ο Μνημόνιο.
Συνεπώς, κάτι αντίστοιχο σήμερα, με τεκμηριωμένο τρόπο, είναι εφικτό. Αρχικά, μεταξύ άλλων, επιτυγχάνοντας τις δεσμευμένες οροφές πρωτογενών δαπανών, μη διογκώνοντας το δημόσιο τομέα και διευρύνοντας τη φορολογική βάση, με την καθολική χρήση ηλεκτρονικών συναλλαγών. Και μεταγενέστερα, με την επιδίωξη μείωσης των υψηλών δημοσιονομικών στόχων.
Για να μειώσεις όμως τους φόρους, θα πρέπει και να το πιστεύεις. Δυστυχώς, ακόμη και σήμερα, ο αρμόδιος Υπουργός όχι μόνο ιδεολογικά δεν το πιστεύει, αλλά και αιθεροβατεί υποστηρίζοντας ότι η φορολογία των πολιτών δεν είναι υψηλή.
Γιατί εσείς να πετύχετε μείωση των πρωτογενών πλεονασμάτων;
Εμείς πιστεύουμε ότι υλοποιώντας ένα συνεκτικό σχέδιο μείωσης της φορολόγησης των πολιτών, υλοποίησης διαρθρωτικών αλλαγών και ενίσχυσης της ρευστότητας στην οικονομία, θα μπορέσουμε να αυξήσουμε την ποσότητα και να βελτιώσουμε τη σύνθεση του πλούτου της χώρας.
Η επίτευξη υψηλότερων ρυθμών μεγέθυνσης της οικονομίας με τη σειρά της, θα βελτιώσει ακόμη περισσότερο τη βιωσιμότητα του χρέους, δίνοντας τη δυνατότητα για σταδιακή αποκλιμάκωση των υψηλών δημοσιονομικών στόχων, προσθέτοντας «βαθμούς ελευθερίας» για ακόμη μεγαλύτερες μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών.
Η οικονομική κατάσταση της Τουρκίας επηρεάζει τη χώρα μας;
Η χώρα, με ευθύνη της Κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ, δεν έχει δημιουργήσει τις αναγκαίες συνθήκες για τη συστηματική χρηματοδότησή της από τις διεθνείς αγορές με χαμηλό κόστος δανεισμού, με αποτέλεσμα να είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς.
Εάν υπήρχε κυβερνητική σοβαρότητα και υπευθυνότητα, εάν είχε υλοποιηθεί ένα συνεκτικό πλαίσιο μεταρρυθμίσεων και ιδιωτικοποιήσεων, εάν δεν υπήρχαν κεφαλαιακοί περιορισμοί, εάν είχαν αναληφθεί έγκαιρα πιο γενναίες αποφάσεις για τη ρύθμιση του χρέους, εάν η χώρα είχε ενταχθεί στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, τότε, με δεδομένη την υψηλή διεθνώς διαθέσιμη ρευστότητα, τα επιτόκια δανεισμού θα ήταν ήδη χαμηλότερα και λιγότερο ευμετάβλητα.
Όλα αυτά όμως, με αποκλειστική ευθύνη της σημερινής διακυβέρνησης, δεν έγιναν.
Γιατί προϋποθέτουν μία μεταρρυθμιστική και αξιόπιστη Κυβέρνηση, με βούληση και σχέδιο, που θα υλοποιήσει πραγματικά προοδευτικές πολιτικές.
Αυτά, μόνο η επόμενη Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας μπορεί να τα διασφαλίσει.
Ο ανασχηματισμός μπορεί να αλλάξει το κλίμα και να δώσει μήνυμα επανεκκίνησης στην Κυβέρνηση;
Η κοινωνία είναι απαισιόδοξη και νιώθει ανασφαλής, βιώνει διαρκείς μειώσεις του διαθέσιμου εισοδήματός της, συνεχείς εθνικές υποχωρήσεις και πρωτόγνωρες εθνικές τραγωδίες, εξαιτίας μιας ανίκανης, ανεύθυνης και τυχοδιωκτικής Κυβέρνησης.
Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον, η χώρα έχει μπει σε μία άτυπη προεκλογική περίοδο. Όσο πιο σύντομα αυτή ολοκληρωθεί, τόσο το καλύτερο για τη χώρα.
Είναι βέβαια γεγονός ότι η Κυβέρνηση θα προσπαθήσει, χωρίς ηθικές αναστολές και ιδεολογικές συντεταγμένες, με συνεχείς πολιτικές μεταμφιέσεις, επιδεικνύοντας καιροσκοπική εσωτερική συνοχή, εργαλειοποιώντας θεσμούς, καλλιεργώντας πολιτικό περιβάλλον τοξικότητας και αβεβαιότητας, υλοποιώντας πολιτικούς ακροβατισμούς, όπως είναι ο ανασχηματισμός και οι μετακινήσεις ημερομηνιών διεξαγωγής εκλογικών αναμετρήσεων, να «γαντζωθεί» όσο περισσότερο μπορεί στην εξουσία.
Μάταιος ο κόπος, το κλίμα δεν αλλάζει. Η Κυβέρνηση ζυγίστηκε με τα προβλήματα της χώρας, μετρήθηκε και βρέθηκε ελλιποβαρής.
Επιμένετε ότι θα αποδοθούν οι ευθύνες για την πυρκαγιά στο Μάτι. Να περιμένουμε άμεσα συγκεκριμένες πρωτοβουλίες;
Η συγκάλυψη, η μετάθεση και η διάχυση ευθυνών, η ρητορική υπεκφυγή μέσω της ανάληψης αφηρημένης «πολιτικής ευθύνης», ο κυνισμός και η άθλια απόπειρα επικοινωνιακής διαχείρισης της τραγωδίας, έκαναν πιο εμφανή την ανεπάρκεια και την ανικανότητα της σημερινής Κυβέρνησης.
Τα γεγονότα, η έρευνα και οι μαρτυρίες αναδεικνύουν αντιφάσεις και μοιραία σφάλματα, με εμφανή την έλλειψη προετοιμασίας, τον ανύπαρκτο συντονισμό, την τραγική διαχείριση της κρίσης.
Η Νέα Δημοκρατία έθεσε, με υπευθυνότητα, κρίσιμα ερωτήματα που αφορούν τόσο την πρόληψη όσο και τη διαχείριση της πυρκαγιάς. Αναμένουμε, το συντομότερο δυνατόν, απαντήσεις από τους αρμοδίους, καθώς και την ολοκλήρωση της δικαστικής έρευνας. Στη βάση αυτών, θα αξιολογήσουμε τα επόμενα βήματά μας.
Μετά από 167 ημέρες στη φυλακή της Ανδριανούπολης, οι δύο Έλληνες αξιωματικοί αφέθηκαν ελεύθεροι. Φαίνεται πως οι προσπάθειες της Κυβέρνησης απέδωσαν. Τι λέτε;
Αδιαμφισβήτητα, το γεγονός αυτό αποτέλεσε ένα ιδιαίτερα ευχάριστο νέο, που συνοδεύτηκε από αισθήματα ικανοποίησης και συγκίνησης.
Το γεγονός όμως ότι οι αξιωματικοί, οι οποίοι – μαζί με τις οικογένειές τους – επέδειξαν γενναιότητα και αξιοπρέπεια, ταλαιπωρήθηκαν επί 5 και πλέον μήνες για ένα «σύνηθες μεθοριακό επεισόδιο» όπως είχε αναφέρει ο Πρωθυπουργός στη Βουλή, δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο πανηγυρισμών.
Μπορείτε να ακούσετε τη συνέντευξη εδώ:
«Η άμεση επίδραση της οικονομικής κρίσης της Τουρκίας στον τρόπο που αντιμετωπίζουν την Ελλάδα οι διεθνείς αγορές, επιβεβαιώνει, δυστυχώς, ότι με αποκλειστική ευθύνη της Κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ δεν έχουν δημιουργηθεί οι συνθήκες για τη διασφάλιση χαμηλού κόστους δανεισμού. Με αποτέλεσμα η χώρα μας να αποδεικνύεται εξαιρετικά ευάλωτη σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς.
Εάν η Κυβέρνηση είχε υλοποιήσει ένα συνεκτικό πλαίσιο μεταρρυθμίσεων και ιδιωτικοποιήσεων, εάν είχε εξαλείψει τους κεφαλαιακούς περιορισμούς, εάν είχαν ληφθεί έγκαιρα γενναίες αποφάσεις για τη ρύθμιση του χρέους, εάν είχε ενταχθεί η Ελλάδα στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, τότε, με δεδομένη και την υψηλή διεθνώς διαθέσιμη ρευστότητα, τα επιτόκια δανεισμού θα ήταν ήδη χαμηλότερα και λιγότερο ευμετάβλητα. Όπως ακριβώς συνέβη με την Πορτογαλία και την Κύπρο που βγήκαν εγκαίρως και οριστικά από τα μνημόνια.
Τα τελευταία γεγονότα, που απέδειξαν δυστυχώς πόσο ανοχύρωτη παραμένει η ελληνική οικονομία, επιβεβαιώνουν αυτό που γνωρίζουν πια όλοι οι πολίτες: Η Ελλάδα χρειάζεται μια σοβαρή και αξιόπιστη Κυβέρνηση, με βούληση και σχέδιο, που θα υλοποιήσει με αποφασιστικότητα όλες τις μεταρρυθμίσεις που είναι αναγκαίες για την ανάταξη της χώρας. Με απλά λόγια, χρειάζεται επειγόντως πολιτική αλλαγή».
Ο Τομεάρχης Οικονομικών της Νέας Δημοκρατίας, βουλευτής Φθιώτιδας, κ. Χρήστος Σταϊκούρας, έκανε την ακόλουθη δήλωση:
«Η συρρίκνωση της ρευστότητας στην πραγματική οικονομία αποτελεί μία ακόμη απόδειξη ότι η επιστροφή στην κανονικότητα είναι και αυτή μια αυταπάτη του κ. Τσίπρα.
Συγκεκριμένα:
Επιβεβαιώνεται έτσι, με μονότονο τρόπο, ότι η ανικανότητα και η αναποτελεσματικότητα της Κυβέρνησης οδηγούν στο στέγνωμα της οικονομίας.
Η επόμενη κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας θα έχει ως προτεραιότητα την ενίσχυση της ρευστότητας στην πραγματική οικονομία. Με την αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών κονδυλίων και των χρηματοδοτικών εργαλείων, με την εκτέλεση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων που σήμερα κατρακύλησε στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας 10ετίας, με την αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου, με τη σταδιακή εξομάλυνση της πιστωτικής επέκτασης.
Αυτό που χρειάζεται είναι η εμπέδωση κλίματος εμπιστοσύνης -που θα επαναφέρει με ουσιαστικό τρόπο καταθέσεις στο τραπεζικό σύστημα- και η ορθολογική αντιμετώπιση του υψηλού συσσωρευμένου αποθέματος μη εξυπηρετούμενων δανείων, με κοινωνική ευθύνη και ευαισθησία».
0806_Δήλωση_Τομεάρχη_Οικονομικών_Ν.Δ._κ._Χρ._Σταϊκούρα_για_τη_συρρίκνωση_της_ρευστότητας
Ερώτηση προς
το Υπουργείο Οικονομικών
Αθήνα, 3 Αυγούστου 2018
Θέμα: Οικονομική κατάσταση, ταμειακή θέση και ρευστότητα της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας (ΕΑΒ ΑΕ).
Στο ρευστό και αβέβαιο εξωτερικό περιβάλλον της κρίσιμης περιόδου που διανύουμε, με πολλά εθνικά και οικονομικά θέματα ανοικτά για τη χώρα, απαιτούνται ισχυρές ένοπλες δυνάμεις.
Προς τούτο, εν μέσω άλλων, είναι κρίσιμος ο ρόλος της ΕΑΒ ΑΕ, εταιρεία η οποία πρέπει να είναι σε θέση, μεταξύ άλλων, να ανταποκριθεί στις άμεσες λειτουργικές και παραγωγικές υποχρεώσεις της για την προμήθεια πρώτων υλών και ανταλλακτικών, έτσι ώστε να διατηρεί την απαραίτητη παραγωγική της δυνατότητα και ικανότητα για την υλικοτεχνική υποστήριξη των ενόπλων δυνάμεων, και για να διασφαλίζει την επιχειρησιακή διαθεσιμότητα των μέσων που αυτές χρησιμοποιούν, προκειμένου να μην τίθενται σε κίνδυνο οι ανάγκες τους.
Τον τελευταίο καιρό, δυστυχώς, πληθαίνουν οι πληροφορίες για ενδεχόμενη προοπτική επιβάρυνσης της οικονομικής κατάστασης της εταιρείας, λόγω σοβαρών τελωνειακών παραβάσεων, και επιδείνωσης της ταμειακής θέσης ρευστότητας της ΕΑΒ ΑΕ, λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων, οι οποίες πιθανώς να οδηγήσουν σε συρρίκνωση των παραγωγικών και λειτουργικών δυνατοτήτων της και σε καθυστερήσεις απόδοσης έργου σε τρέχοντα αλλά και επικείμενα εξοπλιστικά προγράμματα.
Κατόπιν των ανωτέρω,
ΕΡΩΤΑΤΑΙ
ο κ. Υπουργός:
Ποια είναι σήμερα η ρευστότητα και τα ταμειακά διαθέσιμα της ΕΑΒ ΑΕ; Υπάρχει κίνδυνος αναστολής πληρωμών;
Ο Ερωτών Βουλευτής
Χρήστος Σταϊκούρας
Χρήστος Σταϊκούρας1 και Στάθης Μπακάλης2
1 Βουλευτής Φθιώτιδας ΝΔ, πρώην Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Επίκουρος Καθηγητής ΟΠΑ
2 Δικηγόρος, Φορολογικός Σύμβουλος ΔΣΑ, DEA, ΜΔΕ Φορολογικού Δικαίου, ΜΔΕ Αστικού Δικαίου
Κομβική προϋπόθεση για την επίτευξη και διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, τη μείωση φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων νοικοκυριών και επιχειρήσεων και την ενδυνάμωση της κοινωνικής δικαιοσύνης και συνοχής αποτελεί η ενίσχυση της φορολογικής συνείδησης των πολιτών.
Φορολογική συνείδηση που βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα στη χώρα μας, εξαιτίας, μεταξύ άλλων, της πολυπλοκότητας του φορολογικού συστήματος, της υψηλής και διαρκώς διογκούμενης φορολογίας, της διάρθρωσης της ελληνικής οικονομίας, της γενικότερης πεποίθησης των πολιτών ως προς τη συνέπεια και την ανταποδοτικότητα του Κράτους, της ίδιας της κουλτούρας της κοινωνίας.
Η αντιμετώπιση του διαχρονικού και διατοπικού προβλήματος της φοροδιαφυγής, της φοροαποφυγής και της παραοικονομίας απαιτεί τη διαμόρφωση ενός φορολογικού συστήματος που θα διέπεται από τις αρχές της διαφάνειας, της ουδετερότητας, της απλότητας, της σταθερότητας, της λειτουργικότητας, της ισορροπίας και της ισότητας. Με την υλοποίηση πολιτικών που θα στοχεύουν στη σταδιακή μείωση των φορολογικών συντελεστών και των ασφαλιστικών εισφορών νοικοκυριών και επιχειρήσεων, στη δημιουργία ενός απλοποιημένου και σταθερού – τουλάχιστον για μία πενταετία – φορολογικού συστήματος, στην εντατικοποίηση των φορολογικών ελέγχων με κριτήρια ανάλυσης κινδύνου, στην εκπαίδευση των ελεγκτών με πραγματικά δεδομένα και στην καθολική χρήση ηλεκτρονικών συναλλαγών. Ενδεικτικά, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΙΟΒΕ, εάν η Ελλάδα έφτανε, το 2017, το μέσο επίπεδο χρήσης καρτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα ετήσια έσοδα από ΦΠΑ θα ήταν υψηλότερα κατά 21%.
Με την προϋπόθεση ότι τα παραπάνω θα εφαρμοσθούν, το ερώτημα που τίθεται είναι, τί άλλο μπορεί να υλοποιηθεί ώστε να ενισχυθεί η φορολογική συνείδηση των πολιτών; Σε αυτή την κατεύθυνση εκτιμούμε ότι θα μπορούσαν να συμβάλουν:
1ον. Η καθιέρωση πολιτικής δημοσιοποίησης των εισπραττόμενων φόρων και αξιοποίησης αυτών για τη δημιουργία παροχών προς τους φορολογούμενους.
Για παράδειγμα, το Υπουργείο Οικονομικών/Γενικό Λογιστήριο του Κράτους, τον Δεκέμβριο του 2013, προέβη στο άνοιγμα ειδικού λογαριασμού στην Τράπεζα της Ελλάδος, όπου κατατίθενται χρηματικά ποσά, τα οποία προέρχονται από εγκληματικές δραστηριότητες κατά του Ελληνικού Δημοσίου. Με το Ν. 4270/2014 θεσμοθετήθηκε αυτά τα ποσά να αποτελούν έσοδα του Προϋπολογισμού στο έτος που κατατίθενται, με αντίστοιχου ύψους πιστώσεις να εγγράφονται για την χρηματοδότηση δράσεων που αφορούν την εκπαίδευση, την έρευνα, την υγεία και την κοινωνική αλληλεγγύη. Αυτό θα μπορούσε να επεκταθεί και να γενικευθεί, ξεκινώντας από τα μη επαναλαμβανόμενα έσοδα. Συγκεκριμένα, έναντι της πεποίθησης των πολιτών ότι τα εισπραττόμενα έσοδα προορίζονται για την ικανοποίηση των δανειακών υποχρεώσεων της χώρας ή απορροφώνται αλόγιστα σε ήσσονος σημασίας δαπάνες, θα μπορούσε να δημοσιοποιείται μια μελέτη συσχετισμού τους με συγκεκριμένες δράσεις, που χρηματοδοτούνται με βάση αυτά τα έσοδα.
Και ναι μεν η φορολογία υπηρετεί γενικούς σκοπούς, σε αντίθεση με τα ανταποδοτικά τέλη των οποίων η νόμιμη εισαγωγή απαιτεί ειδική αντιπαροχή και αντιστοιχία με τη συγκεκριμένη δαπάνη, πλην όμως η πρόταση πολιτικής δεν αφορά στη μεταβολή της φύσης της φορολογίας. Αφορά σε μια πιο διαφανή και εξωστρεφή παρουσίαση των κοινωνικοοικονομικών πρωτοβουλιών, δράσεων και έργων, που χρηματοδοτούνται μέσω των φορολογούμενων, ώστε να καλλιεργηθεί μια πιο στέρεη αντίληψη ότι οι οικονομικές τους θυσίες «πιάνουν τόπο».
2ον. Η επιβράβευση των συνεπών φορολογούμενων.
Η έως σήμερα πρακτική του νομοθέτη έχει καταλήξει να ωφελεί τους φορολογουμένους που αντιμετωπίζουν υπαρκτά ή μη οικονομικά προβλήματα και είναι ασυνεπείς ή/και στρατηγικοί κακοπληρωτές, παρά τους συνεπείς φορολογουμένους.
Ειδικότερα, όσες φορές θεσπίζεται ένα ιδιαίτερο καθεστώς που χορηγεί κίνητρα εφ’ άπαξ εξόφλησης ή τμηματικής καταβολής βεβαιωμένων οφειλών (π.χ. Ν. 4321/2015) ή παρακινεί σε οικειοθελή δήλωση αδήλωτης φορολογητέας ύλης (π.χ. Ν. 4446/2016), τα ευεργετήματα από την υπαγωγή σε αυτό τα καρπώνεται εξ αντικειμένου ο μη συνεπής – για αντικειμενικούς ή μη λόγους – φορολογούμενος, ο οποίος, την υπαγωγή του σε ένα τέτοιο καθεστώς, επωμίζεται μικρότερο βάρος έναντι του, σε ομοειδείς συνθήκες, συνεπούς φορολογούμενου. Έτσι όμως ενισχύεται και ο ηθικός κίνδυνος (moral hazard).
Επομένως, πέραν της αδήριτης ανάγκης παροχής βοήθειας προς τους πολίτες που βρέθηκαν σε δυσχερή θέση εξαιτίας αποκλειστικά και μόνο της οικονομικής κρίσης, της άμεσης, ταχείας και κατά το δυνατόν πιο μαζικής είσπραξης των ληξιπροθέσμων οφειλών και της αποκάλυψης της αδήλωτης φορολογητέας ύλης, αντίστοιχη προσοχή πρέπει να επιφυλαχθεί και στη μεταχείριση των συνεπών φορολογουμένων, προκειμένου να διαφυλαχθεί το «κοινό περί δικαίου αίσθημα».
Ειδικότερα, με κριτήρια όπως η συστηματική υποβολή των οικείων δηλώσεων εντός των προβλεπομένων προθεσμιών, η εφ’ άπαξ καταβολή των αναλογούντων ποσών φόρου, η επιβεβαίωση της νομιμότητος της φορολογικής συμπεριφοράς από φορολογικούς ελέγχους κ.α., θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα σύστημα μοριοδότησης των συνεπών φορολογουμένων, με τελικό όφελος τη χορήγηση περαιτέρω κλιμακουμένων φορολογικών ελαφρύνσεων.
Επιπλέον, σε περίπτωση θέσπισης τέτοιων ειδικών καθεστώτων, προκειμένου να μην καλλιεργείται αίσθημα αδικίας έναντι των όσων ευεργετούνται από την υπαγωγή τους σε αυτά, θα ήταν χρήσιμη η πρόβλεψη αποκαταστατικών μηχανισμών και για όσους δεν βρίσκουν έδαφος υπαγωγής, διότι έχουν ήδη ανταποκριθεί στις σχετικές υποχρεώσεις τους, όπως, π.χ. η αναγνώριση πίστωσης φόρου σε ποσοστό των ήδη εξοφληθεισών οφειλών τους και σε ύψος αντίστοιχο του οφέλους του υπαγομένου σε ένα τέτοιο καθεστώς, έναντι μελλοντικών τους υποχρεώσεων.
Εκτιμάται, λοιπόν, ότι τέτοιες μέθοδοι αφενός επιβεβαιώνουν την επιλογή του φορολογούμενου να λειτουργεί με συνέπεια και αφετέρου ενισχύουν τα κίνητρα να παρουσιάζει κανείς την απαιτούμενη συνεπή συμπεριφορά, χωρίς να αναμένει να επωφεληθεί μελλοντικώς από ευνοϊκές ρυθμίσεις.
3ον. Η απαρέγκλιτη τήρηση της αρχής της χρηστής διοίκησης, μέσω της ισότιμης και ορθολογικής αντιμετώπισης των ελεγχομένων, και η παραδειγματική τιμωρία όσων συστηματικά φοροδιαφεύγουν ή φοροαποφεύγουν.
Πάγια απαίτηση των φορολογουμένων, ιδίως σε εποχές μαζικών και εξαντλητικών φορολογικών ελέγχων, συνιστά η εφαρμογή ομοιόμορφων κριτηρίων κατά την αντιμετώπισή τους από τις φορολογικές αρχές.
Συνεπώς, χρήσιμη καθίσταται η ανά τακτά διαστήματα χορήγηση κατευθυντήριων οδηγιών σε συχνά απαντώμενα ζητήματα, κατ’ οριζόντιο τρόπο, από την Κεντρική Διοίκηση, προκειμένου να ακολουθούνται ως «πυξίδα» στις ομοειδείς περιπτώσεις και να αποφεύγονται περιστατικά έντονης υποκειμενικότητας και αυθαιρεσιών.
Περαιτέρω, ωφέλιμη αλλά και αναγκαία, καθίσταται η ταχεία και άμεση προσαρμογή στα πορίσματα της νομολογίας, ιδίως των αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας, που επιλύουν κρίσιμα νομικά ζητήματα, ώστε να αποφεύγεται το φαινόμενο να λειτουργούν τα ελεγκτικά όργανα δυνάμει ερμηνευτικών εγκυκλίων ή παρωχημένων διοικητικών θέσεων, που έχουν ανατραπεί νομολογιακά.
Από την άλλη πλευρά, επιτυγχάνοντας να τιμωρούνται τελικώς εκείνοι οι ελεγχόμενοι οι οποίοι πράγματι φοροδιαφεύγουν ή φοροαποφεύγουν, ιδίως κατά τρόπο συστηματικό, το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο (πρόστιμα και τόκοι, μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης, διάρρηξη καταδολιευτικών μεταβιβάσεων, ποινικές κυρώσεις) επιτρέπει, εφ’ όσον εφαρμόζεται με συνέπεια, ταχύτητα και ορθή στόχευση, την παραδειγματική τιμωρία τους, ώστε να αποθαρρύνονται ανάλογες συμπεριφορές από άλλους.
4ον. Η φορολογική εντιμότητα και ειλικρίνεια του Κράτους (βλέπετε τις υψηλές ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου προς τον ιδιωτικό τομέα και τη μη ορθή υλοποίηση της νομοθεσίας περί κυρώσεων επί καθυστερήσεως πληρωμών [late payment]).
Αναμένοντας συνεπή και σταθερή συμμόρφωση των οικονομικών υποχρεώσεων των πολιτών έναντί του, το Κράτος οφείλει να αντιμετωπίζει με αντίστοιχο έντιμο και ειλικρινή τρόπο, έγκαιρα, όσους συναλλάσσονται μαζί του και θεμελιώνουν οικονομικές αξιώσεις προς αυτό, όπως και όσους δικαιούνται επιστροφής φόρου.
Σε διαφορετική περίπτωση, εάν δεν κατορθώνει την εμπρόθεσμη συμμόρφωσή του, πρέπει να αποδέχεται τις προβλεπόμενες κυρώσεις και να πειθαρχεί σε αυτές, ώστε να μην επηρεάζει αρνητικά τον οικονομικό προγραμματισμό των δικαιούχων, ιδίως των επιχειρήσεων, και να νομιμοποιείται από την πλευρά του να επιβάλει αντίστοιχες κυρώσεις στους φορολογουμένους, όταν αυτοί με τη σειρά τους αποδεικνύονται ασυνεπείς απέναντί του.
5ον. Η επένδυση στην εκπαίδευση και στη διά βίου μάθηση για την καλλιέργεια, τη διαμόρφωση και την εμπέδωση κουλτούρας φορολογικής συνείδησης.
Επιδίωξη, η ενίσχυση, σε όλα τα στάδια της εκπαιδευτικής διαδικασίας, των εννοιών της φορολογικής συνέπειας και της ανταποδοτικότητας της φορολογίας. Κάτι τέτοιο θα αναδείκνυε έγκαιρα τα δικαιώματα αλλά και τις υποχρεώσεις του κάθε πολίτη, τις αρχές μιας δίκαιης και ευνομούμενης πολιτείας που στηρίζεται στην άριστη κατανομή των πόρων και στην αναλογικότητα των φορολογικών βαρών, και θα συνέβαλε στην απόκτηση γνώσης τόσο για τις αρνητικές συνέπειες της φοροδιαφυγής, όσο και για την αναπτυξιακή διάσταση της φορολόγησης των πολιτών.
Συμπερασματικά, η αποκλειστική και εντεινόμενη έμφαση σε κλασικές μεθόδους φορολογικής επιβολής και καταστολής μπορεί να επιφέρει πολλαπλά αρνητικά αποτελέσματα σε δημοσιονομικό και κοινωνικό επίπεδο, περιορίζοντας περαιτέρω τη φορολογική συνείδηση των πολιτών.
Η καλλιέργεια φορολογικής συνείδησης μέσω της υιοθέτησης πρωτοποριακών νομοθετικών πρωτοβουλιών και της ένταξης σύγχρονων δράσεων στον επιχειρησιακό σχεδιασμό της φορολογικής διοίκησης, αλλά και στην εκπαιδευτική διαδικασία, κρίνεται αναγκαία για τη διευκόλυνση της επίτευξης των δημοσιονομικών στόχων και τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης μεταξύ φορολογικής διοίκησης και πολιτών.
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑΣ_ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΥΡ_ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ _Σ8_2018-07-29
Ερώτηση
προς το Υπουργείο Οικονομίας & Ανάπτυξης,
το Υπουργείο Οικονομικών,
το Υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής
Αθήνα, 20.07.2018
Θέμα: Χορήγηση αδειών διαμονής σε ιδιοκτήτες ακινήτων στην Ελλάδα – Πρόγραμμα «Golden Visa».
Τον Απρίλιο του 2013 εισήχθη με το Ν. 4146/2013 (Άρθρο 6) η δυνατότητα χορήγησης αδειών παραμονής πενταετούς διάρκειας σε πολίτες τρίτων χωρών, οι οποίοι αποκτούν ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα (ή συνάπτουν τουλάχιστον δεκαετούς διάρκειας χρονομεριστικές μισθώσεις του Ν. 1652/1986 ή τουριστικών επιπλωμένων κατοικιών σε σύνθετα τουριστικά καταλύματα του Άρθρου 8 παρ. 2 του Ν. 4002/2011).
Το ελάχιστο ύψος της ακίνητης περιουσίας, καθώς και το συμβατικό τίμημα των χρονομεριστικών μισθώσεων και των μισθώσεων ξενοδοχειακών καταλυμάτων ή τουριστικών επιπλωμένων κατοικιών σε σύνθετα τουριστικά καταλύματα καθορίστηκε σε 250.000 ευρώ.
Η εν λόγω ρύθμιση (πρόγραμμα «Golden Visa») εισήχθη στην ελληνική νομοθεσία σχεδόν την ίδια περίοδο που εισήχθη σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, με στόχο αφενός μεν την προσέλκυση επενδύσεων στον αγορά της ακίνητης περιουσίας και την αναζωογόνησή της λόγω της βαθιάς κρίσης στην οποία βρισκόταν – και εξακολουθεί να βρίσκεται – αφετέρου δε την αύξηση των δημοσίων εσόδων.
Πράγματι, παρά τη μικρή διάρκεια διεθνούς προβολής του εν λόγω προγράμματος, τα πρώτα δείγματα υπήρξαν πολύ ενθαρρυντικά.
Δυστυχώς, στα χρόνια που ακολούθησαν, και δεδομένης της ωρίμανσης του προγράμματος, τα αποτελέσματά του κρίνονται ως πενιχρά, τόσο όσον αφορά στην ανάκαμψη της αγοράς ακινήτων αλλά και όσον αφορά στον αριθμό των αδειών διαμονής που εκδόθηκαν και στα αντίστοιχα επενδυτικά κεφάλαια που εισέρευσαν στη χώρα.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία (Ιούνιος 2017, Υπουργείο Οικονομίας & Ανάπτυξης), είχαν εκδοθεί, μέχρι το Μάιο του 2017, 1.684 άδειες διαμονής και είχαν επενδυθεί 1 δισ. ευρώ στην αγορά ακινήτων μέσω του προγράμματος «Golden Visa».
Επιπλέον, και σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, η αγορά ακίνητης περιουσίας δεν εμφανίζει ανάκαμψη αλλά, στην καλύτερη περίπτωση, στασιμότητα το τελευταίο έτος, παραμένοντας ευρωπαϊκός ουραγός.
Η σύγκριση των αποτελεσμάτων του ελληνικού προγράμματος «Golden Visa» με αντίστοιχα προγράμματα άλλων χωρών καθίσταται αποκαρδιωτική.
Κι αυτό, παρά το γεγονός ότι οι όροι του ελληνικού προγράμματος κρίνονται από διεθνείς ανεξάρτητους παρατηρητές ως πολύ θελκτικοί συγκριτικά με όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, καθώς στο ελληνικό πρόγραμμα έχει καθοριστεί το κατώτερο τίμημα επένδυσης για την εξασφάλιση άδειας διαμονής.
Συγκεκριμένα, η Κύπρος έχει προσελκύσει επενδύσεις άνω των 4,5 δισ. ευρώ από την έναρξη του προγράμματος, ενώ η αγορά ακινήτων της, εξαιτίας της παραπάνω επενδυτικής έκρηξης και με αφετηρία αυτή, εμφανίζει εξαιρετικές αποδόσεις και βρίσκεται στις πρώτες ευρωπαϊκές θέσεις.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Κύπρος κατέγραψε άλμα 12 θέσεων στη λίστα της ιστοσελίδας αναζήτησης ακινήτων «TheMoveChannel.com» πραγματοποιώντας επανείσοδο στην πρώτη δεκάδα των δημοφιλέστερων προορισμών για ακίνητα ανά τον κόσμο, με βάση τις αναζητήσεις που πραγματοποιούν οι διεθνείς επενδυτές.
Στη συγκεκριμένη ιστοσελίδα, οι αναζητήσεις για ακίνητα στην Κύπρο αυξήθηκαν περισσότερο από 50% το πρώτο τρίμηνο του 2017 σε σύγκριση με το τέταρτο τρίμηνο του 2016.
Η Κύπρος εκτοξεύθηκε στην 6η θέση από τη 18η που βρισκόταν την προηγούμενη χρονική περίοδο, με το μερίδιο της να ανέρχεται στο 3,03% επί του συνόλου των αναζητήσεων.
Πρόκειται για το υψηλότερο μερίδιο που είχε η Κύπρος την τελευταία διετία, το οποίο αναδεικνύει την επιστροφή των ξένων επενδυτών στην εγχώρια αγορά ακινήτων.
Στην Πορτογαλία το πρόγραμμα «Golden Visa» εισήχθη τον Οκτώβριο του 2012 και μέχρι τον Ιανουάριο του 2018, έχουν εκδοθεί 5.717 άδειες διαμονής και έχουν επενδυθεί κεφάλαια 3,5 δισ. ευρώ.
Επίσης, η αγορά ακινήτων της Πορτογαλίας εμφανίζει ισχυρή ανάκαμψη.
Τέλος, στην Ισπανία έχουν εκδοθεί 3.140 άδειες διαμονής, ενώ έχουν επενδυθεί 2,33 δισ. ευρώ σε ακίνητα, παρόλο που το κατώτερο όριο επένδυσης σε ακίνητα ανέρχεται σε 500.000 ευρώ.
Κατόπιν των ανωτέρω,
ΕΡΩΤΩΝΤΑΙ
οι κ.κ. Υπουργοί:
Ο Ερωτών Βουλευτής
Χρήστος Σταϊκούρας
Μπορείτε να ακούσετε τη συνέντευξη εδώ: