«Είμαστε εδώ για να κάνουμε ότι άλλο απαιτείται, προκειμένου να στηρίξουμε την πραγματική οικονομία μέσα στην παρένθεση της υγειονομικής κρίσης, που ευχόμαστε να κλείσει το συντομότερο δυνατόν, αλλά και την επόμενη μέρα. Και όταν κλείσει αυτή η παρένθεση θα επανέλθουμε στην ορθή δημοσιονομική πολιτική, ανάλογα με τα δημοσιονομικά περιθώρια της χώρας και τις δημοσιονομικές προτεραιότητες της κυβέρνησης, των μειώσεων, με μόνιμο τρόπο, φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, γιατί με αυτό τον τρόπο μπορεί η χώρα να πετύχει γρήγορη ανάκαμψη, βιώσιμη ανάπτυξη και να δημιουργήσει πολλές και καλές θέσεις απασχόλησης κυρίως στον ιδιωτικό τομέα». Αυτά τόνισε μεταξύ άλλων, ο υπουργός Οικονομικών, Χρήστος Σταϊκούρας, μιλώντας απόψε σε διαδικτυακή ημερίδα που οργάνωσε στην Πάτρα ο ιστότοπος «The Best» με θέμα «Η επόμενη ημέρα» στην Δυτική Ελλάδα μετά την πανδημία.
Όσον αφορά στα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί και εφαρμόζονται, ο Χρήστος Σταϊκούρας, επεσήμανε ότι «υπάρχει ένα πλέγμα μέτρων δράσεων και πρωτοβουλιών που έχουν αναδειχθεί από την ελληνική κυβέρνηση και τα οποία έχουν βοηθήσει, ώστε να στηριχθούν επιχειρήσεις και κυρίως οι εργαζόμενοι στις επιχειρήσεις και αυτό αναδεικνύεται σε όλη την Ευρώπη». Μιλώντας για το μέτρο της επιστρεπτέας προκαταβολής, το χαρακτήρισε ως «ένα εξαιρετικά πετυχημένο και ισορροπημένο μετρό που ξεκίνησε με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και εξελίσσεται έτσι ώστε το 50% της προκαταβολής να μην είναι επιστρεπτέο στην τέταρτη κατά σειρά, ενώ θα ακολουθήσει το ίδιο και στην πέμπτη». «Ούτως ή άλλως», συνέχισε, «όποιο κομμάτι είναι να επιστραφεί στην ελληνική πολιτεία, αυτό θα γίνει από το 2022 και μετά, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχει σταθεροποιηθεί η οικονομία και η επιχείρηση που την έχει λάβει». «Άρα, υπό αυτήν την έννοια» σημείωσε, «δεν φοβόμαστε ότι θα δημιουργηθεί, λόγω της επιστρεπτέας προκαταβολής, μία νέα γενιά ανεξόφλητων δανείων των επιχειρήσεων και για αυτό ενεργήσαμε με τον συγκεκριμένο τρόπο». Μάλιστα, σε αυτό το σημείο αναφέρθηκε ειδικά στην Αχαΐα, λέγοντας ότι «μέχρι τώρα έχουν πέσει στην πραγματική οικονομία, μέσω των επιστρεπτέων προκαταβολών, 102 εκατομμύρια ευρώ σε 10.000 ΑΦΜ» προσθέτοντας ότι «δεν νομίζω να έχουν πέσει ποτέ σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα στην Αχαΐα τόσοι πολλοί πόροι κατευθείαν από τον κρατικό προϋπολογισμό». Μένοντας στο θέμα των επιστρεπτέων προκαταβολών, ο υπουργός Οικονομικών είπε ότι «κατ΄ αυτόν τον τρόπο αποδεικνύεται το γιατί θα πρέπει πάντα να έχεις όπλα στη φαρέτρα σου, ώστε να τα ρίξεις την κατάλληλη χρονική στιγμή, μη γνωρίζοντας την ένταση και την έκταση του προβλήματος». Παράλληλα, τόνισε ότι «μία οργανωμένη πολιτεία οφείλει να δημιουργήσει με σοβαρότητα και μεθοδικότητα εκείνα τα πολεμοφόδια που θα τα ρίχνει όλο και περισσότερο στη μάχη για να μπορέσει η οικονομία να σταθεί στα πόδια της και να ατενίσει με μεγαλύτερη αισιοδοξία το μέλλον».
Χαιρετισμός του Υπουργού Οικονομικών κ. Χρήστου Σταϊκούρα
Η 13η έκδοση του Ομίλου της ICAP «Business Leaders in Greece», μου δίνει, για ακόμη μία χρονιά, την ευκαιρία να απευθυνθώ στους εκπροσώπους του επιχειρείν της χώρας μας, το οποίο αποτελεί ζωτικό κομμάτι του παραγωγικού ιστού της εθνικής οικονομίας. Μέσα στο ρευστό περιβάλλον παρατεταμένης αβεβαιότητας, που τροφοδοτεί η πρωτόγνωρη, παγκοσμίως, υγειονομική κρίση, τέτοιες πρωτοβουλίες, που αναδεικνύουν κερδοφόρες εταιρείες, αποτελούν φωτεινές νησίδες αισιοδοξίας και δύναμης και αξίζουν συγχαρητήρια.
Η σημερινή Κυβέρνηση, από την αρχή της θητείας της, αναγνωρίζοντας την, καταλυτικής σημασίας, συμβολή της επιχειρηματικότητας στην οικονομία, σχεδίασε και υλοποιεί ένα σύγχρονο πλαίσιο για την ανάπτυξη της επιχειρηματικής δραστηριότητας και την προσέλκυση επενδύσεων στη χώρα μας. Η υγειονομική κρίση, δυστυχώς, μας ανάγκασε να επανακαθορίσουμε, προσωρινά, τη στρατηγική μας και να μετατοπίσουμε το βάρος στην αύξηση δαπανών για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, προκειμένου οι επιπτώσεις της πανδημίας να είναι όσο γίνεται μικρότερες και αναστρέψιμες.
Ακόμη όμως και μέσα στην κρίση, προχωρήσαμε σε μη μόνιμες μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, καθώς, στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, οι ευρωπαϊκοί Προϋπολογισμοί δεν μπορούν να περιλαμβάνουν μόνιμα δημοσιονομικά μέτρα. Ειδικότερα, λάβαμε μέτρα, όπως αναστολές και διευκολύνσεις φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων, κάλυψη ασφαλιστικών εισφορών εργαζομένων, μείωση – και σε ορισμένες περιπτώσεις μηδενισμό – της προκαταβολής φόρου εισοδήματος, κατάργηση της ειδικής εισφοράς αλληλεγγύης για τα εισοδήματα που προέρχονται από ιδιωτική οικονομική δραστηριότητα, μείωση των ασφαλιστικών εισφορών των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα, μείωση ΦΠΑ σε συγκεκριμένες υπηρεσίες και προϊόντα, φορολογικά κίνητρα για έρευνα και καινοτομία, επενδύσεις στην πράσινη οικονομία και την ψηφιοποίηση, κίνητρα για προσέλκυση επιχειρήσεων, εργαζομένων και συνταξιούχων στη χώρα μας (π.χ. Non dom) κ.ά. Ενώ, μέσω των χρηματοδοτικών εργαλείων της Επιστρεπτέας Προκαταβολής, του ΤΕΠΙΧ και του Ταμείου Εγγυοδοσίας παρέχουμε ένεση ρευστότητας συνολικού ύψους άνω των 12 δισ. ευρώ για το 2020.
Ταυτόχρονα, παρά τις αντίξοες συνθήκες, όχι μόνο δεν εγκαταλείψαμε τις μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες και την υλοποίηση κομβικών διαρθρωτικών αλλαγών, αλλά προχωρήσαμε σε σημαντικές τομές, όπως ο νέος νόμος για τη ρύθμιση χρεών και παροχή δεύτερης ευκαιρίας, η υλοποίηση του «Ηρακλή» για τη μείωση των «κόκκινων» δανείων, η αναβάθμιση και ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου για την εταιρική διακυβέρνηση και την Κεφαλαιαγορά, η προώθηση εμβληματικών επενδύσεων, η υλοποίηση αποκρατικοποιήσεων κ.α.
Και βεβαίως, το βλέμμα μας είναι, σταθερά, στραμμένο και στη μετά-κορονοϊό εποχή. Εποχή που στοχεύουμε να χαρακτηρίζεται από την επίτευξη υψηλής, διατηρήσιμης, έξυπνης και κοινωνικά δίκαιης ανάπτυξης.
Αναγκαία προϋπόθεση για να γίνει πραγματικότητα ο στόχος αυτός είναι ο μετασχηματισμός του αναπτυξιακού μοντέλου της ελληνικής οικονομίας, με αύξηση της ποσότητας και της παραγωγικότητας, βελτίωση της ποιότητας του εθνικού πλούτου και ανασύνθεση των συστατικών του ΑΕΠ – κυρίως αύξηση των εξαγωγών και των επενδύσεων – προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα και η εξωστρέφεια της χώρας μας.
Προς αυτή την κατεύθυνση, θέτουμε τέσσερις κομβικές προτεραιότητες:
Τη μείωση φορολογικών συντελεστών και ασφαλιστικών εισφορών, τη συνέχιση της ενίσχυσης της ρευστότητας της πραγματικής οικονομίας, την περαιτέρω προώθηση διαρθρωτικών αλλαγών και τη βέλτιστη αξιοποίηση των πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης, μέσω του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Σχέδιο που περιλαμβάνει μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, την απασχόληση και κοινωνική συνοχή, καθώς και τις ιδιωτικές επενδύσεις.
Με την εφαρμογή συνεκτικών πολιτικών που θα υπηρετούν τις παραπάνω προτεραιότητες, με όραμα, υπευθυνότητα, εμπιστοσύνη στις δυνάμεις μας, αίσθημα συλλογικότητας και σκληρή δουλειά, όλοι μαζί – Κράτος, επιχειρήσεις και εργαζόμενοι – θα μπορέσουμε όχι μόνο να ξεπεράσουμε τη σημερινή δοκιμασία, αλλά και να εντάξουμε την Ελλάδα στις δυναμικές οικονομίες της Ευρώπης.
Δελτίο Τύπου – Ομιλία του Υπουργού Οικονομικών κ. Χρήστου Σταϊκούρα στο ψηφιακό συνέδριο του “TheEconomist” μετίτλο: “EU Recovery and Resilience Fund for Greece: European Green Deal – Digital transformation – Infrastructure”
I would like to thank “The Economist” for organizing this important, high level, virtual event.
Event that takes place in a period of high uncertainty.
Unavoidably, the same happens to the Greek economy.
Nevertheless, it has depicted remarkable resilience, due to the effective handling of the pandemic by the Government.
This is recognized by all “stakeholders”, namely the institutions, the markets, the investors, the rating agencies, and, last but not least, the Greek society.
Indeed, despite the fact that the Greek economy will suffer one of the deepest falls in economic activity in Europe, on account mainly of its high exposure to tourism, we have adapted and expand a large set of timely-taken, well-targeted fiscal and liquidity measures that help cushion the social and economic cost of the pandemic.
These measures are financed by the prudent and neat management of cash reserves.
At the same time, amid the crisis, which necessitated a focus on more immediate priorities, we have significantly stepped up the pace of reform implementation.
Indicatively:
The new insolvency code has been adopted in the Parliament.
“Hercules”, the asset protection scheme, has already been adopted by most systemic banks, while additional securitization projects are in the pipeline.
The institutional framework for corporate governance has been modernized.
The Asset Development Plan has been boosted.
Plans to address long-standing weaknesses of certain state-owned enterprises have been put into action.
Good progress has also been made in key policy areas, like public administration, digital governance, justice and anticorruption, energy, labour market, fiscal reform, health sector etc.
Consequently, despite the unprecedented circumstances, we have made good use of time in order to speed up reforms, aiming at ensuring a solid base for recovery.
However, the Greek economy continues to face significant challenges, which require persistent reform efforts.
We are working prudently and methodically,
to address the remaining vulnerabilities,
to successfully tackle the health crisis, population movement and geopolitical turbulences, and
to make efficient use of the available European funds, mainly those from the NextGeneration EU.
The size of the envelope and its composition pose a unique opportunity for Greece to boost economic activity, through both investments and reforms that will have a prolonged and sustainable impact on the country’s long-term economic outlook.
Investment and reforms that build on and complement past and ongoing policies in the context of the enhanced surveillance process, also reflecting horizontal European priorities.
Investment and reforms, among others, to achieve efficient use of energy, to upgrade networks, to make sustainable use of resources, to achieve climate resilience, to digitalize public and private sector, to promote job creation and participation in the labour market, to improve accessibility and sustainability of healthcare, to increase access to effective and inclusive social policies, to enhance social cohesion, to make fiscal policy more growth friendly, to improve tax administration and tax collection, to improve the efficiency of the justice system, to strengthen the financial sector and capital markets, to promote endogenous sources of growth – like education, vocational education and training, research and innovation, to promote exports, and to improve the business environment.
Indeed, the RRP comprises of four pillars:
The Green pillar, with reforms and investments that promote the Green Transition of the economy, and include emblematic projects, such as a massive program of energy efficiency renovation for residential buildings, businesses and public sector buildings and infrastructure.
This program will achieve a three-fold objective, namely the promotion of climate resilience, the creation of new jobs, as well as the reduction of energy costs for households, businesses and the Greek State.
Additionally, the interconnection for the Greek islands constitutes another emblematic green project, which will promote the penetration of Renewable Energy Sources, as well as significantly reduce the energy costs for households and businesses.
The Digital pillar puts forward digital transition projects, such as the development of 5G network corridors in all the Greek motorways, as well as the digital transformation of SMEs.
The Employment, skills and social cohesion pillar embraces reforms and investments that –among others – increase the capacity and resilience of the health system.
This set of actions includes a comprehensive prevention system, the upgrade of primary care services and the introduction of therapeutic protocols in the e-prescription system, along with Digital Patient Health Records.
Also, this pillar includes reforms that promote the autonomy and high quality of education of Universities and further advance their performance, in terms of research and innovation.
Finally, the Private investment and economic & institutional transformation pillar will advance projects, such as the development of high-quality infrastructure and transport systems that are multimodal, climate-resilient, smart and sustainable.
It includes investments in axes of the Trans-European road network, such as the north part of the E-65 and the North Road Axis of Crete.
This pillar also includes projects that support our persistent fight against tax-evasion and smuggling, by advancing the employment of Artificial Intelligence and other digital tools that facilitate effective controlling.
We have already submitted an ambitious and realistic draft of our National Recovery and Resilience Plan to the European Commission, on the basis of which we are already in close co-operation with the Commission in order to formulate its final version.
Its primary consideration is to cover the investment, output and employment gap.
The mobilization of significant private sector resources is a central objective of the Plan.
This will be pursued through:
the extensive employment of Public Private Partnerships, as a tool for implementing public investments,
the use of Energy Service Companies to implement energy efficiency projects in the public sector, and
the use of co-financing, by employing financial instruments to leverage additional private resources in the implementation of eligible private investments.
Taking advantage of all the above, we will have the opportunity not only to recover, but to enter in a strong and sustainable upward trajectory.
An opportunity that we are determined to seize in order to restructure the economy, to enhance its productivity and to improve its competitiveness.
Παρακολουθήστε την Ομιλία του Υπουργού Οικονομικών Χρήστου Σταϊκούρα στη διαδικτυακή εκδήλωση του The Economist με τίτλο: «EU Recovery and resilience fund for Greece: European Green Deal – Digital transformation – Infrastructure» :
Δελτίο Τύπου – Ομιλία του Υπουργού Οικονομικών κ. Χρήστου Σταϊκούρα στο 31ο Ετήσιο Συνέδριο “GreekEconomicSummit” του Ελληνο-Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου
Κυρίες και Κύριοι,
Θέλω, αρχικά, να ευχαριστήσω για την τιμητική πρόσκληση και να συγχαρώ το Ελληνο-Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο και τον όμιλο του Χρηματιστηρίου Αθηνών, που, παρά τις δυσκολίες που έχει προκαλέσει η πανδημία, προχώρησαν στη διοργάνωση του 31ου “Greek Economic Summit”.
Συνεδρίου που αποτελεί ετήσιο θεσμό και φιλόξενο βήμα γόνιμου διαλόγου, με θεματολογία η οποία βρίσκεται πάντοτε στην αιχμή της επικαιρότητας.
Η φετινή διοργάνωση πραγματοποιείται σε μια περίοδο πρωτόγνωρης αβεβαιότητας, σε διεθνές επίπεδο.
Οι κοινωνίες, παγκοσμίως, δοκιμάζονται από τη σοβαρότερη υγειονομική κρίση της τελευταίας εκατονταετίας.
Tα συστήματα υγείας πιέζονται.
Οι οικονομίες κλυδωνίζονται.
Στην ασυνήθιστα μεγάλη αβεβαιότητα και ανησυχία που συνδέονται με την άγνωστη εξέλιξη της πανδημίας, έρχεται να προστεθεί η ανάγκη ισχυροποίησης της χώρας για την αντιμετώπιση πρόσθετων προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο Ελληνισμός και η πατρίδα μας.
Προκλήσεις που έχουν οικονομικές διαστάσεις, και απορρέουν από γεωπολιτικές εντάσεις, από ροές μεταναστών, από φυσικές καταστροφές.
Μέσα σ’ αυτό το ρευστό περιβάλλον, η Κυβέρνηση καλείται να χαράξει και να υλοποιήσει οικονομική πολιτική η οποία να στοχεύει στην υπέρβαση της κρίσης, αλλά και να θέτει τις βάσεις, αρχικά, για ταχεία ανάκαμψη και, στη συνέχεια, μετά το πέρας της πανδημίας, για το αναπτυξιακό άλμα που έχει ανάγκη η χώρα.
Όσον αφορά στον πρώτο στόχο, αυτόν της υπέρβασης της κρίσης, όπως αναγνωρίστηκε προχθές και στο Eurogroup, η Κυβέρνηση έχει λάβει και συνεχίζει να λαμβάνει ένα μεγάλο πακέτο αποτελεσματικών μέτρων, έγκαιρα και στοχευμένα, για:
την ενίσχυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας,
την ενίσχυση των πληγέντων φυσικών και νομικών προσώπων,
την παροχή ρευστότητας στις επιχειρήσεις,
τη στήριξη της απασχόλησης,
την ενίσχυση των ανέργων και των εποχικά απασχολούμενων,
τη στήριξη των ευάλωτων δανειοληπτών,
τη στήριξη των ιδιοκτητών ακινήτων,
τη στήριξη κλάδων που, λόγω των χαρακτηριστικών τους, επλήγησαν εντονότερα από την υγειονομική κρίση, όπως είναι ο τουρισμός, η εστίαση, ο πολιτισμός, ο αθλητισμός, οι μεταφορές και ο πρωτογενής τομέας.
Συνολικά, το πακέτο αυτών των μέτρων ανέρχεται στα 24 δισ. ευρώ για το 2020 και σε επιπλέον 7,5 δισ. ευρώ για το 2021.
Ανεβάζοντας, έτσι, το συνολικό ύψος των παρεμβάσεων στα 31,5 δισ. ευρώ, δηλαδή όσο είναι και το ύψος της χρηματοδότησης μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης για τα επόμενα χρόνια!
Και είμαστε εδώ, ως Υπουργείο Οικονομικών, για όσο χρειαστεί και για ό,τι απαιτηθεί!
Γιατί λειτουργήσαμε με σύνεση, σωφροσύνη και διορατικότητα, «χτίζοντας», στο μεσοδιάστημα, επαρκή ταμειακά διαθέσιμα.
Οι προαναφερθείσες παρεμβάσεις είχαν σημαντική συμβολή στον περιορισμό της ύφεσης και της αύξησης της ανεργίας.
Τα σημάδια ανθεκτικότητας της αγοράς εργασίας επιβεβαιώνονται και από 3 μελέτες:
Την πρόσφατη έκθεση της Eurostat, σύμφωνα με την οποία η χώρα μας κατατάσσεται ανάμεσα σε αυτές που είχαν τη μικρότερη απώλεια θέσεων εργασίας εξαιτίας της υγειονομικής κρίσης.
Τη διεθνή οικονομική ιστοσελίδα VOX EU, η οποία αναγνωρίζει την αποτελεσματικότητα των κυβερνητικών μέτρων υπέρ των θέσεων εργασίας και των εργαζομένων.
Τη φθινοπωρινή πρόβλεψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα αναμένεται να πετύχει την 2η μεγαλύτερη – μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών-μελών – μείωση του ποσοστού ανεργίας το 2021,.
Κυρίες και Κύριοι,
Έχοντας απλώσει ένα ευρύ «δίχτυ προστασίας» πάνω από νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ώστε οι επιπτώσεις της υγειονομικής κρίσης να είναι τόσο οι μικρότερες δυνατές όσο και αναστρέψιμες, εργαζόμαστε μεθοδικά και για την επόμενη μέρα.
Για την επίτευξη ισχυρής ανάκαμψης και για την εδραίωση βιώσιμων ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης.
Επιδίωξή μας είναι ο μετασχηματισμός του αναπτυξιακού μοντέλου της οικονομίας, με αύξηση της ποσότητας και της παραγωγικότητας, με βελτίωση της ποιότητας του εθνικού πλούτου και με ανασύνθεση των συστατικών του ΑΕΠ – κυρίως αύξηση των εξαγωγών και των επενδύσεων – προκειμένου η ελληνική οικονομία να αυξήσει την ανταγωνιστικότητα και την εξωστρέφειά της.
Προς αυτή την κατεύθυνση, έχουμε θέσει και υλοποιούμε 4 κομβικές προτεραιότητες.
1η Προτεραιότητα: Η μείωση φορολογικών συντελεστών και ασφαλιστικών εισφορών.
Η σημερινή Κυβέρνηση έχει μειώσει, με μόνιμο τρόπο, συγκεκριμένους φόρους και ασφαλιστικές εισφορές.
Μεταξύ άλλων:
Μειώσαμε το φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων, στο 24%.
Μειώσαμε τη φορολογία διανεμόμενων κερδών, στο 5%.
Μειώσαμε τις ασφαλιστικές εισφορές.
Αναμορφώσαμε τη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων με εισαγωγικό συντελεστή 9%.
Μειώσαμε τον ΕΝΦΙΑ κατά 22%.
Παρέχουμε ισχυρό φορολογικό κίνητρο για την πραγματοποίηση επενδύσεων σε πράσινη οικονομία, ενέργεια και ψηφιοποίηση.
Θεσπίσαμε επενδυτικά κίνητρα για δαπάνες επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας.
Δώσαμε κίνητρα σε φυσικά πρόσωπα που εισφέρουν επενδυτικά κεφάλαια για νεοφυείς επιχειρήσεις.
Επίσης, μέσα στη υγειονομική κρίση, προχωρήσαμε σε πρόσθετες και σημαντικές, μη μόνιμες μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών.
Και αυτό διότι, στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, οι ευρωπαϊκοί Προϋπολογισμοί δεν μπορούν να περιλαμβάνουν μόνιμα δημοσιονομικά μέτρα.
Συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων:
Μειώσαμε, και σε ορισμένες περιπτώσεις μηδενίσαμε, την προκαταβολή φόρου εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων.
Καλύψαμε ασφαλιστικές εισφορές επί του ονομαστικού μισθού, και εργοδοτικές ασφαλιστικές εισφορές εργαζόμενων στις εποχικές επιχειρήσεις.
Μειώνουμε, κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες, τις ασφαλιστικές εισφορές των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα.
Καταργούμε την ειδική εισφορά αλληλεγγύης για τα εισοδήματα που προέρχονται από ιδιωτική οικονομική δραστηριότητα.
Μειώσαμε τον ΦΠΑ στις υπηρεσίες μεταφοράς προσώπων, σε μη αλκοολούχα ποτά, στα εισιτήρια κινηματογράφων, θεατρικών παραστάσεων και συναυλιών.
Προσδοκούμε, όταν κλείσει η παρένθεση της υγειονομικής κρίσης, και ανάλογα και με τις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας και τις προτεραιότητες της Κυβέρνησης, σε κάποιους από αυτούς τους φόρους και τις ασφαλιστικές εισφορές, ή σε κάποιους άλλους, να μονιμοποιηθούν οι μειώσεις τους.
Πέρα από τις μειώσεις φορολογικών βαρών, υλοποιούμε και μεταρρυθμιστικές τομές στο φορολογικό πεδίο, όπως η αναθεώρηση του πλαισίου για τη φορολογική κατοικία.
Το Υπουργείο Οικονομικών κλείνει την «τριχορδία» των κινήτρων με στόχο την προσέλκυση αλλοδαπών φορολογούμενων στην Ελλάδα, με διατάξεις που ψηφίζονται σήμερα στη Βουλή.
Η αρχή έγινε με την ψήφιση του Νόμου 4646/2019, πριν από περίπου ένα έτος.
Νόμος που εισήγαγε τον θεσμό του “διαμένοντος μη κατοίκου” (Non-Dom), με στόχο την προσέλκυση αλλοδαπών φορολογικών κατοίκων οι οποίοι πραγματοποιούν σημαντικές επενδύσεις στη χώρα μας, επωφελούμενοι από εναλλακτικό καθεστώς φορολόγησης του παγκόσμιου εισοδήματός τους.
Ακολούθησε η ψήφιση του Νόμου 4714/2020, πριν λίγους μήνες.
Νόμος που επέκτεινε την εναλλακτική φορολόγηση εισοδήματος σε συνταξιούχους του εξωτερικού, οι οποίοι μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία στην πατρίδα μας.
Και σήμερα, κλείνοντας την «τριχορδία» των σχετικών νομοθετικών παρεμβάσεων, προχωράμε στη θέσπιση φορολογικών κινήτρων για την προσέλκυση αλλοδαπών εργαζόμενων και αυτοαπασχολούμενων, αλλά και Ελλήνων που έφυγαν από τη χώρα στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, ώστε αυτοί να μεταφέρουν τη φορολογική κατοικία και να δραστηριοποιηθούν επαγγελματικά στην Ελλάδα το 2021.
2η Προτεραιότητα: Η ενίσχυση της ρευστότητας της οικονομίας.
Η συνολική στήριξη της ελληνικής οικονομίας από το ΤΕΠΙΧ, το Ταμείο Εγγυοδοσίας και την Επιστρεπτέα Προκαταβολή διαμορφώνεται, μέχρι σήμερα, περίπου στα 10 δισ. ευρώ.
Και αναμένεται να ξεπεράσει, μέσα από αυτά μόνο τα χρηματοδοτικά εργαλεία, τα 12 δισ. ευρώ το 2020.
3η Προτεραιότητα: Η προώθηση διαρθρωτικών αλλαγών.
Ακόμη και μέσα στην πανδημία, ο μεταρρυθμιστικός σχεδιασμός της Κυβέρνησης όχι μόνο δεν «εκτροχιάστηκε», αλλά συντελέστηκε και ουσιαστική πρόοδος.
Πρόοδος που αναγνωρίστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην 8η Έκθεση Ενισχυμένης Εποπτείας.
Ενδεικτικές παρεμβάσεις που υλοποιήσαμε, είναι:
Η ψήφιση ενός νέου, συνεκτικού, κοινωνικά ευαίσθητου και εθνικά αναπτυξιακού πλαισίου ρύθμισης οφειλών και παροχής 2ης ευκαιρίας.
Η εφαρμογή του προγράμματος «Γέφυρα», για τη στήριξη δανειοληπτών που πλήττονται από τις οικονομικές επιπτώσεις του κορονοϊού.
Η υλοποίηση του «Ηρακλή», με στόχο τη μείωση των «κόκκινων δανείων» στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών.
Η αναβάθμιση και ο εκσυγχρονισμός του θεσμικού πλαισίου για την εταιρική διακυβέρνηση και την Κεφαλαιαγορά.
Η θέσπιση του πλαισίου των μικροπιστώσεων.
Η ψήφιση νέων νομοθετικών πλαισίων για την αντιμετώπιση του «ξεπλύματος» μαύρου χρήματος και τον περιορισμό του λαθρεμπορίου.
Η προώθηση εμβληματικών επενδύσεων, όπως το Ελληνικό.
Η εκκίνηση των διαγωνιστικών διαδικασιών για την αξιοποίηση περιφερειακών λιμένων στην Αλεξανδρούπολη, την Καβάλα και την Ηγουμενίτσα.
Η άμεση έναρξη της διαγωνιστικής διαδικασίας για την Εγνατία Οδό.
Η δρομολόγηση και υλοποίηση σχεδίων ενίσχυσης της βιωσιμότητας εταιρειών του Δημοσίου, όπως είναι η ΕΛΒΟ, τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, η ΛΑΡΚΟ και η ΕΑΒ.
4η Προτεραιότητα: Η βέλτιστη αξιοποίηση των πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης, κυρίως μέσω του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Πόροι που αναμένεται να φτάσουν έως τα 32 δισ. ευρώ μέχρι το 2026.
Προς αυτή την κατεύθυνση, η Κυβέρνηση κατέθεσε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και έθεσε σε δημόσια διαβούλευση ένα πρώτο Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το οποίο περιλαμβάνει μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, την απασχόληση και κοινωνική συνοχή, καθώς και τις ιδιωτικές επενδύσεις.
Αυτοί οι πυλώνες ενσωματώνουν τις ευρωπαϊκές συστάσεις και πολιτικές προτεραιότητες, έχουν όμως ουσιαστικά βασιστεί στις ιδιαίτερες ανάγκες της ελληνικής οικονομίας και στην κάλυψη αυτών.
Οι προτεραιότητες του Σχεδίου εστιάζουν στη στήριξη της επιχειρηματικότητας, στην προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων, στην προώθηση της καινοτομίας, στην ενίσχυση της απασχόλησης και της κοινωνικής συνοχής, στην πράσινη ανάπτυξη, στον ψηφιακό μετασχηματισμό και την τεχνολογική αναβάθμιση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, στην αναβάθμιση των υποδομών και στη στήριξη της περιφέρειας.
Και όλα αυτά σε συνδυασμό και συμπληρωματικά με τα άλλα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αποτυπώνονται στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2021-2027.
Κυρίες και Κύριοι,
Με «πυξίδα» την εφαρμογή συνεκτικών πολιτικών πάνω στους τέσσερις προαναφερθέντες άξονες, με όραμα, υπευθυνότητα, ενότητα, αυτοπεποίθηση και σκληρή δουλειά, θα μπορέσουμε όλοι μαζί – Κράτος, επιχειρήσεις και εργαζόμενοι – να ξεπεράσουμε τη σημερινή δοκιμασία και να διαμορφώσουμε ένα νέο παραγωγικό και αναπτυξιακό πρότυπο.
Πρότυπο κοινωνικά δίκαιο, σύγχρονο, εξωστρεφές, ανταγωνιστικό, φιλικό προς τις επενδύσεις, τη γνώση και την καινοτομία, με σεβασμό στο περιβάλλον.
Πρότυπο το οποίο θα αποτελέσει το εφαλτήριο για την επίτευξη ισχυρής, βιώσιμης, έξυπνης και χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς ανάπτυξης.
Είναι στο χέρι μας να προχωρήσουμε με αποφασιστικότητα, σε απαιτητικούς καιρούς, όπως δηλώνει πολύ εύστοχα ο τίτλος του φετινού συνεδρίου.
Είναι στο χέρι μας να κάνουμε την πατρίδα μας, ολόπλευρα, ακόμη πιο ισχυρή και την κοινωνία, στο σύνολό της, πιο ευημερούσα.
Είναι χρέος μας προς τις επόμενες γενιές να τα καταφέρουμε!
Καλωσορίζω µε ιδιαίτερη χαρά την εκδοτική επαναφορά της ιστορικής εφηµερίδας «Νεολόγος των Πατρών». Μίας
εφηµερίδας που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1894 και άφησε το στίγµα της µε επιτυχία στην ενηµέρωση της τοπικής
κοινωνίας.
Κάθε νέα επιχειρηματική πρωτοβουλία στο χώρο της ενημέρωσης, µε δεδοµένες τις δύσκολες συνθήκες που επικρατούν για χρόνια στην έντυπη δηµοσιογραφία αλλά και τις νέες προκλήσεις που προσθέτει η πανδηµία του κορονοϊού, µας γεµίζει µε αισιοδοξία. Η επανέκδοση αυτή αποκτά ακόµα µεγαλύτερη σηµασία γιατί πραγµατοποιείται από έµπειρους και καταξιωµένους συντελεστές και έχει ως στόχο να συνδέσει ειδησεογραφικά την Πάτρα µε την Αθήνα.
Εύχοµαι σε όλο το δυναµικό της εφηµερίδας να υπηρετεί µε αντικειµενικότητα, εγκυρότητα και πληρότητα το πολύτιµο αγαθό της ενηµέρωσης, που αποτελεί θεµέλιο λίθο της δηµοκρατίας, ασκώντας
εποικοδοµητική και υπεύθυνη κριτική σε όλους τους δρώντες στον δηµόσιο βίο και αποφεύγοντας ακραίες οπτικές!
Δελτίο Τύπου – Ομιλία του Υπουργού Οικονομικών κ. Χρήστου Σταϊκούρα στο 2οDigiTalk του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας μεθέμα: «The macroeconomic and fiscal path in Greece during the economic adjustment programmes: 2010-2018»
Θέλω να ευχαριστήσω το Οικονομικό Επιμελητήριο της Ελλάδας και τον Πρόεδρο του κ. Κόλλια για την τιμητική πρόσκληση που μου απηύθυνε να λάβω μέρος σε μία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συζήτηση για τη διαχρονική πορεία της χώρας κατά τη διάρκεια των προγραμμάτων δημοσιονομικής προσαρμογής.
Είμαι, μάλιστα, χαρούμενος που μου δίνεται η δυνατότητα να ανταλλάξω σκέψεις πάνω σε αυτό το θέμα με τρεις εξαιρετικούς επιστήμονες.
Επιστήμονες που έχουν διαδραματίσει σημαίνοντα ρόλο στην πολιτική και οικονομική σκηνή της χώρας, έχοντας διατελέσει, μεταξύ άλλων, και Υπουργοί Οικονομικών.
Κυρίες και Κύριοι,
Όπως είναι γνωστό, οι Ευρωπαϊκές οικονομίες, το 2008, «χτυπήθηκαν» έντονα από την παγκόσμια κρίση, που ξέσπασε στις ΗΠΑ, το 2007.
Μία κρίση της οποίας τα αίτια δεν ήταν στιγμιαία, αλλά διαχρονικά.
Είχαν εκκολαφθεί και αναπαραχθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα στο παρελθόν.
Είναι γεγονός ότι η κρίση βρήκε το Ευρωπαϊκό οικοδόμημα «ανοχύρωτο», χωρίς θεσμούς και μηχανισμούς αντίδρασης για την αντιμετώπισή της, και χωρίς, αρχικά, σαφή θεραπευτική αγωγή.
Η κρίση αποσταθεροποίησε όλες τις οικονομίες, και φυσικά την Ελληνική.
Ελληνική οικονομία που ήταν, όπως και εξακολουθεί να είναι ρηχή, χωρίς παραγωγικό βάθος.
Οικονομία η οποία χαρακτηρίζονταν από εμφανείς, αλλά και υποβόσκουσες μακροχρόνιες παθογένειες και αγκυλώσεις, στο αξιακό, στο θεσμικό, στο οικονομικό, στο πολιτικό και στο κοινωνικό πεδίο.
Οι ρίζες αυτών των παθογενειών ξεκινούν βαθιά στο χρόνο, και συμπλέκονταν με τις διαχρονικές αδυναμίες της νεοελληνικής κοινωνίας, της πολιτικής, του κράτους και όλων των συστημάτων τους.
Οι παθογένειες, κυρίως της δεκαετίας του ’80, παρά τις σποραδικές προσπάθειες, δυστυχώς, δεν αντιμετωπίσθηκαν ριζικά τα επόμενα έτη.
Συντηρήθηκε, εν πολλοίς, το στρεβλό παραγωγικό μοντέλο που βασιζόταν στην κατανάλωση, και όχι στην παραγωγή διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών, στις εξαγωγές και στις επενδύσεις.
Στην έναρξη αυτής της ισχυρής διαταραχής, ο τότε Πρωθυπουργός προσπάθησε να συνεννοηθεί με τις υπόλοιπες πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις της χώρας.
Δυστυχώς, η τότε Αξιωματική Αντιπολίτευση «τορπίλισε» την προσπάθεια συναίνεσης, προκάλεσε εκλογές, και προέκρινε ως θεραπεία την εφαρμογή επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής.
Επιπροσθέτως, ως νέα Κυβέρνηση, επί μήνες, με λάθος χειρισμούς, πράξεις και παραλείψεις, διόγκωσε περαιτέρω το πρόβλημα, βλάπτοντας σημαντικά την αξιοπιστία της ελληνικής οικονομίας.
Το αποτέλεσμα ήταν η χώρα, την κρίσιμη περίοδο, να τεθεί εκτός αγορών, και το διαχρονικό πρόβλημα του υψηλού χρέους να μετατραπεί σε κρίση δανεισμού.
Βεβαίως, στο σημείο αυτό πρέπει να αναφέρω, όπως άλλωστε έχει αναγνωρισθεί εκτεταμένα και εκτός Ελλάδας, ότι σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή είχε και η καθυστερημένη και διστακτική αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα αρχικά στάδια της κρίσης.
Τούτο κατέστησε αναπόφευκτη την όπως – όπως προσφυγή στον Μηχανισμό Στήριξης, και την εφαρμογή τριών ασφυκτικών Προγραμμάτων Οικονομικής Στήριξης και ενός Καθεστώτος Ενισχυμένης Εποπτείας.
Αν και ένα Πρόγραμμα, το 3ο, ήταν αχρείαστο, θα επανέλθω όμως σε αυτό…
Κυρίες και Κύριοι,
Ποια είναι τα συμπεράσματα από την εφαρμογή αυτών των Προγραμμάτων;
Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι οικονομικό πρόγραμμα «πανάκεια» για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης δεν υπάρχει.
Το ανά περίπτωση καταλληλότερο πρόγραμμα εξαρτάται από σειρά ενδογενών και εξωγενών, οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών και πολιτισμικών παραγόντων και παραμέτρων, ελεγχόμενων και μη από τη χώρα που έχει το πρόβλημα.
Η επιτυχής ανάλυση αυτών, η συγκρότηση της κατάλληλης στρατηγικής και η αποτελεσματική εφαρμογή πολιτικών προσδιορίζει και τον βαθμό συμβολής του προγράμματος στην υπέρβαση της κρίσης.
Ειδικότερα συμπεράσματα:
1ον. Η ιδιοκτησία του Προγράμματος είναι σημαντική για την επιτυχία του.
Και αυτό γιατί καθορίζει τις προσδοκίες των αγορών, των επενδυτών και των καταναλωτών.
Εμείς, ως χώρα, ενώ προσφύγαμε στο Μηχανισμό Στήριξης, στη συνέχεια ήμασταν αρνητικοί στην εφαρμογή των συνταγών.
Έτσι, και σε συνδυασμό με την καθυστερημένη αντίδραση της Ευρώπης, εφαρμόστηκε μέσα σε ένα περιβάλλον αρνητικών προσδοκιών, που συνέβαλε στην τελική του αποτυχία.
2ον. Κανένα πρόγραμμα οικονομικής πολιτικής δεν είναι άκαμπτο και ανελαστικό.
Τα Προγράμματα εμπεριέχουν δυνητικούς βαθμούς ευελιξίας, που συναρτώνται με την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα της εκάστοτε Κυβέρνησης.
3ον. Η δημοσιονομική πειθαρχία, αν και αναγκαία, δεν είναι από μόνη της ικανή για την έξοδο από την κρίση.
Πρέπει να συνδυάζεται με διαρθρωτικές και αναπτυξιακές πολιτικές και την προώθηση αναγκαίων μεταρρυθμίσεων.
4ον. Οι σωστοί δημοσιονομικοί πολλαπλασιαστές και το κατάλληλο μείγμα πολιτικής είναι σημαντικά για την επίτευξη δημοσιονομικής ισορροπίας.
Η οικονομική βιβλιογραφία υποστηρίζει ότι ο πολλαπλασιαστής τείνει να είναι υψηλότερος κατά τις περιόδους κρίσης, γεγονός που καθιστά τη δημοσιονομική εξυγίανση πιο δαπανηρή.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, όπως αναφέρει η μελέτη, η προσαρμογή επιχειρήθηκε σε μια εποχή που η οικονομία της ευρωζώνης ήταν ήδη σε ύφεση.
Βραχυπρόθεσμα, η επίδραση της απότομης δημοσιονομικής προσαρμογής στη συνολική ζήτηση κυριάρχησε σε οποιαδήποτε αντισταθμιστική επίδραση από τη βελτιωμένη διεθνή ανταγωνιστικότητα.
Ο πολλαπλασιαστής δημοσιονομικής πολιτικής αποδείχθηκε υψηλός, προκαλώντας σημαντική μείωση της ζήτησης.
5ον. Η δημοσιονομική προσαρμογή που στηρίζεται κυρίως στο σκέλος των δαπανών αποφέρει θετικά και διατηρήσιμα αποτελέσματα.
Αντίθετα, όπως επιβεβαιώνουν αρκετές μελέτες, προσαρμογές που βασίζονται κυρίως σε αυξήσεις εσόδων, όπως η πολιτική που εφάρμοσε η προηγούμενη Κυβέρνηση, κρίνονται ως αποτυχημένες.
Μάλιστα πρόσφατη έρευνα των κ. Ζιώγα και Παναγιωτίδη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι μία επιτυχημένη προσαρμογή που βασίζεται στην μείωση των δαπανών οδηγεί σε αύξηση του ΑΕΠ και μείωση της ανεργίας, τόσο τη χρονιά προσαρμογής όσο και για τρία επόμενα χρόνια.
6ον. Το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, λόγω του υψηλού πολλαπλασιαστή, είναι κρίσιμο για την αναπτυξιακή προοπτική μίας χώρας.
Από το 2013 και μετά, οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου της Γενικής Κυβέρνησης κυμαίνονται σε ποσοστά πάνω από το 3,5% του ΑΕΠ, με εξαίρεση τα έτη 2018 και 2019, το οποίο υπερτερεί συγκρινόμενο με το αντίστοιχο μέγεθος των υπόλοιπων χωρών της Ευρωζώνης.
7ον. Η θεσμοθέτηση πλαισίου εξασφάλισης της σταθερότητας των πιστωτικών ιδρυμάτων, ειδικά σε τραπεζοκεντρικά συστήματα, είναι αναγκαία.
8ον. Η εξασφάλιση της κοινωνικής συνοχής, η οποία απειλείται από την αύξηση της φτώχειας και την ανισοκατανομή του εισοδήματος κρίνεται απαραίτητη για την επιτυχία των προγραμμάτων.
Τελικά, ως χώρα, Κυρίες και Κύριοι, αξιοποιήσαμε αυτά τα «μαθήματα»;
Σήμερα, κρίνοντας εκ του αποτελέσματος, μπορούμε να ισχυριστούμε ότι στο 2ο Πρόγραμμα, το 2012, διορθώθηκαν πολλά από τα λάθη και τις καθυστερήσεις του 1ου Μνημονίου.
Λάθη που είχαν ως αποτέλεσμα μεγαλύτερη από την αναμενόμενη ύφεση, απόκλιση από τους στόχους, σημαντικές αστοχίες στην αποτελεσματικότητα των μέτρων, και πλήγμα στην αξιοπιστία της χώρας, αλλά και του εγχειρήματος.
Όπως χαρακτηριστικά σημειώνεται στην υπό συζήτηση μελέτη, το πολύ υψηλό επιτόκιο των ελληνικών ομολόγων το 2012 αποδείκνυε ότι, παρά τα 2 χρόνια προσαρμογής, οι επενδυτές είχαν χάσει την εμπιστοσύνη τους.
Βέβαια, για να είμαστε δίκαιοι, τα λάθη δεν προήλθαν μόνο από την ελληνική πλευρά, αλλά και από την πλευρά των δανειστών.
Κάτι που παραδέχονται και οι ίδιοι.
Επίσης, παρά τις διορθώσεις στο 2ο Πρόγραμμα, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπήρξαν και σε αυτό παραλείψεις.
Όπως τονίζεται και στη μελέτη, υπάρχει πλέον μια γενική συναίνεση, συμπεριλαμβανομένων των εκπροσώπων των θεσμών, ότι ο χρόνος, η ποιότητα, η διάρκεια και η ισορροπία της προσαρμογής, καθώς και οι στόχοι των προγραμμάτων, δεν ήταν απολύτως κατάλληλοι.
Όμως, κατά τη διάρκεια του 2ου Προγράμματος:
Επιμηκύνθηκε η περίοδος προσαρμογής.
Τροποποιήθηκε το μείγμα της δημοσιονομικής πολιτικής.
Μειώθηκε σημαντικά το ύψος και βελτιώθηκε το «προφίλ» του χρέους.
Αποπληρώθηκε το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών του Δημοσίου.
Ενισχύθηκε η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και υλοποιήθηκαν μειώσεις φορολογικών συντελεστών, παρά τις αντιρρήσεις των δανειστών.
Ενδεικτικά και μόνο να αναφέρω ότι, σύμφωνα με παλαιότερη Έκθεση του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα ήταν πρωταθλήτρια στις διαρθρωτικές αλλαγές την περίοδο 2012-2014.
Το αποτέλεσμα ήταν η κατάσταση, το 2014, να έχει βελτιωθεί σημαντικά.
Και η χώρα να παρουσιάζει, μετά από 6 συναπτά έτη ύφεσης, θετικό ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης.
Ενώ, για πρώτη φορά μετά την έναρξη της κρίσης, το διαθέσιμο εισόδημα άρχισε να ενισχύεται και η ανεργία να υποχωρεί.
Αυτά όλα τα καταγράφουν σήμερα όλες οι εκθέσεις εγχώριων και ξένων οργανισμών.
Η υπό συζήτηση μελέτη επισημαίνει ότι στο τέλος του 2014, το ισοζύγιο του προϋπολογισμού ήταν πολύ κοντά στο προβλεπόμενο στόχο, με τη δημοσιονομική προσαρμογή να εφαρμόζεται επιτυχώς, και σύμφωνα με το σχέδιο.
Είναι, βέβαια, αλήθεια ότι η κατάσταση της οικονομίας δεν είχε πλήρως σταθεροποιηθεί.
Απαιτούνταν περαιτέρω βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση.
Δυστυχώς, εξαιτίας της δήθεν ηρωικής, γεμάτη αυταπάτες και επικίνδυνους τυχοδιωκτισμούς διαπραγμάτευσης του 1ου εξαμήνου του 2015, η κατάσταση αντί να βελτιωθεί, επιδεινώθηκε σημαντικά.
Η τότε Κυβέρνηση:
Αγνόησε τους Ευρωπαϊκούς κανόνες διαπραγμάτευσης.
Παρασύρθηκε από δογματισμούς και μαξιμαλιστική ρητορική.
Καλλιέργησε περιβάλλον «δημιουργικής ασάφειας».
Κατανάλωσε σημαντικό διαπραγματευτικό κεφάλαιο και χρόνο σε θέματα διαδικαστικά και επουσιώδη, δίνοντας έμφαση στην επικοινωνία και όχι στην ουσία.
Η Ελλάδα εισήλθε σε ένα επιθετικό, «καθοδικό σπιράλ».
Η οικονομία παρουσίαζε σημάδια επιβράδυνσης, μετά την ανάκαμψή της το 2014, το οικονομικό κλίμα επιδεινωνόταν, το κόστος δανεισμού σκαρφάλωνε επικίνδυνα, η πιστοληπτική ικανότητα της χώρας υποβαθμιζόταν, οι καταθέσεις μειωνόντουσαν και το ιδιωτικό χρέος διογκώνονταν.
Όπως χαρακτηριστικά τονίζεται στην μελέτη, από τις αρχές του 2015 είχε αρχίσει να πραγματοποιείται άνοδος της απόδοσης του 10ετούς ομολόγου, με την ανάληψη της διακυβέρνησης της χώρας από τον ΣΥΡΙΖΑ να γυρίζει πλάτη στα προγράμματα προσαρμογής.
Το αποτέλεσμα τελικά ήταν να οδηγηθεί η χώρα σε ένα 3ο αχρείαστο Πρόγραμμα και σε μία νέα αχρείαστη ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών.
Αχρείαστο γιατί, όπως αναφέρει και η μελέτη, οι στόχοι των προγραμμάτων προσαρμογής δηλαδή η ελάφρυνση του χρέους, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και η επίτευξη πλεονασμάτων, είχαν ήδη επιτευχθεί μετά την ολοκλήρωση των 2 πρώτων προγραμμάτων.
Τις επόμενες χρονιές, και ενώ η Ευρώπη επιτάχυνε, η χώρα μας έμπαινε πάλι σε περιβάλλον ύφεσης, που οδήγησε στη συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι απώλειες διαθέσιμου εισοδήματος της οικονομίας έφτασαν στο υψηλότερο σημείο τους τη διετία 2015-2016, στο 25% του διαθέσιμου εισοδήματος του 2008.
Αυτό συμπαρέσυρε προς τα κάτω το κατώφλι του κινδύνου φτώχειας.
Ενώ το ανώτατο ατομικό εισόδημα για το 75% του πληθυσμού με τα χαμηλότερα εισοδήματα βρισκόταν στα 11.625 ευρώ το 2019, παραμένοντας χαμηλότερα από το επίπεδο του 2013, διατηρώντας μεγάλες εισοδηματικές ανισότητες.
Και αυτό γιατί η όποια δημοσιονομική προσαρμογή έγινε με την εφαρμογή ενός λανθασμένου μίγματος πολιτικής, με την υλοποίηση μέτρων υπερφορολόγησης των πολιτών.
Όλα αυτά προκειμένου να επιτευχθούν υπερπλεονάσματα, που στερούσαν πόρους από την πραγματική οικονομία.
Κάτι που σταμάτησε, για πρώτη φορά, το 2019.
Κυρίες και Κύριοι,
Όλα αυτά μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι βασικός στόχος της οικονομικής πολιτικής μίας χώρας πρέπει να είναι η θωράκιση της ανθεκτικότητας της οικονομίας έναντι διαταραχών και κρίσεων, και η δημιουργία των προϋποθέσεων για την επίτευξη υψηλής και βιώσιμης ανάπτυξης.
Και αυτό γιατί περίοδοι ύφεσης ή εφαρμογής εσφαλμένου μίγματος πολιτικής δημιουργούν αβεβαιότητα, λανθασμένη χρήση πόρων και επενδυτικά αντικίνητρα, ενώ υπονομεύουν ταυτόχρονα την εξάλειψη της φτώχειας, την κοινωνική συνοχή και τη συμμετοχή στην ανάπτυξη των πιο ευάλωτων εισοδηματικών στρωμάτων.
Για να επιτευχθεί αυτός ο βασικός στόχος, απαιτείται η στροφή της χώρας προς ένα νέο, προσαρμοσμένο στις σύγχρονες ανάγκες, βιώσιμο, παραγωγικό και αναπτυξιακό πρότυπο.
Ένα πρότυπο που θα στοχεύει στη συστηματική αύξηση της ανταγωνιστικότητας, της παραγωγικότητας και της εξωστρέφειας, καθώς και στη στενότερη διασύνδεση της παραγωγής με την τεχνολογία και την καινοτομία, με στόχο την επίτευξη υψηλής, διατηρήσιμης, έξυπνης και κοινωνικά δίκαιης ανάπτυξης.
Προς αυτή την κατεύθυνση, από τον Ιούλιο του 2019, προχωρήσαμε στην εφαρμογή ενός διαφορετικού μείγματος πολιτικής, βασισμένου στη συνετή δημοσιονομική πολιτική με μειώσεις φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, στην υλοποίηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, στην προώθηση αποκρατικοποιήσεων και στην τόνωση των επενδύσεων.
Μέσα σε λίγους μήνες, μέχρι τον περασμένο Μάρτιο, η στρατηγική αυτή απέφερε σημαντικούς καρπούς:
Προσέδωσε στην ελληνική οικονομία αναπτυξιακή δυναμική, υψηλότερη από τη μέση της ευρωζώνης.
Το 2019, η ελληνική οικονομία «έτρεξε» με υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης σε σχέση με τους ευρωπαϊκούς, για πρώτη φορά μετά το 2007!
Βελτίωσε τις συνθήκες χρηματοδότησης της ελληνικής οικονομίας.
Ενίσχυσε την αξιοπιστία της χώρας έναντι των ευρωπαϊκών θεσμών και των αγορών.
Βελτίωσε την ανταγωνιστικότητα και την επενδυτική ελκυστικότητα της Ελλάδας.
Οδήγησε σε υψηλό 20ετίας τον δείκτη οικονομικού κλίματος.
Έθεσε σε τροχιά αποκλιμάκωσης τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και αύξησε τις τραπεζικές καταθέσεις.
Την πορεία αυτή, στο πρώτο τρίμηνο του 2020, ανέκοψε η παγκόσμια πανδημία.
Ακόμη όμως και κατά τη διάρκεια αυτής, παρότι αναγκαστήκαμε να επανακαθορίσουμε τις προτεραιότητες της οικονομικής πολιτικής, συνεχίσαμε, με το βλέμμα στραμμένο και στην επόμενη ημέρα, την υλοποίηση της οικονομικής και μεταρρυθμιστικής ατζέντας.
Η ορθότητα και η αποτελεσματικότητα της πολιτικής μας επιβεβαιώνεται από οικονομικούς δείκτες και αναγνωρίζεται διεθνώς.
Από τους εταίρους, οι οποίοι αναγνωρίζουν ότι η Κυβέρνηση σχεδίασε και υλοποιεί, έγκαιρα, μεθοδικά και στοχευμένα, μεγάλο πακέτο μέτρων, ενώ επιπλέον επιβεβαιώνουν τη μεγάλη πρόοδο στην υλοποίηση σημαντικών διαρθρωτικών αλλαγών.
Από τους επενδυτές, όπως επιβεβαιώνει, προσφάτως, η ίδρυση ενός υπερσύγχρονου data center από τη Microsoft στην Ελλάδα.
Από τις αγορές, αφού το κόστος δανεισμού της χώρας έχει μειωθεί σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα.
Από τους καταθέτες, που σε αντίθεση με την κρίση του 2015, σήμερα αυξάνουν και δεν αποσύρουν τις καταθέσεις τους στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα.
Από οικονομικούς δείκτες, όπως ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος που παρά τις πιέσεις που δέχεται εξαιτίας της πανδημίας, παραμένει σε επίπεδα υψηλότερα από το μέσο ευρωπαϊκό όρο.
Από τους οίκους αξιολόγησης, όπως προκύπτει από την πρόσφατη αναβάθμιση της ελληνικής οικονομίας.
Όμως είναι αλήθεια ότι οι συνθήκες είναι δύσκολες και ενέχουν υψηλή αβεβαιότητα.
Σε αυτές τις συνθήκες, το Οικονομικό Επιτελείο προσπαθεί να στηρίξει την κοινωνία για να αντεπεξέλθει στις δύσκολες συνθήκες με το μικρότερο κόστος, να στηρίξει την οικονομία ώστε να μην απολέσει το «σφυγμό» και τη λειτουργικότητά της, να στηρίξει την αμυντική θωράκιση της χώρας και να διατηρήσει αποθέματα.
Με αυτά τα δεδομένα, και έχοντας διασφαλίσει μια ισχυρότατη «δύναμη πυρός» – τα 72 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επεξεργαζόμαστε ένα συνεκτικό Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο, για τη βέλτιστη παραγωγική αξιοποίηση και μόχλευση αυτών των κεφαλαίων.
Οι προτεραιότητες του υπό διαμόρφωση σχεδίου αφορούν τη στήριξη της επιχειρηματικότητας, την προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων και την προώθηση της καινοτομίας, την ενίσχυση της απασχόλησης, τη μείωση των ανισοτήτων, την ενίσχυση της κοινωνικής αλλά και περιφερειακής συνοχής, την πράσινη ανάπτυξη, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την τεχνολογική αναβάθμιση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, και την αναβάθμιση των υποδομών.
Εφαρμόζοντας συνεκτικές πολιτικές πάνω στους προαναφερθέντες άξονες, με όραμα, ενότητα, υπευθυνότητα, διαφάνεια και κοινωνική δικαιοσύνη, όλοι μαζί – Κράτος, επιχειρήσεις και εργαζόμενοι – θα μπορέσουμε να αναπροσανατολίσουμε και να αναμορφώσουμε την ελληνική οικονομία, ώστε να μπει σε τροχιά βιώσιμης μεγέθυνσης, να συρρικνωθεί το επενδυτικό κενό και να ενταχθεί η χώρα στις δυναμικές οικονομίες της Ευρώπης.
Και θα τα καταφέρουμε, με σχέδιο, μεθοδικότητα, εμπιστοσύνη στις δυνάμεις μας, δημιουργικό κλίμα μεταξύ των πολιτικών και κοινωνικών δυνάμεων, και σκληρή δουλειά!
Παρακολουθείστε την Ομιλία του Υπουργού Οικονομικών Χρήστου Σταϊκούρα στο 16ο Tax Forum 2020, που διοργάνωσε το Ελληνο-Αμερικανικό Επιμελητήριο, με θέμα: “Η φορολογία στην ψηφιακή εποχή: Κινητήριος δύναμη για οικονομική ανάκαμψη και ανάκτηση εμπιστοσύνης”.
Δελτίο Τύπου – Ομιλία του Υπουργού Οικονομικών κ. Χρήστου Σταϊκούρα στο διαδικτυακό συνέδριο του Ελληνικού Τμήματος της Ένωσης Πιστοποιημένων Ελεγκτών κατά της Απάτης (ACFEGreece),μετίτλο «Virtual Anti-Fraud Tech Fair»
Θα ήθελα, καταρχάς, να ευχαριστήσω τους διοργανωτές για την πρόσκληση που μου απηύθυναν να συμμετάσχω στη σημερινή, εξαιρετικά ενδιαφέρουσα διαδικτυακή ημερίδα και να τους συγχαρώ για την επιτυχημένη διοργάνωσή της, παρά τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες.
Πιστεύω ότι μετά τη σημερινή συζήτηση και τις τοποθετήσεις των ομιλητών, θα εξαχθούν χρήσιμα συμπεράσματα αναφορικά με την αντιμετώπιση του οικονομικού εγκλήματος και των νέων εξελιγμένων μορφών του.
Κυρίες και Κύριοι,
Το συνεχώς και ταχύτατα μεταβαλλόμενο ψηφιακό και τεχνολογικό περιβάλλον δημιουργεί νέους κινδύνους που σχετίζονται με το οικονομικό έγκλημα.
Κίνδυνοι που πολλαπλασιάζονται, εξαιτίας των αλλαγών στον τρόπο ζωής των πολιτών και των νέων συνηθειών που έχουν προκύψει από την εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων, που έχουν ληφθεί από τις Κυβερνήσεις, για την συγκράτηση της πανδημίας του κορονοϊού.
Οι περιορισμοί στις μετακινήσεις έχουν οδηγήσει σε περαιτέρω αύξηση στη χρήση των ψηφιακών μέσων, που, σε συνδυασμό με την έλλειψη εξοικείωσης ορισμένων πληθυσμιακών ομάδων με τη χρήση νέων τεχνολογιών, έχει δημιουργήσει «πρόσφορο» έδαφος για την εκμετάλλευση των πολιτών μέσω τεχνολογικών μέσων.
Το Υπουργείο Οικονομικών, αντιλαμβανόμενο πλήρως τους κινδύνους και την ανάγκη προστασίας όλων των πολιτών, του επιχειρηματικού κόσμου, αλλά και του χρηματοπιστωτικού συστήματος, έχει θέσει, ψηλά στην ατζέντα του, την καταπολέμηση του οικονομικού εγκλήματος.
Έχοντας δομήσει ένα συνεκτικό σχέδιο και εργαζόμενοι συστηματικά και μεθοδικά, προχωρούμε βήμα-βήμα, θεσμοθετώντας μία ισχυρή εθνική «ασπίδα προστασίας» απέναντι στο οικονομικό έγκλημα.
Συγκεκριμένα:
1ον. Προχωρήσαμε, με σημαντικές καινοτομίες, στην ενσωμάτωση της 5ης Οδηγίας για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος (2018/843), με την ψήφιση του Ν.4734/2020, ενισχύοντας το θεσμικό πλαίσιο αντιμετώπισης του ξεπλύματος χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Εστιάσαμε, κατά κύριο λόγο, στη διαφάνεια των εταιρικών δομών, στον περιορισμό των ανωνυμίας στον ψηφιακό χώρο – στην οποία θα επανέλθω – αλλά και στον καθορισμό κριτηρίων και δικλείδων ασφαλείας σχετικά με συναλλαγές από και προς τρίτες χώρες υψηλού κινδύνου, όπως αυτές χαρακτηρίζονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
2ον. Επιλύσαμε θεσμικές εκκρεμότητες, ώστε να λειτουργήσει το Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων, στο οποίο και θα καταχωρούνται οι δικαιούχοι των νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων της χώρας.
3ον. Προχωρούμε στην ενσωμάτωση της Οδηγίας 2019/1153 για τη θέσπιση κανόνων, με σκοπό τη διευκόλυνση της χρήσης χρηματοοικονομικών και άλλων πληροφοριών για την πρόληψη, την ανίχνευση, τη διερεύνηση ή τη δίωξη σοβαρών ποινικών αδικημάτων.
4ον. Συνεργαζόμαστε, στενά, με τη Διεθνή Ομάδα Χρηματοοικονομικής Δράσης (FATF), αναδεικνύοντας τις θέσεις της χώρας στα θέματα αντιμετώπισης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, και συμβάλλοντας στην ανταλλαγή καλών πρακτικών στο συγκεκριμένο πεδίο.
Αντίστοιχες επαφές έχουμε και με τη νομική υπηρεσία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.
5ον. Συμμετέχουμε, με δυναμική παρουσία, στις ομάδες εργασίας και στην Ολομέλεια της FATF, προκειμένου η γνώση μας στα θέματα αντιμετώπισης των συγκεκριμένων οικονομικών εγκλημάτων να είναι επικαιροποιημένη και οι εθνικές μας δράσεις να εναρμονίζονται με τα διεθνή πρότυπα.
Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να κάνω μία ειδικότερη αναφορά στον τομέα των ψηφιακών νομισμάτων, καθώς και των υπηρεσιών που σχετίζονται με θεματοφυλακή ψηφιακών πορτοφολιών.
Το Υπουργείο Οικονομικών είναι παρόν σε όλες τις συναντήσεις και συζητήσεις, τόσο σε επίπεδο διεθνών προτύπων όσο και στο υπό διαμόρφωση κανονιστικό πλαίσιο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ενώ, και σε εθνικό επίπεδο, έχουμε ήδη δρομολογήσει την αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου.
Συγκεκριμένα, με το Ν.4734/2020:
Περιορίζεται η ανωνυμία που περιβάλλει τα ψηφιακά νομίσματα και τις υπηρεσίες θεματοφυλακής ψηφιακών πορτοφολιών, με την εγγραφή των σχετικών παρόχων σε ειδικό μητρώο και την πρόβλεψη εποπτείας για σκοπούς αντιμετώπισης του ξεπλύματος χρήματος και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Θεσπίζεται περιορισμός ποσού στις συναλλαγές με προπληρωμένες κάρτες.
Παρέχεται η δυνατότητα στην εθνική Μονάδα Χρηματοοικονομικών Πληροφοριών, καθώς και στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, για πρόσβαση σε μεγαλύτερο εύρος πληροφοριών.
Ταυτόχρονα, το Υπουργείο Οικονομικών, ως ο Κεντρικός Συντονιστικός Φορέας, συντονίζει, σε εθνικό επίπεδο, την προσπάθεια για οριοθέτηση του πεδίου των ψηφιακών νομισμάτων, ιδίως όσον αφορά στην ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων αρχών, την υιοθέτηση εποπτικών πρακτικών, την ανταλλαγή απόψεων και την ενημέρωσή τους, μέσω συναντήσεων, συσκέψεων και συγκρότησης ομάδων εργασίας.
Την ίδια στιγμή, υπό την προεδρία του Υπουργείου Οικονομικών, με τη συμμετοχή όλων των αρμόδιων εθνικών αρχών, διαμορφώνεται μία κοινή, συνεκτική και ενιαία εθνική πολιτική, μέσω της Επιτροπής Στρατηγικής για την αντιμετώπιση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της χρηματοδότησης της διάδοσης όπλων μαζικής καταστροφής, με έμφαση στα θέματα που σήμερα συζητούμε.
Κυρίες και Κύριοι,
Δεν παραγνωρίζουμε το γεγονός ότι η καταπολέμηση του οικονομικού εγκλήματος είναι μια εξελικτική και δυναμική διαδικασία, η οποία απαιτεί από μέρους μας συνεχή επαγρύπνηση, ενημέρωση για τις ευρωπαϊκές και διεθνείς εξελίξεις στο συγκεκριμένο πεδίο, κατανόηση των νέων τεχνολογιών, συνεπώς και των κινδύνων, και άμεσα αντανακλαστικά για διαμόρφωση νέων πολιτικών, όπου απαιτείται.
Σε αυτές τις προκλήσεις, η Ελληνική Κυβέρνηση απαντά δυναμικά.
Με σχέδιο, έχοντας πλήρη κατανόηση των κινδύνων και των προκλήσεων, ευρισκόμενοι σε εναρμόνιση με τους εταίρους μας.
Αυτή είναι μια μάχη την οποία καλούμαστε να δώσουμε όλοι μαζί.
Μέσω ενημέρωσης, μέσω ανταλλαγής καλών πρακτικών, μέσω συνεργασίας σε επίπεδο κρατών και στο εσωτερικό επίπεδο μεταξύ των αρμοδίων αρχών, μέσω επίδειξης ισχυρής πολιτικής βούλησης.
Ισχυρή βούληση την οποία, ως Κυβέρνηση, διαθέτουμε και ξεδιπλώνουμε, ώστε να διαμορφώσουμε και να υλοποιήσουμε τις κατάλληλες απαντήσεις, μέσω της ασκούμενης πολιτικής μας.
Circle the Med Forum represents a pathway to sustainability. It follows a new development model that decouples growth from resource constraints. We are promoting new production-consumption models and business initiatives in a “circular way”.
day 5:
Circle the MED; Integrating Strategies for Sustainable Development And Cohesion
Ολοκληρώθηκε το απόγευμα της Τετάρτης 11 Νοεμβρίου 2020, μία ακόμη επιτυχημένη e-ημερίδα για το Νόμο 4738/2020 «Ρύθμιση Οφειλών και Παροχή Δεύτερης Ευκαιρίας», με κεντρικούς εισηγητές τον Υπουργό Οικονομικών κ. Χρήστο Σταϊκούρα και τον Ειδικό Γραμματέα Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους κ. Φώτη Κουρμούση.
Τόσο ο Υπουργός, όσο και ο Ειδικός Γραμματέας αναφέρθηκαν στους βασικούς άξονες και τις καινοτομίες που φέρνει ο νέος Νόμος και απάντησαν σε ερωτήσεις για τα ακόλουθα:
-Τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών σε έως 240 δόσεις
-Τη διαδικασία πτώχευσης – απαλλαγής οφειλών φυσικών & νομικών προσώπων και παροχής 2ης ευκαιρίας
-Τις πρόνοιες για τα ευάλωτα νοικοκυριά και την προστασία της 1ης κατοικίας
-Το ρόλο των επιστημονικών κλάδων
Όπως τονίσθηκε ο Νόμος προσπαθεί να δώσει διέξοδο στους οφειλέτες να ρυθμίσουν τα ιδιωτικά χρέη, παράλληλα όμως είναι ένα δύσκολο νομοθέτημα που απαιτεί συνεχή ενημέρωση από αυτούς που θα κληθούν να τον υπηρετήσουν.
Πραγματοποιήθηκε κύκλος τοποθετήσεων/ερωτήσεων από τους ενδιαφερομένους και επισημάνθηκε από πλευράς Ειδικής Γραμματείας ότι εφόσον προκύψουν απορίες και τυχόν βελτιωτικές παρεμβάσεις/προτάσεις, αυτές μπορούν να στέλνονται στο HELPDESK της Ειδικής Γραμματείας, προκειμένου να υποβοηθήσουν στην περαιτέρω βελτίωση του Νόμου.
Δείτε την Ημερίδα εδώ:
Στο cstaikouras.gr χρησιμοποιούμε cookies για να διασφαλίσουμε την καλύτερη εμπειρία πλοήγησης.
