Θέλω να ευχαριστήσω την Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων και το Innovathens για την πρόσκληση να παραστώ και να καταθέσω κάποιες σκέψεις για την τρέχουσα κατάσταση και τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, και για τη θέση και τον ρόλο της ελληνικής βιομηχανίας στη μεγέθυνσή της.
Βιομηχανία, πυλώνας κάθε σύγχρονης οικονομίας.
Κι αυτό γιατί παράγει διεθνώς εμπορεύσιμα προϊόντα, συμβάλει στην αύξηση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας, ενισχύει την εξωστρέφεια, στηρίζει τα δημόσια οικονομικά, μετασχηματίζει την καινοτομία σε επιχειρηματικότητα, διαδραματίζει κομβικό ρόλο για την επίτευξη υψηλής και διατηρήσιμης ανάπτυξης, τη δημιουργία σταθερών και ποιοτικών θέσεων απασχόλησης και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, και καθορίζει, εν τέλει, την οικονομική θέση κάθε χώρας.
Η χώρα σήμερα αδυνατεί να επιτύχει τους αναπτυξιακούς στόχους που η ίδια θέτει.
Το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών συρρικνώνεται.
Το ιδιωτικό χρέος διαρκώς διογκώνεται.
Η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας υποχωρεί.
Η ποιότητα των θεσμών διακυβέρνησης υποβαθμίζεται.
Ενώ η κανονικότητα στη χώρα, κανονικότητα που είχε αρχίσει να αποκαθίσταται το 2014, δεν έχει ακόμη επανέλθει.
Και σαν να μην έφτανε η σημερινή κατάσταση «παραλυτικής στασιμότητας» της οικονομίας, η Κυβέρνηση, όπως ήδη γνωρίζετε:
έχει ψηφίσει νέα μέτρα λιτότητας για μετά τη λήξη του τρέχοντος προγράμματος,
έχει δεσμευτεί σε υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα για πολλά χρόνια μετά το 2018,
ενώ η υλοποίηση των αναγκαίων παρεμβάσεων για τη ρύθμιση του χρέους όχι μόνο έχει μετατεθεί για μετά το καλοκαίρι, αλλά θα γίνει στο βαθμό που αυτό κριθεί τότε αναγκαίο από τους Θεσμούς και θα συνοδευτεί από κάποιον αυστηρό μηχανισμό επιτήρησης και εποπτείας.
Αντιλαμβάνεται συνεπώς κανείς ότι το αφήγημα περί «καθαρής εξόδου από τα Μνημόνια» δεν είναι παρά ακόμη μία Κυβερνητική αυταπάτη.
Συνεπώς λαμβάνοντας υπόψη την τρέχουσα κατάσταση, τις προκλήσεις και τις δεσμεύσεις της χώρας, το ζητούμενο είναι, λίγους μήνες πριν το τέλος του 3ου Μνημονίου, να σχεδιάσουμε, με σύνεση και αυτοπεποίθηση, την επόμενη ημέρα της ελληνικής οικονομίας.
Επόμενη ημέρα που θα πρέπει να χαρακτηρίζεται από κοινωνική δικαιοσύνη, αποτελεσματικότητα, συνοχή, αξιοπρέπεια και δυναμισμό.
Επόμενη ημέρα που θα στηρίζει και θα στηρίζεται σε κλάδους που επενδύουν στην πραγματική οικονομία, δημιουργώντας μια εύρωστη και παραγωγική βάση, με εμπορεύσιμα – κατά προτίμηση στις διεθνείς αγορές – αγαθά και υπηρεσίες.
Επόμενη ημέρα που θα χρειαστεί μια επενδυτική έκρηξη, ύψους 100 δισ. ευρώ για την επόμενη πενταετία, για να επιστρέψουν οι ιδιωτικές επενδύσεις στο μέσο Ευρωπαϊκό όρο και να ξεφύγει η οικονομία από τον φαύλο κύκλο της στασιμο-χρεοκοπίας.
Με επενδύσεις και στον κλάδο της βιομηχανίας.
Στη χώρα μας ο κλάδος της βιομηχανίας, παρότι δεν έμεινε ανεπηρέαστος από τη μακρά, επώδυνη και πολύπλευρη κρίση:
κατάφερε να δείξει ανθεκτικότητα και
συνέχισε να αποτελεί βασικό κορμό της εγχώριας παραγωγικής οικονομίας.
Η συμβολή της βιομηχανίας, ιδιαίτερα της μεταποίησης, στην οικονομία και την κοινωνία, λόγω των υψηλών πολλαπλασιαστικών επιδράσεών της, είναι ακόμα και σήμερα, καθοριστική.
Ενδεικτικά:
Η βιομηχανία απασχολεί σήμερα 1,2 εκατ. εργαζόμενους.
1 στους 4 εργαζόμενους απασχολείται σε βιομηχανικές δραστηριότητες ή σε δραστηριότητες που οφείλονται στη βιομηχανία. Κατά κύριο λόγο είναι σταθερές θέσεις εργασίας, με πλήρες ωράριο και πλαίσιο παροχών περίθαλψης και ασφάλισης.
Ο μηνιαίος μισθός στη βιομηχανία είναι, κατά μέσο όρο, 25% υψηλότερος από το σύνολο της οικονομίας.
Συνεισφέρει το 40% του συνολικού φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων.
Μέσα στην κρίση, πραγματοποίησε επενδύσεις συνολικού ύψους 27 δισ. ευρώ.
Οι μεταποιητικές δραστηριότητες δημιουργούν, άμεσα και έμμεσα, περίπου το 31% της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας.
Το 42% των συνολικών εξαγωγών είναι βιομηχανικά προϊόντα.
Δυστυχώς όμως η σημασία και η συμβολή της βιομηχανίας στην εθνική οικονομία δεν έχουν τύχει – διαχρονικά – της δέουσας αναγνώρισης.
Ειδικά όμως από τη σημερινή Κυβέρνηση.
Κυβέρνηση η οποία συνεχίζει να θέτει, έμμεσα και άμεσα, εμπόδια.
Εμπόδια όπως είναι η υψηλή φορολογία και το ευμετάβλητο φορολογικό καθεστώς, η διόγκωση των ασφαλιστικών εισφορών, το αυξημένο ενεργειακό κόστος, η δυσκολία πρόσβασης σε χρηματοδοτικά και επενδυτικά εργαλεία.
Η χώρα όμως, διαθέτει αρκετά συγκριτικά πλεονεκτήματα.
Και κυρίως διαθέτει καλά εκπαιδευμένο και καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό, έτοιμο να προσφέρει στην προσπάθεια ανάταξης της οικονομίας μας.
Διαθέτει επιχειρηματικό δαιμόνιο, που πολλές βιομηχανικές επιχειρήσεις διατήρησαν, καλλιέργησαν και εκδήλωσαν μέσα στην κρίση.
Αυτές οι δυνατότητές της θα ευοδωθούν μόνο εφόσον εφαρμόσουμε εκείνες τις πολιτικές που θα τις αναδείξουν, θα τις διευκολύνουν και θα τις επιβεβαιώσουν.
Ειδικά σε μία Ευρώπη η οποία, με βάση και το τελευταίο κείμενο συμπερασμάτων του Συμβουλίου Ανταγωνιστικότητας, στρέφει και πάλι την προσοχή της στη δημιουργία μιας ισχυρής βιομηχανικής βάσης, επιδιώκοντας την αύξηση του μεριδίου της βιομηχανίας στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ.
Για το σκοπό αυτό απαιτείται, από μέρους της χώρας μας, η διαμόρφωση ενός ρεαλιστικού και ολοκληρωμένου σχεδίου, μέσα από ένα συνεκτικό πλαίσιο στρατηγικών κατευθύνσεων και πολιτικών, με βασικούς άξονες:
1ος Άξονας: Η αλλαγή της δημοσιονομικής πολιτικής.
Με την απλοποίηση και σταθεροποίηση της φορολογικής νομοθεσίας.
Με τη στοχευμένη και σταδιακή μείωση των φορολογικών συντελεστών, όπως είναι η μείωση της φορολογίας στις επιχειρήσεις.
Με την αύξηση του ορίου για υποβολή ΦΠΑ.
Με την παροχή φορολογικών κινήτρων για επενδύσεις σε έρευνα και καινοτομία.
Με υπερ-αποσβέσεις για τις επενδύσεις κεφαλαίου.
Με τη μείωση της φορολογίας ανάλογα με τις θέσεις εργασίας που δημιουργούνται στις επιχειρήσεις.
Με τη δημιουργία «Λευκού Μητρώου Ασφαλιστικού Συστήματος», προβλέποντας μειωμένες ασφαλιστικές εισφορές για τις συνεπείς επιχειρήσεις.
2ος Άξονας: Η υλοποίηση μεταρρυθμίσεων που θα βελτιώσουν τη διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και θα οδηγήσουν στην υλοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων.
Με τη δημιουργία ενός σταθερού και απλού ρυθμιστικού πλαισίου.
Με την άρση των εμποδίων ομαλής λειτουργίας της αγοράς.
Με την απλοποίηση των διαδικασιών έναρξης επιχειρήσεων, με κεντρικό χαρακτηριστικό τη «δήλωση συμμόρφωσης» και τις πρότυπες προδιαγραφές.
Με την ασφάλεια δικαίου, μέσα από σταθερούς κανόνες λειτουργίας, την επιτάχυνση στην απονομή δικαιοσύνης, την κωδικοποίηση της νομοθεσίας.
Με τη βελτίωση του χωροταξικού και πολεοδομικού πλαισίου για τις χρήσεις γης.
Με τον εξορθολογισμό του νομοθετικού πλαισίου για τις βιομηχανικές περιοχές.
Με την υλοποίηση των ήδη σχεδιασμένων αποκρατικοποιήσεων και την προώθηση εμβληματικών επενδύσεων.
Με την απελευθέρωση και ταχεία αναδιάρθρωση της αγοράς ενέργειας, την ολοκλήρωση και προώθηση των υποδομών διασύνδεσης και την υλοποίηση μιας εθνικής ενεργειακής πολιτικής, πρωτοβουλίες που θα οδηγήσουν στη μείωση του ενεργειακού κόστους και σε ενεργειακή επάρκεια.
Με τον εξορθολογισμό της λειτουργίας του Κράτους, ώστε να δημιουργηθεί ένας αποτελεσματικός, ευέλικτος, σύγχρονος και παραγωγικός δημόσιος τομέας.
Με τη συγκέντρωση αρμοδιοτήτων που σήμερα βρίσκονται κατακερματισμένες σε πολλά Υπουργεία.
3ος Άξονας: Η ενίσχυση της ρευστότητας στην πραγματική οικονομία.
Με την αξιοποίηση των διαθέσιμων Ευρωπαϊκών κονδυλίων, με την υιοθέτηση ενός πιο λειτουργικού «Αναπτυξιακού Νόμου», με την εκτέλεση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων που διαμορφώθηκε στο χαμηλότερο ύψος της τελευταίας 10ετίας, με την αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου και με τη σταδιακή εξομάλυνση της πιστωτικής επέκτασης.
Αυτό που χρειάζεται είναι η εμπέδωση κλίματος εμπιστοσύνης που θα επαναφέρει καταθέσεις στο τραπεζικό σύστημα και η ορθολογική αντιμετώπιση του υψηλού συσσωρευμένου αποθέματος μη εξυπηρετούμενων δανείων και ανοιγμάτων, με κοινωνική ευθύνη και ευαισθησία.
4ος Άξονας: Η υιοθέτηση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της οικονομίας.
Στόχος η μετάβαση από μια οικονομία βασισμένη στην κατανάλωση εισαγόμενων προϊόντων, σε μια ανταγωνιστική και εξωστρεφή οικονομία, προσανατολισμένη στις επενδύσεις, τις εξαγωγές και την αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων κάθε κλάδου, όπως είναι η βιομηχανία.
Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, μεταξύ άλλων:
Πρέπει η βιομηχανική πολιτική να αποτελέσει δομικό στοιχείο της στρατηγικής, μέσα από ανάδειξη τομέων, κλάδων και γεωγραφικών περιοχών, με σαφείς εξωστρεφείς προοπτικές.
Πρέπει να ενισχυθούν τα εγχωρίως παραγόμενα προϊόντα και οι υπηρεσίες στην κλίμακα της τεχνολογικής εξειδίκευσης.
Πρέπει οι επιχειρήσεις να ενταχθούν σε διεθνείς παραγωγικές αλυσίδες αξίας.
Πρέπει να βελτιωθούν τα δίκτυα και οι υπηρεσίες εφοδιαστικής αλυσίδας (logistics) και να αναβαθμιστούν οι υποδομές για την ανταγωνιστική διακίνηση των πρώτων υλών και των προϊόντων από / προς τις αγορές.
Πρέπει να βελτιωθεί η προσβασιμότητα σε κεφάλαια, μέσα από την ενθάρρυνση εξω-τραπεζικών εργαλείων και εναλλακτικών τρόπων κεφαλαιακής ενίσχυσης, την αξιοποίηση σύγχρονων τεχνικών χρηματοοικονομικής μηχανικής, τον συντονισμό και τη σύνδεση των επενδυτικών εργαλείων και καθεστώτων ενίσχυσης επενδύσεων.
Πρέπει να θέσουμε ως χώρα, έστω με καθυστέρηση, έμπρακτα, ως προτεραιότητα την επένδυση στη γνώση, με την ανάπτυξη ενός ποιοτικού, ανοικτού, εξωστρεφούς συστήματος εκπαίδευσης, κατάρτισης και δια βίου μάθησης και ενός εθνικού «οικοσυστήματος» έρευνας, εναρμονισμένο με την καινοτομία και την τεχνολογία, προσαρμοσμένο στην ευρωπαϊκή και διεθνή πραγματικότητα.
Πρέπει να απλοποιήσουμε τη συνεργασία πανεπιστημιακών και ερευνητικών ιδρυμάτων με επιχειρήσεις, για την παραγωγική αξιοποίηση ερευνητικών αποτελεσμάτων από τη βιομηχανία και για την πρακτική εφαρμογή καινοτόμων θεωριών και προγραμμάτων.
Πρέπει να επιδιώξουμε η προσφορά γνώσεων και δεξιοτήτων να είναι ικανές να δημιουργήσουν εστίες καινοτομίας, να καλύψουν τις τεχνολογικές – επιστημονικές ανάγκες της μεταποίησης και να στηρίξουν τον ψηφιακό μετασχηματισμό της παραγωγής.
Πρέπει οι βιομηχανικές επιχειρήσεις να εστιάσουν στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην κυκλική οικονομία, ασκώντας υπεύθυνη επιχειρηματικότητα, μέσα από την υλοποίηση των αρχών της εταιρικής διακυβέρνησης και της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης».
Συμπερασματικά, αυτό το σχέδιο είναι ικανό να απελευθερώσει μη παραγωγικά δεσμευμένους ή αδρανείς πόρους της οικονομίας και να μας βγάλει από τον καταστροφικό κύκλο της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής μιζέριας.
Η υλοποίηση αυτού του σχεδίου όμως απαιτεί μία μεταρρυθμιστική, σοβαρή, υπεύθυνη, συνεκτική και αξιόπιστη Κυβέρνηση.
Χαρακτηριστικά τα οποία η σημερινή Κυβέρνηση εγγενώς δεν διαθέτει και προφανώς δεν μπορεί και δεν πρόκειται να αποκτήσει.
Αποσπάσματα τοποθέτησης στην εκδήλωση του Κέντρου Αστικής Μεταρρύθμισης
με θέμα «Το τέλος του 3ου Μνημονίου: Μία από τα ίδια ή ποτέ πια τα ίδια;»
«Η χώρα, σήμερα, είναι «βουτηγμένη» στο οικονομικό τέλμα, την κοινωνική μιζέρια και την εθνική παρακμή.
Αδυνατεί να επιτύχει τους αναπτυξιακούς στόχους που η ίδια θέτει.
Το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών συρρικνώνεται.
Το ιδιωτικό χρέος διαρκώς διογκώνεται.
Η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας υποχωρεί.
Η ποιότητα των θεσμών διακυβέρνησης υποβαθμίζεται.
Ενώ η κανονικότητα στη χώρα, κανονικότητα που είχε αρχίσει να αποκαθίσταται το 2014, δεν έχει ακόμη επανέλθει.
Κεφαλαιακοί περιορισμοί εξακολουθούν να υφίστανται.
Νέοι φόροι και πρόσθετες περικοπές στις συντάξεις συνεχίζουν να επιβάλλονται.
Οι ευέλικτες μορφές εργασίας διευρύνονται.
Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου παραμένουν στάσιμα υψηλές.
Καταθέσεις δεν επιστρέφουν – με ουσιαστικό τρόπο – στο τραπεζικό σύστημα.
Η εξάρτηση των τραπεζών από τον έκτακτο μηχανισμό ενίσχυσης της ρευστότητας (ELA) εξακολουθεί να υφίσταται.
Και η χώρα παραμένει «απούσα» από το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης.
Αυτό είναι το οδυνηρό αποτύπωμα της σημερινής διακυβέρνησης.
Το Κυβερνητικό αποτύπωμα της συνειδητής επιλογής της να υπερφορολογήσει τους πολίτες, της αδυναμίας της να υλοποιήσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και της τακτικής της να συρρικνώσει τη ρευστότητα στην πραγματική οικονομία.
Και σαν να μην έφτανε η σημερινή κατάσταση «παραλυτικής στασιμότητας» της οικονομίας, η Κυβέρνηση, όπως ήδη γνωρίζετε:
έχει ψηφίσει νέα μέτρα λιτότητας για μετά τη λήξη του τρέχοντος προγράμματος,
έχει δεσμευτεί σε υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα για πολλά χρόνια μετά το 2018,
ενώ η υλοποίηση των αναγκαίων παρεμβάσεων για τη ρύθμιση του χρέους όχι μόνο έχει μετατεθεί για μετά το καλοκαίρι, αλλά θα γίνει στο βαθμό που αυτό κριθεί τότε αναγκαίο από τους Θεσμούς και θα συνοδευτεί από κάποιον αυστηρό μηχανισμό επιτήρησης και εποπτείας.
Αντιλαμβάνεται συνεπώς κανείς ότι το αφήγημα περί «καθαρής εξόδου από τα Μνημόνια» δεν είναι παρά ακόμη μία Κυβερνητική αυταπάτη.
Σε κάθε περίπτωση όμως, η χώρα θα πρέπει να διαθέτει χρηματοδοτική επάρκεια και ασφάλεια, με χαμηλό κόστος δανεισμού από τις διεθνείς αγορές και με «δίχτυ προστασίας», χωρίς να επιβαρύνεται η πραγματική οικονομία.
Εάν υπήρχε αξιοπιστία, σοβαρότητα και υπευθυνότητα, εάν είχε υλοποιηθεί ένα συνεκτικό πλαίσιο μεταρρυθμίσεων, εάν είχαν ήδη αναληφθεί πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της βιωσιμότητας του χρέους και εάν η χώρα είχε ενταχθεί στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, τότε τα επιτόκια δανεισμού, με δεδομένο το ευνοϊκότερο ευρωπαϊκό περιβάλλον και την υψηλή διαθέσιμη ρευστότητα, θα ήταν χαμηλότερα και λογικά.
Δυστυχώς όμως σήμερα:
1ον. Η Κυβέρνηση προσπαθεί να φτιάξει ταμειακό απόθεμα, «στύβοντας» την πραγματική οικονομία:
Χρησιμοποιεί εις βάρος της ρευστότητας τις «κουτσουρεμένες δόσεις» του δανείου.
Επιβάλλει εσωτερική στάση πληρωμών.
«Σκουπίζει» τα ταμειακά διαθέσιμα των φορέων του Δημοσίου.
Υπερφορολογεί νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Προχωρά σε σχετικά ακριβές εκδόσεις χρέους, όταν οι διαθέσιμοι από το πρόγραμμα πόροι, οι οποίοι – με ευθύνη της – δεν αντλούνται, προσφέρονται με πολύ χαμηλότερο επιτόκιο.
2ον. Τα επιτόκια αγορών και τα spreads όχι μόνο εξακολουθούν να είναι πολύ υψηλότερα των άλλων ευρωπαϊκών χωρών, αλλά είναι και πιο ευμετάβλητα.
Απόδειξη; Το πώς κινήθηκαν οι αποδόσεις τις τελευταίες εβδομάδες, για μια σειρά από ενδογενείς και εξωγενείς λόγους (έλλειψη εμπιστοσύνης, εσωτερική και εξωτερική πολιτική αβεβαιότητα, μεγάλες διεθνείς εκδόσεις χρέους, κατεύθυνση νομισματικής πολιτικής κ.α.).
Κοντά σε αυτά τα δεδομένα, η Κυβέρνηση οφείλει να συνεκτιμήσει το γεγονός ότι η διευκολυντική νομισματική πολιτική της ΕΚΤ, τόσο με συμβατικά όσο και μη συμβατικά μέτρα, που βελτίωσαν τις συνθήκες χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας, δεν θα συνεχιστούν επί μακρόν.
Ενώ και η χρηματοδότηση των τραπεζών θα πρέπει να είναι διασφαλισμένη, δεδομένου ότι η Ελλάδα απέχει ακόμη αρκετά από το να έχει αποκτήσει επενδυτική πιστοληπτική διαβάθμιση.
Συνεπώς, λαμβάνοντας υπόψη την τρέχουσα κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, τις προκλήσεις και τις δεσμεύσεις της χώρας, το ζητούμενο είναι, λίγους μήνες πριν το τέλος του 3ου Μνημονίου, να σχεδιάσουμε, με σύνεση και αυτοπεποίθηση, την επόμενη ημέρα της ελληνικής οικονομίας.
Επόμενη ημέρα που δεν πρέπει να είναι ίδια με τη σημερινή.
Και δεν θα πρέπει να συνιστά επιστροφή στα διαχρονικά λάθη του παρελθόντος.
Επόμενη ημέρα που θα χαρακτηρίζεται από κοινωνική δικαιοσύνη, αποτελεσματικότητα, συνοχή, αξιοπρέπεια και δυναμισμό.
Επόμενη ημέρα που θα έχει ως στόχο την επίτευξη υψηλής και διατηρήσιμης ανάπτυξης, τη δημιουργία νέων ποιοτικών θέσεων απασχόλησης και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.
Για το σκοπό αυτό απαιτείται η διαμόρφωση ενός ρεαλιστικού και ολοκληρωμένου σχεδίου, με βασικούς άξονες:
1ος Άξονας: Η αλλαγή του μίγματος δημοσιονομικής πολιτικής.
Είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο και ιστορικά επιβεβαιωμένο ότι το μέγεθος της προσαρμογής και το μείγμα της δημοσιονομικής πολιτικής αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για τη βιωσιμότητά της.
Ενώ η δημοσιονομική προσαρμογή που στηρίζεται, κυρίως, στην αύξηση της φορολογίας των πολιτών, δεν οδηγεί σε διατηρήσιμα αποτελέσματα, επιβαρύνοντας υπέρμετρα την πραγματική οικονομία.
Επιβάλλεται συνεπώς η απλοποίηση και σταθεροποίηση της φορολογικής νομοθεσίας, καθώς και η σταδιακή μείωση των φορολογικών συντελεστών νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
2ος Άξονας: Η υλοποίηση ενός συνεκτικού σχεδίου μεταρρυθμίσεων.
Σχέδιο που θα βελτιώνει την διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, διευρύνοντας την παραγωγή διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών και βελτιώνοντας την παραγωγικότητα παραδοσιακών και νέων συντελεστών παραγωγής.
Με την απλοποίηση του αδειοδοτικού και γραφειοκρατικού περιβάλλοντος, τη ριζική βελτίωση του χωροταξικού και πολεοδομικού πλαισίου, τον εξορθολογισμό της νομοθεσίας για τις βιομηχανικές περιοχές, με την ενδυνάμωση του υγιούς ανταγωνισμού στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, με την υλοποίηση αποκρατικοποιήσεων και την προώθηση εμβληματικών επενδύσεων, με τη βελτίωση της ποιότητας και τη διασφάλιση της ορθής και ανεξάρτητης λειτουργίας των θεσμών και με την αναμόρφωση του ρόλου και τη βελτίωση της λειτουργίας του Κράτους.
3ος Άξονας: Η ενίσχυση της ρευστότητας στην πραγματική οικονομία.
Με την αξιοποίηση των διαθέσιμων Ευρωπαϊκών κονδυλίων, την εκτέλεση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων που διαμορφώθηκε στο χαμηλότερο ύψος της τελευταίας 10ετίας, την αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου και τη σταδιακή εξομάλυνση της πιστωτικής επέκτασης.
4ος Άξονας: Η υιοθέτηση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου της οικονομίας.
Με τη μετάβαση από μια οικονομία βασισμένη στην κατανάλωση εισαγόμενων προϊόντων, σε μια ανταγωνιστική και εξωστρεφή οικονομία, προσανατολισμένη στις επενδύσεις, στις εξαγωγές και στην αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων κάθε κλάδου.
Καθώς και με την ανάδειξη της παιδείας σε βασικό μοχλό της αναπτυξιακής διαδικασίας».
Θα συμφωνείτε υποθέτω και εσείς ότι η αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου προς τους ιδιώτες, πέραν της συμβολής της στην εξυγίανση των προϋπολογισμών των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης και στην ενίσχυση της αξιοπιστίας του Δημοσίου, συνιστά βασική πηγή τόνωσης της ρευστότητας στην οικονομία.
Στο τέλος του 2012, η τότε Κυβέρνηση δημιούργησε το θεσμικό και λειτουργικό πλαίσιο για την σταδιακή εξόφλησή τους. Πλαίσιο που ισχύει και εφαρμόζεται μέχρι και σήμερα.
Το αποτέλεσμα ήταν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου, από περίπου 9,6 δισ. ευρώ στο τέλος του 2012, να μειωθούν, μέσα σε 2 χρόνια, περίπου κατά 6 δισ. ευρώ, βοηθώντας ουσιαστικά στην καταγραφή θετικού ρυθμού οικονομικής μεγέθυνσης – για πρώτη φορά – το 2014.
Δυστυχώς όμως, από τον Ιανουάριο του 2015, η κατάσταση άλλαξε.
Οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του Δημοσίου άρχισαν και πάλι να «τραβούν την ανηφόρα», ως αποτέλεσμα – κυρίως – της «εσωτερικής στάσης πληρωμών» που κήρυξε η σημερινή Κυβέρνηση.
Έτσι, παρά το γεγονός ότι έχουν εκταμιευθεί περισσότερα από 5 δισ. ευρώ από δόσεις της δανειακής σύμβασης για την αποπληρωμή τους, αυτές οι οφειλές παραμένουν υψηλές, ξεπερνώντας σήμερα τα 3 δισ. ευρώ.
Συνεπώς, ερωτάστε κε. Υπουργέ:
1ον. Για ποιό λόγο οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου παραμένουν υψηλές παρά τους πρόσθετους δανειακούς και πλέον εθνικούς πόρους που διατίθενται για την αποπληρωμή τους, όταν μάλιστα, σύμφωνα με την Εισηγητική Έκθεση του Προϋπολογισμού σας, «η εξόφλησή τους αποτελεί βασική προτεραιότητα για το Υπουργείο Οικονομικών»;
2ον. Σε τι ύψος ανέρχονται οι νέες οφειλές που δημιουργήθηκαν την τελευταία τριετία;
3ον. Ποιος είναι ο προγραμματισμός για την αποπληρωμή τους εντός του 2018; Πως θα χρηματοδοτηθεί η εξόφλησή τους από δανειακούς και εθνικούς πόρους;
4ον. Πότε εκτιμά το Υπουργείο Οικονομικών ότι θα ολοκληρωθεί η εκκαθάριση των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου;
Σας ευχαριστώ πολύ.
Δευτερολογία
Κύριε Υπουργέ,
Από την απάντησή σας, καθώς και από πρόσθετα στοιχεία που δεν πρόλαβα να αναπτύξω κατά την πρωτολογία μου, προκύπτουν ορισμένα χρήσιμα συμπεράσματα:
1ο Συμπέρασμα: Η Κυβέρνηση, εξαιτίας τόσο της επιλογής της να συντηρεί την «εσωτερική στάση πληρωμών» όσο και της ανικανότητάς της να απορροφήσει τους διαθέσιμους πόρους, δημιουργεί συνεχώς νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Και σε αυτές πρέπει να προστεθούν και όσες υποχρεώσεις του Δημοσίου δεν καταγράφονται, όπως είναι, σύμφωνα με την Έκθεση Συμμόρφωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, οι εκκρεμείς επιστροφές φόρων καθώς και αιτήσεις συνταξιοδότησης.
Επιπρόσθετα, όπως επισημαίνει η ίδια Έκθεση, από τους συνολικούς δανειακούς πόρους που μεταβιβάστηκαν για την αποπληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών το 2017, μόνο οι μισοί έφτασαν στους τελικούς δικαιούχους.
Το υπόλοιπο ποσό είτε κόλλησε σε φορείς του Δημοσίου είτε δεν έφτασε στους φορείς.
2ο Συμπέρασμα: Λόγω της Κυβερνητικής καθυστέρησης στην απορρόφηση της χρηματοδότησης του προγράμματος, η διαδικασία αποπληρωμής των ληξιπρόθεσμων οφειλών έχει διαφοροποιηθεί επί το δυσμενέστερο για τη χώρα μας.
Το Δημόσιο έχει πλέον την υποχρέωση, όπως καταγράφεται – για πρώτη φορά – μετά την 2η αξιολόγηση, να συμβάλει με ίδιους πόρους στην αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Πέρυσι η αναλογία ήταν 1/2 έναντι των δόσεων του δανείου.
Σήμερα αυτή έγινε ακόμη πιο δυσμενής, διαμορφώθηκε στο 50%-50%, επιβαρύνοντας – ακόμη περισσότερο – τους Έλληνες φορολογούμενους.
Υπενθυμίζεται ότι αντίστοιχη, σχετική πρόβλεψη δεν υπήρξε στο 2ο Μνημόνιο.
3ο Συμπέρασμα: Η πλήρης εκκαθάριση των ληξιπρόθεσμων οφειλών έχει παραπεμφθεί στις «αριστερές καλένδες».
Αρχικά, με βάση το 3ο Μνημόνιο, τον Αύγουστο του 2015, η αποπληρωμή τους θα ολοκληρωνόταν έως το τέλος του 2016.
Στη συνέχεια, με βάση το Συμπληρωματικό Μνημόνιο, τον Ιούνιο του 2016, αυτή μετατέθηκε για τον Ιούνιο του 2017.
Και σήμερα, με βάση την Εισηγητική Έκθεση του Κρατικού Προϋπολογισμού, απλώς «αναμένεται η περαιτέρω μείωσή τους εντός του 2018».
Συνεπώς, για ακόμη μία φορά, επιβεβαιώνονται η Κυβερνητική αδυναμία, ανικανότητα και αναποτελεσματικότητα.
Είναι σαφές ότι η σημερινή Κυβέρνηση δεν θέλει, δεν ξέρει και δεν μπορεί να «ρίξει» ρευστότητα στην αγορά.
Στον αντίποδα αυτής της οικονομικά ανορθολογικής Κυβερνητικής πρακτικής, βασικός άξονας της οικονομικής πρότασης της Νέας Δημοκρατίας είναι η ενίσχυση της ρευστότητας στην οικονομία, με την αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών κονδυλίων, με την εκτέλεση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων που διαμορφώθηκε – πέρυσι – στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας 10ετίας, με την αποπληρωμή των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου και με τη σταδιακή εξομάλυνση της πιστωτικής επέκτασης μέσω του τραπεζικού συστήματος.
Ο Τομεάρχης Οικονομικών της Νέας Δημοκρατίας, Βουλευτής Φθιώτιδας, κ. Χρήστος Σταϊκούρας, συναντήθηκε σήμερα με τον Πρόεδρο, κ. Σαββάκη, και τη Διοίκηση του Συνδέσμου Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος (ΣΒΒΕ), στα γραφεία του Συνδέσμου στη Θεσσαλονίκη.
Έγινε εκτενής ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών της Ελληνικής οικονομίας, δίνοντας έμφαση σε θέματα που σχετίζονται με την ανάπτυξη υγιούς επιχειρηματικότητας, τη στήριξη της βιομηχανίας και της περιφερειακής ανάπτυξης.
Στη συζήτηση διαπιστώθηκε κοινή βούληση για επεξεργασία πολιτικών, οι οποίες θα εστιάζουν:
1ον. Στον περιορισμό και τον εξορθολογισμό της φορολογικής και ασφαλιστικής επιβάρυνσης της επιχειρηματικής δραστηριότητας, στη στήριξη της ανταγωνιστικής, εξωστρεφούς και καινοτόμου παραγωγικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας, στη διασύνδεσή τους με την έρευνα, την τεχνολογική πρόοδο και την εκπαίδευση.
2ον. Στη βελτίωση των συνθηκών χρηματοδότησης της βιώσιμης επιχειρηματικής δραστηριότητας, κυρίως για τις παραγωγικές επιχειρήσεις της περιφέρειας.
3ον. Στη δημιουργία ενός νέου παραγωγικού μοντέλου που θα στηριχθεί και θα στηρίζει την εξωστρέφεια της οικονομίας και τις εξαγωγικές της δυνατότητες και την περιφερειακή ανάπτυξη. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος της βιομηχανίας της Βορείου Ελλάδος και εν γένει της βιομηχανικών επιχειρήσεων είναι καθοριστικός.
Ακόμη συζητήθηκαν θέματα που αφορούν την περαιτέρω βελτίωση του αδειοδοτικού και γραφειοκρατικού περιβάλλοντος για το επιχειρείν, θέματα αποκέντρωσης και η ριζική βελτίωση του χωροταξικού πλαισίου.
Συμφωνήθηκε ότι απαιτείται μια διαφορετική οικονομική πολιτική, με βασικούς άξονες την πραγματοποίηση διαρθρωτικών αλλαγών και ιδιωτικοποιήσεων, την αλλαγή του μίγματος δημοσιονομικής πολιτικής δίνοντας έμφαση στη μείωση των φόρων για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, την ενίσχυση της ρευστότητας στην πραγματική οικονομία και την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας της ελληνικής οικονομίας.
Μία οικονομική πολιτική που θα οδηγεί σε υψηλή και διατηρήσιμη ανάπτυξη, στη δημιουργία νέων και ποιοτικών θέσεων εργασίας και την ενίσχυση της περιφέρειας και της κοινωνικής συνοχής.
Ο Τομεάρχης Οικονομικών της Νέας Δημοκρατίας, Βουλευτής Φθιώτιδας κ. Χρήστος Σταϊκούρας, κατέθεσε Ερώτηση στη Βουλή (αριθ. πρωτ. 4298/12.03.2018), σχετικά με τις εκτιμήσεις και τις προβλέψεις για τους ρυθμούς ανάπτυξης των ετών 2017 και 2018.
Ακολουθεί το κείμενο της Ερώτησης:
Ερώτηση
προς το Υπουργείο Οικονομικών
Θέμα: Εκτιμήσεις και προβλέψεις για τους ρυθμούς ανάπτυξης των ετών 2017 και 2018
Το 2017, με βάση τα προσωρινά στοιχεία που ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ (Τριμηνιαίοι και Ετήσιοι Εθνικοί Λογαριασμοί), η ελληνική οικονομία εμφάνισε αναιμικό ρυθμό μεγέθυνσης, της τάξης του 1,4%, πολύ χαμηλότερο από τις αρχικές και μεταγενέστερες Κυβερνητικές προβλέψεις, διευρύνοντας το χάσμα από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Υπενθυμίζεται ότι η Κυβέρνηση, πριν από ένα έτος, προέβλεπε ρυθμό ανάπτυξης 2,7% για το 2017 (Κρατικός Προϋπολογισμός 2017), στη συνέχεια αναθεώρησε την πρόβλεψή της στο 1,8% (Προσχέδιο Κρατικού Προϋπολογισμού 2018), γα να καταλήξει σε εκτίμηση για 1,6% (Κρατικός Προϋπολογισμός 2018). Ενώ και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός σε δηλώσεις του, τέλος Νοεμβρίου, εκτιμούσε ότι «η οικονομία αναμένεται να καταγράψει για πρώτη φορά μετά από σχεδόν μια δεκαετία ανάπτυξη κοντά στο 2%».
Έτσι η Ελλάδα παραμένει, σύμφωνα με τις διεθνείς Εκθέσεις, η μοναδική – παγκοσμίως – αρνητική αναπτυξιακή έκπληξη.
Και σαν να μην έφτανε η αναπτυξιακή υστέρηση των τελευταίων ετών, με βάση την εγκύκλιο του Υπουργείου Οικονομικών για την Κατάρτιση του Μεσοπροθέσμου Προγράμματος Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2019-2022 (αριθ. Πρωτ. 2/21112/09.03.2018), ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 2,3% για το έτος 2018, χαμηλότερος από την πρόσφατη πρόβλεψη του Κρατικού Προϋπολογισμού (ήταν για 2,5%).
Κατόπιν των ανωτέρω, και λαμβάνοντας υπόψη τις συνεχείς επί το δυσμενέστερο αναθεωρήσεις και αστοχίες της Κυβέρνησης στις προβλέψεις για το ρυθμό ανάπτυξης,
ΕΡΩΤΑΤΑΙ
ο κ. Υπουργός:
1ον. Ποιοι είναι οι λόγοι που ο ρυθμός ανάπτυξης για το 2017 ήταν χαμηλότερος από τις αρχικές και μεταγενέστερες προβλέψεις της Κυβέρνησης αλλά και τις εκτιμήσεις του ίδιου του Πρωθυπουργού;
2ον. Έχουν ενσωματωθεί τα τελευταία στοιχεία των Τριμηνιαίων και Ετήσιων Εθνικών Λογαριασμών της ΕΛΣΤΑΤ, ιδιαίτερα δε για την ιδιωτική κατανάλωση, στην αναθεωρημένη επί τα χείρω πρόβλεψη για το ρυθμό ανάπτυξης του 2018;
3ον. Υπάρχει κίνδυνος η Κυβέρνηση να αποτύχει και πάλι στην πρόβλεψή της και ο ρυθμός ανάπτυξης του 2018 να είναι ακόμη χαμηλότερος;
«Η Νέα Δημοκρατία επιμένει στη σημασία της ανεξαρτησίας και αμεροληψίας των θεσμών δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας, σε αντίθεση με την Κυβέρνηση που με κάθε τρόπο φανερώνει τη δυσανεξία της σε αυτές τις έννοιες»
Ο Τομεάρχης Οικονομικών της Νέας Δημοκρατίας κ. Χρήστος Σταϊκούρας, Βουλευτής Φθιώτιδας, μαζί με τους Αναπληρωτές Τομεάρχες Οικονομικών, κ. ΑπόστολοΒεσυρόπουλο, Βουλευτή Ημαθίας και κ. Θεόδωρο Φορτσάκη, Βουλευτή Επικρατείας, στο πλαίσιο συναντήσεων με τις διοικήσεις φορέων της οικονομίας, πραγματοποίησαν την έβδομη επίσκεψή τους στα γραφεία του Ελληνικού Δημοσιονομικού Συμβουλίου (ΕΔΣ).
Στη συνάντηση εργασίας που είχαν με τον Πρόεδρο του ΕΔΣ, κ. Παναγιώτη Κορλίρα, το μέλος του ΔΣ, κ. Δημήτριο Σερεμέτη και στελέχη του Συμβουλίου, συζητήθηκαν η τρέχουσα κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, οι εγχώριες και διεθνείς προκλήσεις και οι αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας, καθώς και ζητήματα που αφορούν την οργάνωση και λειτουργία του Δημοσιονομικού Συμβουλίου. Ειδικότερα, στη συνάντηση υπογραμμίστηκε η ανάγκη να διατηρηθεί η δημοσιονομική σταθερότητα των τελευταίων ετών, με επίτευξη όμως παράλληλα υψηλών και διατηρήσιμων ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης και δημιουργία νέων και ποιοτικών θέσεων απασχόλησης.
Υπενθυμίζεται ότι, όταν θεσπίστηκε το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο το 2014 από την προηγούμενη Κυβέρνηση, στο πλαίσιο εκσυγχρονισμού και εναρμόνισης του εθνικού θεσμικού πλαισίου δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας με τις βέλτιστες ευρωπαϊκές και διεθνείς πρακτικές, ο ΣΥΡΙΖΑ τότε, ως Αξιωματική Αντιπολίτευση, αντιδρούσε και καταψήφισε το Νόμο.
Μάλιστα, στο πλαίσιο αλλαγών της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής, καθίσταται σήμερα ολοένα και πιο σημαντικός ο ρόλος αυτού του δημοσιονομικού θεσμού, καθώς και του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, στην εμπέδωση και εδραίωση της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.
«Η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ αντί να αυξήσει τη ρευστότητα στην αγορά, συνεχίζει να αντλεί ρευστότητα από αυτήν, στραγγαλίζοντας την πραγματική οικονομία».
Πλήρης Δήλωση
«Η Κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ αντί να αυξήσει τη ρευστότητα στην αγορά, συνεχίζει να αντλεί ρευστότητα από αυτήν, στραγγαλίζοντας την πραγματική οικονομία.
Συγκεκριμένα:
Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου προς τον ιδιωτικό τομέα διατηρήθηκαν τον Ιανουάριο σχεδόν αμετάβλητες σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα, και αυτό παρά την εκταμίευση σημαντικών δανειακών πόρων για την αποπληρωμή τους (απόδειξη ότι δημιουργούνται -συνεχώς- νέες υποχρεώσεις).
Οι δαπάνες του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων διαμορφώθηκαν το 2017 στο χαμηλότερο ύψος της τελευταίας δεκαετίας, στερώντας έτσι πολύτιμους αναπτυξιακούς πόρους από την οικονομία.
Το «σκούπισμα» των ταμειακών διαθεσίμων φορέων του Δημοσίου συνεχίζεται και διευρύνεται, με αποτέλεσμα τα repos να έχουν αυξηθεί κατά 5 δισ. ευρώ τον Ιανουάριο, αγγίζοντας πλέον αθροιστικά τα 20 δισ. ευρώ.
Και φυσικά συνεχίζεται η υπερφορολόγηση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, που συρρικνώνει το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών και διογκώνει το ιδιωτικό χρέος τους.
Επιβεβαιώνεται έτσι ότι η σημερινή Κυβέρνηση δεν ξέρει και δεν μπορεί να αυξήσει τη ρευστότητα στην αγορά. Δεν μπορεί και δεν θέλει να μειώσει φορολογικούς συντελεστές και ασφαλιστικές εισφορές, δίνοντας ώθηση στην πραγματική οικονομία».
