Στην διπλή ανάγνωση που έχει γίνει στα στοιχεία του πρωτογενούς πλεονάσματος για το 2014 αναφέρεται ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Χρ. Σταϊκούρας σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Capital TV. Εξηγεί ποια είναι τα στοιχεία που αποδέχεται η Eurostat ποια είναι τα πραγματικά διαθέσιμα και ποιες οι λογιστικές απεικονίσεις ενώ παρουσιάζει και στοιχεία για τις πληρωμές χρεών που έκαναν το δημόσιο προς τους οφειλέτες του.
Ο Βουλευτής Φθιώτιδας της Νέας Δημοκρατίας, κ. Χρήστος Σταϊκούρας, κατέθεσε σήμερα Ερώτηση (υπ’ αριθ. πρωτ. 1221/27.03.2015) προς το Υπουργείο Οικονομικών σχετικά με την επιστροφή ποσού 1,185 δισ. ευρώ από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ).
Ειδικότερα, η απόφαση του Eurogroup, της 20ης Φεβρουαρίου 2015, προβλέπει την 4μηνη παράταση ισχύος της Κύριας Σύμβασης Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης (Master FAFA). Ωστόσο, η εν λόγω απόφαση περικλείει κι έναν δυσμενή όρο για την Ελλάδα, σε σχέση με την τελευταία 2μηνη παράταση που είχε υπογράψει η προηγούμενη Κυβέρνηση: την επιστροφή στο ΕΤΧΣ ομολόγων, ύψους 10,933 δισ. ευρώ, που είχε στην κατοχή του το ΤΧΣ, και την επαναχορήγησή τους μόνο για λόγους ανακεφαλαιοποίησης και εξυγίανσης πιστωτικών ιδρυμάτων.
Ειδικότερα, στις σελίδες 2-6 της 3ης Τροποποίησης της Κύριας Σύμβασης Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης, που υπέγραψε η Κυβέρνηση, περιγράφεται η διαδικασία επιστροφής των ως άνω ομολόγων από το ΤΧΣ στο ΕΤΧΣ.
Έτσι, στις 26 Φεβρουαρίου 2015, εκδίδεται Απόφαση του Υπουργού Οικονομικών (ΦΕΚ Β’ 292, 26.02.2015) για την επιστροφή από το ΤΧΣ στο ΕΤΧΣ ομολόγων αξίας 10,933 δισ. ευρώ, από τα 48,200 δισ. ευρώ που είχε συνεισφέρει σε κεφάλαιο με τη μορφή ομολόγων το ΕΤΧΣ.
Ωστόσο, ένα 1 μήνα αργότερα, όπως αποσαφηνίζεται και σε σχετική ανακοίνωση του ΤΧΣ (26.03.2015), κατά την ανακεφαλαιοποίηση και εξυγίανση των πιστωτικών ιδρυμάτων είχαν χρησιμοποιηθεί από το ΤΧΣ ποσά προερχόμενα όχι μόνο από ομόλογα του ΕΤΧΣ αλλά και από μετρητά του ΤΧΣ από άλλες πηγές. Συνεπώς, τα μη χρησιμοποιηθέντα ομόλογα που επεστράφησαν, υπερέβαιναν σε αξία τη διαφορά των εισφερθέντων κεφαλαίων του ΕΤΧΣ και του αρχικού μετοχικού κεφαλαίου του ΤΧΣ από το συνολικό χρησιμοποιηθέν ποσό για ανακεφαλαιοποίηση και εξυγίανση τραπεζών. Δηλαδή, με την επιστροφή στο ΕΤΧΣ ομολόγων αξίας 10,933 δισ. ευρώ, επεστράφηκε ουσιαστικά και ποσό 1,185 δισ. ευρώ που είχε προέλθει από άλλες πηγές εσόδων του ΤΧΣ και όχι αποκλειστικά από τα ομόλογα του ΕΤΧΣ. Κι όλα αυτά, την ώρα που η χώρα αντιμετωπίζει οξύτατες ταμειακές ανάγκες.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Σταϊκούρας ερωτά τον Υπουργό Οικονομικών:
Κυρίες και Κύριοι,
Θέλω να ευχαριστήσω τους διοργανωτές του Συνεδρίου για την πρόσκληση που μου απηύθυναν να παραστώ και να καταθέσω σκέψεις για την τρέχουσα οικονομική κατάσταση της χώρας, ιδιαίτερα του τραπεζικού συστήματος.
Κυρίες και Κύριοι,
Γνωρίζετε ότι οι Ευρωπαϊκές οικονομίες, από το 2008, «χτυπήθηκαν» έντονα από την παγκόσμια κρίση.
Κρίση δημοσιονομική και χρηματοπιστωτική.
Κρίση μεταδοτική, από τον χρηματοπιστωτικό προς το δημοσιονομικό τομέα, ή αντίστροφα.
Κρίση η οποία ανέδειξε τις ατέλειες και τις υστερήσεις του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος.
Αφού το βρήκε «ανοχύρωτο». Χωρίς μηχανισμούς αντίστασης και αντίδρασης, ελέγχου και εποπτείας.
Με το εγχείρημα της οικονομικής και νομισματικής ενοποίησης, δομικά και θεσμικά, ημιτελές.
Και με την Ελλάδα, να πλήττεται άμεσα και περισσότερο.
Αφού είχε τις μεγαλύτερες, διαχρονικά, ενδογενείς αδυναμίες.
Με αποτέλεσμα, η οικονομία της να λειτουργεί, περισσότερο ή λιγότερο ανά περίοδο, σε συνθήκες ασταθούς ισορροπίας.
Και με ένα αναπτυξιακό υπόδειγμα που χαρακτηρίζονταν από εμφανείς αλλά και υποβόσκουσες, μακροχρόνιες παθογένειες στο αξιακό, στο θεσμικό, στο πολιτικό, στο κοινωνικό και στο οικονομικό πεδίο.
Η μεταγενέστερη εξέλιξη των γεγονότων στη χώρα μας είναι γνωστή.
Η κρίση δανεισμού, η προσφυγή της χώρας στο Μηχανισμό Στήριξης ως αποτέλεσμα και μιας σειράς λανθασμένων πολιτικών επιλογών της τότε περιόδου, η εφαρμογή ενός Προγράμματος Οικονομικής Πολιτικής, του ίδιου Προγράμματος από το 2010 μέχρι και σήμερα.
Πρόγραμμα ασφυκτικό και ανελαστικό.
Πρόγραμμα το οποίο απαιτεί βίαιη και εμπροσθοβαρή δημοσιονομική προσαρμογή και πλήθος δύσκολων, αλλά σε πολλές περιπτώσεις αναγκαίων διαρθρωτικών παρεμβάσεων.
Πρόγραμμα το οποίο, παρά τα οποία λάθη στο περιεχόμενό του στο μίγμα της δημοσιονομικής πολιτικής και την αβελτηρία στην εφαρμογή του στο σκέλος των διαρθρωτικών αλλαγών, κατέγραψε, στο τέλος του 2014, θετικά και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Αποτελέσματα τα οποία αναγνωρίζονται τόσο διεθνώς όσο και εντός της χώρας.
Και τα οποία είναι προϊόν συλλογικής και σκληρής δουλειάς.
Και, κυρίως, των μεγάλων θυσιών των Ελλήνων πολιτών.
Κυρίες και Κύριοι,
Θέλω να σταθώ ιδιαίτερα στο τελευταίο.
Και αυτό όχι μόνο γιατί αποτελεί το θέμα του Συνεδρίου.
Αλλά και γιατί η εύρυθμη λειτουργία του τραπεζικού συστήματος, ιδιαίτερα σε τραπεζοκεντρικές χώρες όπως είναι η Ελλάδα, αποτελεί προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την αποτελεσματική κατανομή των οικονομικών πόρων.
Τα πιστωτικά ιδρύματα της χώρας, τα τελευταία χρόνια, βρέθηκαν αντιμέτωπα με πολλές, μεγάλες και διευρυνόμενες προκλήσεις.
Προκλήσεις που απέρρεαν:
Όλες αυτές οι προκλήσεις είχαν ορατές και δυσμενείς επιπτώσεις στη ρευστότητα, στην αποδοτικότητα, στην αποτελεσματικότητα και στην ποιότητα του χαρτοφυλακίου των Ελληνικών πιστωτικών ιδρυμάτων.
Για το λόγο αυτό, στόχος της προηγούμενης Κυβέρνησης ήταν να τεθούν οι βάσεις για τη δημιουργία ενός ισχυρού, αποτελεσματικού, βιώσιμου και σταθερού τραπεζικού συστήματος, ώστε να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη καταθετών και επενδυτών και να αποφευχθεί ευρεία συστημική αποσταθεροποίηση.
Σ’ αυτό το πλαίσιο:
Οι στόχοι που είχαν τεθεί επιτεύχθησαν.
Το τραπεζικό σύστημα ανακεφαλαιοποιήθηκε και αναδιατάχθηκε επιτυχώς και η εμπιστοσύνη σε αυτό ενισχύθηκε.
Απόδειξη αυτών, ενδεικτικά, μέχρι το τέλος του 2014, αποτελεί:
1ον. Η σταθεροποίηση των καταθέσεων, μετά το καλοκαίρι του 2012. Σ’ αυτό βοήθησε η διατήρηση του κλίματος εμπιστοσύνης και η άνοδος των συναλλαγών στο πλαίσιο της σταδιακής ανάκαμψης της οικονομίας.
2ον. Το γεγονός ότι οι 4 συστημικές τράπεζες, εντός του 1ου εξαμήνου του 2014, είχαν άνετη πρόσβαση στη διατραπεζική χρηματοδότηση και προέβησαν στην έκδοση τραπεζικών ομολόγων – χωρίς εξασφαλίσεις – στις διεθνείς αγορές, αντλώντας σημαντική ρευστότητα και μηδενίζοντας, παράλληλα, την προσφυγή τους στον Έκτακτο Μηχανισμό Ρευστότητας.
3ον. Η κάλυψη, σχεδόν εξ’ ολοκλήρου, από ξένα επενδυτικά κεφάλαια και θεσμικούς επενδυτές, των αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου των ιδρυμάτων.
4ον. Η ταχεία προώθηση της εφαρμογής των σχεδίων αναδιάρθρωσης των τραπεζών που έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Αυτή η βελτίωση επιβεβαιώθηκε και από τα αποτελέσματα της άσκησης Συνολικής Αξιολόγησης που διενεργήθηκε από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τραπεζική Αρχή.
Δυστυχώς όμως, σήμερα, το Ελληνικό τραπεζικό σύστημα βρίσκεται αντιμέτωπο, και πάλι, με νέες προκλήσεις.
Και αυτό είναι φυσικό, γιατί επηρεάζεται και επηρεάζει την πραγματική οικονομία.
Πραγματική οικονομία η οποία, κυρίως λόγω της παρατεταμένης αβεβαιότητας και των συνεχιζόμενων Κυβερνητικών παλινωδιών, έχει μπει, το τελευταίο τρίμηνο, σε νέα φάση επιδείνωσης:
Ενώ η χώρα δεν μπορεί, με τα σημερινά δεδομένα, να συμμετάσχει στο πρόγραμμα «ποσοτικής χαλάρωσης» της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Όλα αυτά συνθέτουν πάλι ένα βαρύ περιβάλλον, με κόστος για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις και με αντίκτυπο, άμεσο και έμμεσο, στο τραπεζικό σύστημα.
Αντίκτυπο που σχετίζεται και με την απροθυμία εκ μέρους των ξένων επενδυτών να ανανεώσουν διατραπεζικά δάνεια και repos με Ελληνικές τράπεζες, αλλά και με την περαιτέρω σημαντική εκροή καταθέσεων λόγω της μείωσης της εμπιστοσύνης των καταθετών.
Καταθέσεις που έχουν διαμορφωθεί στο χαμηλότερο ύψος της τελευταίας δεκαετίας, σύμφωνα με τα στοιχεία του Φεβρουαρίου που δημοσιοποιήθηκαν χθες.
Ταυτόχρονα, η απόφαση της ΕΚΤ, λόγω μη διαφαινόμενης προοπτικής για ολοκλήρωση της αξιολόγησης του Προγράμματος Οικονομικής Πολιτικής, να άρει την εξαίρεση χρεογράφων που έχει εκδώσει ή εγγυηθεί το Ελληνικό Δημόσιο από τις προϋποθέσεις ελάχιστης πιστωτικής διαβάθμισης για την αποδοχή τους ως εξασφαλίσεων κατά τις πράξεις νομισματικής πολιτικής του Ευρωσυστήματος, επιδείνωσε περαιτέρω τις συνθήκες ρευστότητας των τραπεζών.
Πλέον, οι τράπεζες εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από το Έκτακτο Μηχανισμό ρευστότητας, με αρκετά υψηλότερο κόστος.
Ενώ η πρακτική της Κυβέρνησης να χρησιμοποιεί τα διαθέσιμα στις εμπορικές τράπεζες φορέων της Γενικής Κυβέρνησης προκειμένου να καλύψει τις πιεστικές ταμειακές ανάγκες της χώρας, χειροτερεύει την κατάσταση.
Το αποτέλεσμα είναι, αυτές οι πιέσεις στο παθητικό των τραπεζών, να έχουν άμεση επίπτωση στο ενεργητικό τους.
Καθώς η έλλειψη και το υψηλό κόστος άντλησης ρευστότητας επηρεάζει τη διαθεσιμότητα κεφαλαίων προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, ενώ το υψηλό κόστος χρηματοδότησης μετακυλίεται, στο σύνολό του ή εν μέρει, στους δανειολήπτες.
Κυρίες και Κύριοι,
Πέραν του προβλήματος της ρευστότητας, η άλλη μεγάλη πρόκληση που αντιμετωπίζει το τραπεζικό σύστημα έχει να κάνει με το δυσθεώρητο ύψος των μη-εξυπηρετούμενων δανείων.
Το γεγονός αυτό παραμένει σαφώς ένα από τα βασικότερα αίτια για την αδυναμία ουσιαστικής πιστωτικής επέκτασης.
Έχει σημασία να τονίσουμε 4 παραμέτρους όσον αφορά στο πρόβλημα αυτό:
1ον. Η επίλυση του προβλήματος σχετίζεται άμεσα με την ικανότητα των ίδιων των τραπεζών να διαχειρισθούν αποτελεσματικά τα δάνεια σε καθυστέρηση.
Σ’ αυτό το πεδίο θεσπίστηκε και τέθηκε σε ισχύ ο Κώδικας Δεοντολογίας για τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων ιδιωτικών οφειλών, με τον οποίο εγκαθιδρύθηκε μηχανισμός επίλυσης του μη εξυπηρετούμενου ιδιωτικού χρέους με βάση τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές.
2ον. Η επίλυση του προβλήματος σχετίζεται όμως και με τη βελτίωση του μακροοικονομικού περιβάλλοντος.
Με την παγίωση θετικών, σημαντικών και διατηρήσιμων ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης, η οποία θα δημιουργήσει μια αυτοτροφοδοτούμενη διαδικασία μείωσης των προβληματικών δανείων καθώς θα βελτιώνονται οι δυνατότητες αποπληρωμής από νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Δυστυχώς, η αναμενόμενη επιβράδυνση των ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης, θα έχει ως αποτέλεσμα, πιθανότατα, τη δημιουργία πρόσθετων «κόκκινων» δανείων.
Ήδη, τους 2 πρώτους μήνες του έτους, παρατηρήθηκε επιτάχυνση της εμφάνισης νέων καθυστερήσεων, έναντι αποκλιμάκωσης τα τελευταία τρίμηνα του 2014.
3ον. Κομβικής σημασίας είναι και η σταθερότητα ως προς την άσκηση πολιτικής προκειμένου να αποφεύγονται φαινόμενα ηθικού κινδύνου (moral hazard).
Δηλαδή δεν θα πρέπει να δημιουργούνται κίνητρα για αθέτηση οφειλών στους δανειολήπτες που έχουν δυνατότητα να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους.
Μέρος όμως της προαναφερθείσας εμφάνισης νέων καθυστερήσεων εκτιμάται ότι προέρχεται από την εμφάνιση των λεγόμενων «στρατηγικών κακοπληρωτών», λόγω προσδοκιών που είχαν δημιουργηθεί για διαγραφή χρεών.
4ον. Τέλος, οι ρυθμίσεις επιχειρηματικών δανείων θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη και τη βιωσιμότητα των επιχειρησιακών σχεδίων.
Κι αυτό, ώστε να μη δεσμεύονται πόροι σε επιχειρήσεις που δεν έχουν καμία προοπτική επιβίωσης, καθώς έτσι περιορίζεται η χρηματοδότηση προς υγιείς επιχειρήσεις που μπορούν να συνδράμουν στην οικονομική ανάπτυξη και την αύξηση της απασχόλησης.
Στο πλαίσιο αυτό εντάχθηκε ο Ν. 4307/2014, με τον οποίο παρασχέθηκαν κίνητρα για τη ρύθμιση χρεών μικρών επιχειρήσεων και επαγγελματιών και προβλέφθηκαν έκτακτες διαδικασίες ρύθμισης οφειλών επιχειρήσεων.
Κυρίες και Κύριοι,
Αυτές οι προκλήσεις επιτάσσουν την ανάγκη συνετής και διορατικής διαχείρισης της κατάστασης από την Πολιτεία, η οποία οφείλει να λαμβάνει πρωτοβουλίες για την ενίσχυση της ροής των πιστώσεων στην αγορά και την αναθέρμανση της οικονομίας.
Δυστυχώς, στην παρούσα φάση, οι προοπτικές αυτές δεν είναι θετικές.
Και αυτό γιατί η Κυβέρνηση έχει αναλώσει πολύτιμο χρόνο και διαπραγματευτικό κεφάλαιο σε ασκήσεις επικοινωνιακής, και μόνο, πολιτικής και σε παίγνια με σύμβολα, συμβολισμούς και λέξεις.
Προκειμένου να δικαιολογήσει, στο εσωτερικό του κυβερνητικού συνασπισμού, τις παλινωδίες, τις ασυνέπειες, την αβελτηρία, την απουσία σχεδίου.
Καλούμε συνεπώς την Κυβέρνηση να επιδείξει υπευθυνότητα, σύνεση και ρεαλισμό.
Και να περάσει, επιτέλους, από τη «δημιουργική ασάφεια» στη σαφήνεια της πραγματικότητας.
Γιατί αυτό που προέχει είναι να προχωρήσει, άμεσα, στην υλοποίηση των Ευρωπαϊκών αποφάσεων της 20ης Φεβρουαρίου.
Έστω και αν σήμερα διαπιστώνει ότι έκανε λάθος που συμφώνησε στην επιστροφή του συνόλου των ομολόγων στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και στη χορήγηση της δόσης, ακόμη και του τμήματος της επιστροφής κερδών από τη διακράτηση Ελληνικών ομολόγων, στο τέλος της αξιολόγησης του τρέχοντος Προγράμματος.
Όσο δε οι υφιστάμενες στη συμφωνία ασάφειες, καταστούν εν πορεία σαφείς και ποσοτικά συγκεκριμένες, τότε πλέον θα πέσουν και τα τελευταία «φύλλα συκής» και θα αποκαλυφθεί όλη η αλήθεια.
Εμείς πάντως, ως Αξιωματική Αντιπολίτευση, στην περίπτωση αναζήτησης καλών λύσεων για τη χώρα και τους πολίτες, θα είμαστε δημιουργικά σαφείς.
Η άρνηση σε όλα και η «δημιουργική ασάφεια», αποτέλεσε πρακτική άλλων.
Καθιστώ συνεπώς σαφές, για ακόμη μία φορά, ότι στηρίζουμε κάθε προσπάθεια που στοχεύει στη ρεαλιστική, σταθερή, ομαλή και ανοδική πορεία της χώρας, εντός της ευρωζώνης.
Άλλωστε η προσπάθεια με στόχο τη συγκρότηση μιας ισχυρής Ελλάδας, η οποία θα λειτουργεί με αξιοπρέπεια στην Ευρωπαϊκή και την παγκόσμια σκηνή, πρέπει να είναι συνεχής και συλλογική.
Σήμερα γιορτάζουμε τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και την Εθνική Παλιγγενεσία.
Με μεγάλη αγάπη και σεβασμό στη Θεοτόκο, αποτίουμε τη δέουσα τιμή στη μνήμη των Ελλήνων, οι οποίοι αγωνίσθηκαν και θυσιάστηκαν για την απελευθέρωση της Πατρίδας μας και έβαλαν τις βάσεις για τη συγκρότηση του Νεοελληνικού κράτους.
Στα χρόνια που πέρασαν, γενιές Ελλήνων έκαναν βήματα προς τα εμπρός.
Κατέγραψαν επιτυχίες, έκαναν και λάθη.
Τα τελευταία χρόνια η πατρίδα διέρχεται μια δύσκολη περίοδο.
Οι Έλληνες προσπαθούμε, με θυσίες, να την ξεπεράσουμε.
Χρέος όλων μας είναι να συνεχίσουμε αταλάντευτα, με εθνική ενότητα και ομοψυχία, μόνο προς τα εμπρός.
Χρόνια Πολλά!
Μπορείτε να ακούσετε τη συνέντευξη εδώ.
Ο Βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας και πρώην Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας, μίλησε στις 23/3 στον «ΑΘΗΝΑ 9.84» και τους Νεκτάριο Νώτη και Γιάννη Παπαγεωργίου.
Μεταξύ άλλων είπε:
Δημοσιογράφος: Αυτή τη στιγμή η ελληνική πλευρά φαίνεται ότι το μόνο που έχει κερδίσει είναι ο στόχος για ένα μικρότερο πρωτογενές πλεόνασμα… Από την άλλη διαπραγματευόμαστε συνέχεια, χωρίς να ξέρουμε ποιος είναι ακριβώς αυτός ο στόχος, πάνω σε τι αριθμούς μιλάμε. Πρώτον, γιατί αυτό δεν μπορούσε να το πετύχει η προηγούμενη κυβέρνηση και δεύτερον τι είδους τεχνική διαπραγμάτευση κάνεις χωρίς τέτοιο στόχο;
Χ. Σταϊκούρας: «Δεν είναι μόνο το θέμα ποιος είναι ο στόχος, ώστε να δούμε τι παρεμβάσεις χρειάζονται -για να μη τα πω μέτρα-, για το 2015, αλλά είναι και με τι στόχους δουλεύουν οι υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομικών σε μηνιαία βάση, έτσι ώστε να ξέρουν πώς εκτελείται ο κρατικός προϋπολογισμός. Αυτή τη στιγμή ούτε στο υπουργείο Οικονομικών γνωρίζουν. Αυτή η δημιουργική ασάφεια συνεπώς μόνο ζημία κάνει και στα δημόσια οικονομικά και στην πραγματική οικονομία. Με ρωτήσατε γιατί δεν το πέτυχε αυτό η προηγούμενη κυβέρνηση. Η προηγούμενη κυβέρνηση είχε ως στόχο να κλείσει το τρέχον πρόγραμμα και αυτή ήταν η προτεραιότητά της. Παίρνοντας τα 7,2 δισ. ευρώ, που ήταν η τελευταία δόση του τρέχοντος προγράμματος και στη συνέχεια όταν θα πηγαίναμε στη συζήτηση για την προληπτική γραμμή πίστωσης, η οποία ήταν και είναι ακόμα αναγκαία για τη χώρα, ως επιλογή κατά την άποψή μου -άσχετα αν η κυβέρνηση δεν το θέτει καν στο τραπέζι και θα αναγκαστεί να πάει σε ένα καινούργιο μνημόνιο σε ένα νέο πρόγραμμα-, τότε θα ζητούσαμε την αλλαγή των δημοσιονομικών στόχων που θα εδράζονταν στην υλοποίηση των αποφάσεων της 20ης Νοεμβρίου για την βελτίωση της βιωσιμότητας του δημοσίου χρέους, κάτι που αποδέχονται και οι εταίροι… Στο βασικό πρόγραμμα που αναπτύχθηκε προεκλογικά για την οικονομία και ο στόχος ήταν η μείωση των φορολογικών συντελεστών σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά, κάτι που θα μπορούσε να επιτευχθεί μόνο με αυτή την αλληλουχία γεγονότων και ενεργειών που σας ανέφερα και αυτό το είχαμε θίξει και θέσει. Έπρεπε να γίνει διάκριση του τρέχοντος προγράμματος με την καινούργια συμφωνία που θα έπρεπε να ολοκληρωθεί και αυτό επιβεβαιώνεται και σήμερα. Έχουμε χάσει πολύτιμους μήνες με τεράστιο κόστος για την πραγματική οικονομία για να φτάσουμε ουσιαστικά στο σημείο το οποίο ήμασταν, να μη σας πω και σε χειρότερο σημείο».
Δημοσιογράφος: Για ποιο λόγο δεν κλείσατε την αξιολόγηση το Νοέμβριο, το Δεκέμβριο και δεν πήρατε τα μέτρα, τις παρεμβάσεις για να πάρουμε τα λεφτά και να τελειώνει η συζήτηση;
Χ. Σταϊκούρας: «Ήταν συνδυασμός δύο παραγόντων. Πρώτον, επειδή οι απαιτήσεις των εταίρων και δεν εννοώ μόνο τους Ευρωπαίους εταίρους -έχουμε επικεντρωθεί και ως χώρα στους Ευρωπαίους εταίρους, όταν τα μισά χρήματα της παρούσας δόσης των 7,2 δισ. ευρώ προέρχονται από το ΔΝΤ-, ήταν υπερβολικές, εμείς δεν μπορέσαμε να κλείσουμε τότε τη συμφωνία που προσπαθούσαμε. Αυτό φάνηκε και από το γεγονός ότι η τελευταία γραμμή άμυνας που θα μπορούσαμε να πάμε, για να κλείσει η συμφωνία -γιατί δεν θέλαμε να μετακυλήσουμε ευθύνες σε άλλον ή εμείς αργότερα, είχαμε αίσθηση της διάστασης του χρόνου-, ήταν το τελευταίο email που στείλαμε. Παράλληλα πρέπει να λάβετε υπόψη σας και κάτι που συμβαίνει από την πλευρά των εταίρων. Λόγω της πολιτικής αβεβαιότητας που είχε αρχίσει να συρρικνώνεται τους τελευταίους μήνες και της προεδρικής εκλογής που πιθανόν να οδηγούσε σε βουλευτικές εκλογές και οι εταίροι ήταν άκαμπτοι από την πλευρά τους, διότι ήθελαν να ξέρουν με ποια κυβέρνηση θα υλοποιηθεί το πρόγραμμα που θα συμφωνηθεί. Άρα, υπήρχε ένα επιπλέον δυσμενές στοιχείο στο τέλος της διαπραγμάτευσης της προηγούμενης χρονιάς».
Δημοσιογράφος: Θα έρθει ένα πακέτο μέτρων προκειμένου να βγάλουμε αυτή τη δόση. Αν κληθείτε να το ψηφίσετε, θα το κάνετε;
Χ. Σταϊκούρας: «Θα δούμε τι μέτρα θα περιλαμβάνει».
Δημοσιογράφος: Ποια μέτρα δεν συζητάτε;
Χ. Σταϊκούρας: «Δεν θα θέλαμε αυξήσεις φορολογικών συντελεστών. Η Νέα Δημοκρατία πίστευε και πιστεύει -και το είπε και προεκλογικά- ότι η δημοσιονομική προσαρμογή πρέπει να γίνεται από το σκέλος των δαπανών και όχι των εσόδων. Πέρυσι είδατε 30% μειώσεις στην έκτακτη εισφορά, μείωση στον ειδικό φόρο κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης… Τέτοια μέτρα δεν θα τα δεχθούμε. Οι γραμμές στις οποίες εμείς θα μπορούσαμε να κινηθούμε είναι αυτές που αναπτύξαμε στο email στο οποίο στείλαμε στο τέλος της χρονιάς. Βλέπετε σιγά – σιγά να αναπτύσσεται μία ρητορική και να κατατίθενται μέτρα από την πλευρά της κυβέρνησης που είναι πάνω στις ράγες του προηγούμενου email. Για παράδειγμα, η λοταρία για τις αποδείξεις και μία σειρά από άλλες παρεμβάσεις που αναπτύσσονται, ο οργανικός νόμος, το δημοσιονομικό συμβούλιο. Το προηγούμενο email είχε αυξήσεις Φ.Π.Α μόνο για τις κρατήσεις ξενοδοχείων και ήταν η ύστατη γραμμή άμυνας».
Δημοσιογράφος: Κατάργηση πρόωρων συντάξεων συζητάτε;
Χ. Σταϊκούρας: «Δεν θα μπω σε μέτρο – μέτρο να το αναπτύξω, διότι θα πρέπει να δούμε και ποια θα είναι η ασκούμενη πολιτική και που θα μας οδηγήσει. Φοβάμαι ότι το θέμα δεν είναι μόνο ποιο μέτρο θα αξιολογήσουμε και θα αποτιμήσουμε, αλλά και ποια είναι η συνολική στρατηγική της χώρας και της κυβέρνησης και πολύ φοβάμαι ότι ξοδέψαμε έναν ολόκληρο μήνα με παλινωδίες σ’ έναν χρόνο που ήταν πολύτιμος και πυκνός πολιτικά για να κάνουμε απλά ασκήσεις επικοινωνιακής πολιτικής. Αν διαβάσει κανείς τη συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου, θα διαπιστώσει ότι εκεί δεχθήκαμε δύο πράγματα, τα οποία ακριβώς επειδή επικοινωνιακά η κυβέρνηση δεν θέλει να τα αποδεχθεί εντός χώρας, προσπαθεί να δείξει ότι ευθύνονται πότε οι ξένοι και πότε η προηγούμενη κυβέρνηση. Το πρώτο που αποδεχθήκαμε ήταν η παράταση του τρέχοντος μνημονίου -εμείς είχαμε κάνει παράταση δύο μήνες η κυβέρνηση άλλους τέσσερις μήνες-, οπότε μιλάμε ακριβώς για το ίδιο κείμενο, για την ίδια αξιολόγηση. Το δεύτερο που είχαμε αποδεχθεί και συνυπογράψει είναι ότι τα λεφτά θα τα πάρουμε στο τέλος της αξιολόγησης και τώρα τρέχουμε, διαπιστώνοντας ότι χρειάζονται λεφτά στο μεσοδιάστημα, προκειμένου, χωρίς να έχουμε κάνει καμία μεταρρύθμιση, να πάρουμε τα λεφτά. Δηλαδή, λεφτά χωρίς δεσμεύσεις. Αυτό έχει αποδειχτεί ότι δεν είναι ρεαλιστικό. Αν διαβάσεις κανείς τις επιστολές που έστειλαν το ΔΝΤ και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στις 23 και στις 24 Φεβρουαρίου προς το Eurogroup, προκειμένου να αξιολογηθεί η απόφαση της 20ης Φεβρουαρίου που έχει συναφθεί μεταξύ της Ελλάδας και των Ευρωπαίων Εταίρων της, θα διαπιστώσει ότι είναι ιδιαίτερα σκληρά κείμενα και αναφέρονται και τα δύο στο τρέχον μνημόνιο και στην πέμπτη αξιολόγηση».
Πηγή: Αθήνα 9,84
Η Ν.Δ. στήριξε τα μέτρα αντιμετώπισης της ανθρωπιστικής κρίσης. Και αυτό παρά το ότι αυτά είναι πρόχειρα, χρονοβόρα στην υλοποίησή τους και αποσπασματικά, αφού δεν αποτελούν μέρος μιας συνεκτικής εθνικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της φτώχειας. Στρατηγικής, της οποίας βασικός πυλώνας θα έπρεπε να είναι η σταδιακή επέκταση του υφιστάμενου, πιλοτικού θεσμού του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος.
Επί των διατάξεων, όμως, κάναμε ορισμένες επισημάνσεις. Ειδικότερα:
1ον. Τα μέτρα είναι πολύ μικρότερης εμβέλειας σε σχέση με τις πολυάριθμες προεκλογικές υποσχέσεις και μετεκλογικές δεσμεύσεις της Κυβέρνησης. Υπενθυμίζεται ότι η προηγούμενη Κυβέρνηση, πριν από περίπου 1 χρόνο, για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης, είχε διαθέσει υπερδιπλάσιο ποσό, με τη διανομή «κοινωνικού μερίσματος», χωρίς την αναζήτηση μάλιστα δημοσιονομικών ισοδυνάμων.
2ον. Σύμφωνα με υπηρεσιακό έγγραφο του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, σε ότι αφορά το μέτρο της επιδότησης σίτισης, εκτιμάται ότι θα ωφεληθούν, κατ’ ανώτατο όριο, 153.000 νοικοκυριά. Θυμίζουμε ότι ο Υπουργός Οικονομικών, στην τελευταία επιστολή του προς τον Πρόεδρο του Eurogroup, αναφέρθηκαν σε 300.000 νοικοκυριά. Είναι πρόδηλη η σύγχυση της Κυβέρνησης, όταν αναγκάζεται να περάσει από τη «δημιουργική ασάφεια» στη σαφήνεια της πραγματικότητας.
3ον. Στην ίδια επιστολή, ο Υπουργός Οικονομικών ισχυρίζεται ότι τα δημοσιονομικά ισοδύναμα θα προέλθουν από τις καταναλωτικές δαπάνες (60,9 εκατ. ευρώ) και τις κρατικές προμήθειες (140 εκατ. ευρώ). Την ίδια ημέρα, στη Βουλή, ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών ανέφερε ότι τα ισοδύναμα θα προέλθουν κατά 51,3 εκατ. ευρώ από καταναλωτικές δαπάνες, κατά 129 εκατ. ευρώ από κρατικές προμήθειες, και κατά 20 εκατ. ευρώ από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Είναι προφανής η έλλειψη στοιχειώδους συνεννόησης.
4ον. Ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομικών ανέφερε ότι έχει ήδη καταφέρει να εξοικονομήσει αυτά τα ποσά για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης. Διερωτώμεθα, αν αυτό έχει γίνει, γιατί δεν προβλέπεται στις διατάξεις του Σχεδίου Νόμου και δεν αποτυπώνεται στην Έκθεση του ΓΛΚ; Αλήθεια, πως προκύπτει αυτή η εξοικονόμηση; Η Έκθεση του ΓΛΚ προβλέπει ότι, από τις καταργήσεις θέσεων στα κυβερνητικά όργανα, αναμένεται να προκύψει μείωση της δημόσιας δαπάνης κατά 1,2 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με την ίδια Έκθεση, η μείωση της δαπάνης αντιρροπείται πλήρως από την αύξηση λειτουργικών δαπανών για τη σύσταση νέων θέσεων και την καταβολή επιπλέον αμοιβών. Ενώ δεν προσμετράται και η καταβολή οδοιπορικών εξόδων στους απεριόριστους εθελοντές συμβούλους αφού αυτό το κόστος «δεν μπορεί να προσδιορισθεί». Συνεπώς, από τη νέα δομή της Κυβέρνησης, όχι μόνο δεν θα προκύψει τελικά δημοσιονομική ωφέλεια, αλλά πιθανότατα, στην πράξη, θα υπάρξει και αύξηση της δημόσιας δαπάνης.
Έτσι, με αντικειμενικότητα, αξιολογήσαμε τα αποτελέσματα των προσπαθειών της Κυβέρνησης επί του πραγματικού πεδίου. Άλλωστε, η προσπάθεια με στόχο τη συγκρότηση μιας ισχυρής Ελλάδας, η οποία θα δρα με αξιοπρέπεια στην Ευρωπαϊκή και την παγκόσμια σκηνή, πρέπει να είναι συνεχής και συλλογική.
Κυρίες και Κύριοι Συνάδελφοι,
Το Σχέδιο Νόμου, το οποίο συζητάμε, φέρει το βαρύγδουπο τίτλο «Ρυθμίσεις για την επανεκκίνηση της οικονομίας».
Αλήθεια, σε ποια επανεκκίνηση αναφέρεται η Κυβέρνηση;
Το τελευταίο δίμηνο, η κατάσταση της πραγματικής οικονομίας, λόγω της παρατεταμένης αβεβαιότητας και των συνεχών και συνεχιζόμενων Κυβερνητικών παλινωδιών και αντιφάσεων, έχει επιδεινωθεί.
Ιδιαίτερα μετά τις προεκλογικές και μετεκλογικές υποσχέσεις της Κυβέρνησης για νέα ρύθμιση οφειλών.
Αλλά και της προτροπής των Κομμάτων που στηρίζουν την Κυβέρνηση, πριν τις εκλογές, προς τους πολίτες να μην είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους, καλλιεργώντας έτσι κουλτούρα μη συμμόρφωσής τους.
Βέβαια, σήμερα, τα ίδια πρόσωπα, από θιασώτες της ανυπακοής ξαφνικά έχουν μετατραπεί σε πρωτοστάτες του «πατριωτισμού».
Κυρίες και Κύριοι Συνάδελφοι,
Όλα αυτά έχουν συνθέσει ένα ιδιαίτερα βαρύ περιβάλλον, με κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Σε αυτό το περιβάλλον, για τη διαμόρφωση του οποίου φέρει τεράστια ευθύνη η σημερινή Κυβέρνηση, κατατίθεται το παρόν Σχέδιο Νόμου.
Σχέδιο Νόμου που δεν επιδοκιμάζει, δυστυχώς, έμπρακτα τους μέχρι σήμερα συνεπείς φορολογούμενους, και που προσθέτει έναν ακόμη κρίκο στην αλυσίδα θέσπισης φορολογικών αμνηστεύσεων.
Αυτό πρέπει να σταματήσει.
Προσβάλλει του συνεπείς φορολογούμενους και υπονομεύει τα δημόσια έσοδα.
Κυρίες και Κύριοι Συνάδελφοι, το Σχέδιο Νόμου:
1ον. Κινείται στο υφιστάμενο πλαίσιο ρύθμισης φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων που είχε θέσει η προηγούμενη Κυβέρνηση με το Ν. 4305/2014.
Ρύθμιση που στους 2 πρώτους μήνες εφαρμογής της, παρά την καταψήφιση και υπονόμευσή της από την τότε Αξιωματική Αντιπολίτευση, επέφερε τα προσδοκώμενα δημοσιονομικά αποτελέσματα.
2ον. Απέχει αισθητά από τις προεκλογικές υποσχέσεις και μετεκλογικές δεσμεύσεις της Κυβέρνησης.
Ενδεικτικά, δεν υπάρχει διαγραφή κεφαλαίου οφειλής, ενώ εγκαταλείπεται η υπόσχεση για παραπομπή κάθε υπόθεσης χρέους σε Επιτροπή που θα έκρινε ανάλογα με τα εισοδήματα κάθε φορολογούμενου.
Αντίθετα, η Κυβέρνηση προσχωρεί στην άποψή μας για ηλεκτρονική αίτηση και επεξεργασία της, αντιλαμβανόμενη ότι η προηγούμενη θέση της θα οδηγούσε τους πολίτες σε μεγάλες καθυστερήσεις, ταλαιπωρίες και αβεβαιότητα.
3ον. Περικλείει οριακές διαφορές και δεν επιφέρει ουσιαστικό δημοσιονομικό όφελος σε μεσο-μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Στόχος είναι να καλυφθούν οι άμεσες και πιεστικές ταμειακές ανάγκες του Κράτους.
Η Έκθεση του ΓΛΚ το επιβεβαιώνει.
Ενδεικτικά και μόνο, τα προσδοκώμενα έσοδα για τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης ανέρχονται σε 2 δισ. ευρώ, σε διάστημα 8 ετών.
Περίπου όσα και η προηγούμενη ρύθμιση.
Ενώ, φυσικά, εκτός των άλλων, προκαλείται και μείωση βεβαιωμένων εσόδων, λόγω διαγραφής προσαυξήσεων σε ήδη βεβαιωμένες και καθυστερούμενες οφειλές.
4ον. Αδικεί όσους συμμορφώνονται και ενδεχομένως δανείζονται από τράπεζες με μεγαλύτερα επιτόκια για την εξόφληση των υποχρεώσεών τους.
Τονίζω ότι ακόμη και το Δημόσιο, δηλαδή όλοι μας, δανείζεται με υψηλότερο επιτόκιο από αυτό με το οποίο «δανείζει» τους οφειλέτες του.
5ον. Αυξάνει την αβεβαιότητα για τα μελλοντικά έσοδα του Δημοσίου.
Αυτό συμβαίνει γιατί ενώ με το Ν. 4305/2014 ο οφειλέτης μπορούσε κατά τη διάρκεια της ρύθμισης να εξοφλήσει νωρίτερα με ανάλογες εκπτώσεις, με το νέο πρόγραμμα μπορεί να αυξήσει τις αρχικώς επιλεγείσες δόσεις.
6ον. Ευνοεί εξόφθαλμα τους μεγαλοοφειλέτες του Δημοσίου.
Η κατάργηση του ανώτατου ορίου του 1 εκατ. ευρώ για την υπαγωγή στη ρύθμιση, δεν εξασφαλίζει τη μεγαλύτερη συμβολή τους στα δημόσια έσοδα.
7ον. Υπονομεύει την αυτονομία της ΓΓΔΕ.
Η μεταβίβαση της αρμοδιότητας για τη χορήγηση της ρύθμισης, στον Υπουργό Οικονομικών αντί του Γενικού Γραμματέα, συνιστά πολιτική ανάμειξη στην είσπραξη των εσόδων και είναι σε ευθεία αντίθεση με την κείμενη νομοθεσία και τις βέλτιστες διεθνείς πρακτικές.
Άλλο φορολογική πολιτική και άλλο φορολογική διοίκηση.
8ον. Επιβάλλει «χαράτσι», με τη μορφή «προληπτικού φόρου» 26%, στις επιχειρήσεις που συναλλάσσονται με ορισμένες χώρες (π.χ. Κύπρο, Βουλγαρία, Ιρλανδία), ο οποίος δύναται να επιστραφεί μετά από 12 μήνες το ταχύτερο.
Πέρα από την χρηματοδοτική ασφυξία που προκαλεί στις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες δραματικής έλλειψης ρευστότητας, η προτεινόμενη ρύθμιση ενδέχεται να είναι αντίθετη και με το Σύνταγμα, την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία, αλλά και πρόσφατη νομολογία του ΣτΕ (2190 και 2191/2014).
9ον. Λύει και θέτει σε εκκαθάριση, κακώς, την εταιρεία «Παράκτιο Μέτωπο ΑΕ».
Ενώ αφήνει ανοικτό τη ζήτημα της διαχείρισης των αποκρατικοποιήσεων και της αξιοποίησης της περιουσίας του Δημοσίου, αφού αναφέρεται, ως εκδήλωση πρόθεσης, σε φορέα που θα δημιουργηθεί.
Ενώ επισημαίνει ότι τα έσοδα που θα προκύπτουν «θα αξιοποιούνται, κυρίως (με όση ασάφεια αυτό μπορεί να έχει), για τη χρηματοδότηση της κοινωνικής πολιτικής του Κράτους και τη στήριξη της κοινωνικής ασφάλισης».
Ορισμένες επισημάνσεις:
1ον. Και σήμερα, τα έσοδα από το «Παράκτιο Μέτωπο» και την ΕΤΑΔ καταγράφονται, ταμειακά, στον Προϋπολογισμό και δεν συμβάλλουν άμεσα στη μείωση του χρέους.
2ον. Ο Υπουργός Οικονομικών έχει υποστηρίξει, στις τοποθετήσεις του στο Eurogroup, ότι τα έσοδα από την αξιοποίηση της περιουσίας θα πρέπει να μειώνουν άμεσα το δημόσιο χρέος. Άλλα λέμε έξω, αλλά κάνουμε μέσα;
3ον. Ας δεχθούμε ότι τα έσοδα αυτά, με κάποιον τρόπο, θα αξιοποιούνται για τους σκοπούς του Σχεδίου Νόμου. Και στο οποίο ουδείς, θεωρητικά, θα είχε αντίρρηση.
Τότε, αν αυτά τα ποσά είναι επιπλέον αυτών που ήδη δίνονται για την άσκηση κοινωνικής πολιτικής από τον Κρατικό Προϋπολογισμό, θα λείψουν από την άσκηση για τη βιωσιμότητα του χρέους.
Όσα και αν είναι αυτά τα έσοδα. Ακόμη και αν είναι λιγότερα σε σχέση με τις σημερινές εκτιμήσεις, όπως υποστηρίζει η Κυβέρνηση.
Θα απαιτηθούν, συνεπώς, νέα μέτρα για να καλυφθεί το κενό που προκαλείται.
Οπότε, τελικά, το κόστος για την κοινωνία θα είναι μεγαλύτερο.
Αν τα ποσά αυτά υποκαταστήσουν πόρους που ήδη δίνονται για κοινωνική πολιτική, τότε, απλά και μόνο, μιλάμε για επικοινωνική διαχείριση του ζητήματος, χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα.
Θα τα δούμε όμως αυτά αναλυτικά όταν περάσουμε από την εκδήλωση προθέσεων στη συγκεκριμένη νομοθέτηση.
