Σημεία Ομιλίας του Αναπληρωτή Υπουργού Οικονομικών, κ. Χρήστου Σταϊκούρα, στο Δείπνο του 7^ου CEO Summit της Ελληνικής Εταιρείας Διοίκησης Επιχειρήσεων

Κυρίες και Κύριοι,

Στη φάση που βρισκόμαστε το κύριο ζητούμενο είναι με ποιες αξίες, με ποια στρατηγική, με ποιες πολιτικές και με ποιες προσωπικές συμπεριφορές θα βγούμε ταχύτερα και με το μικρότερο οικονομικό και κοινωνικό κόστος από την κρίση.

Είμαι μαζί σας για να μοιραστώ αξίες, ιδέες, σκέψεις και πολιτικές.

Κυρίες και Κύριοι,

Ένα από τα κύρια ζητούμενα της περιόδου είναι ο καθορισμός του νέου εγχώριου παραγωγικού και οικονομικού υποδείγματος.

Υπόδειγμα που πρέπει να οικοδομήσουμε, πέρα και πάνω από «Μνημόνια».

Υπόδειγμα, που μέχρι πρόσφατα, χαρακτηρίζονταν από, εμφανείς αλλά και υποβόσκουσες, μακροχρόνιες παθογένειες στο αξιακό, στο θεσμικό, στο πολιτικό, στο κοινωνικό και στο οικονομικό πεδίο.

Υπόδειγμα που χαρακτηρίζονταν από αρκετές δομικές, κυρίως, ενδογενείς αδυναμίες.

Επιγραμματικά, αυτές είναι:

• Η αδυναμία βιώσιμης διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, κατά περιόδους.
• Η εκτεταμένη φοροδιαφυγή και η περιορισμένη φορολογική βάση.
• Η αδυναμία εξορθολογισμού των δημόσιων, κυρίως των κοινωνικών, δαπανών.
• Το έλλειμμα ανταγωνιστικότητας του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα.
• Η εξάρτηση της ανάπτυξης σχεδόν αποκλειστικά από την κατανάλωση.

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η κατανάλωση αντιπροσώπευε το 72% του ΑΕΠ το 1975 και διαμορφώθηκε στο 95% του ΑΕΠ το 2010.

Ενώ τους πλεονασματικούς ή λίγο ελλειμματικούς προϋπολογισμούς της περιόδου 1960-1980, ακολούθησαν τα μεγάλα ελλείμματα της επόμενης δεκαετίας με διψήφια ποσοστά ως προς το ΑΕΠ, ακόμη και πάνω από 20%.

Με αποτέλεσμα, το δημόσιο χρέος, από 18% του ΑΕΠ το 1975, να ανέλθει στο 72% το 1990 και να διαμορφωθεί στο 148% το 2010.

Η Ελλάδα, συνεπώς, λειτούργησε επί πολλές δεκαετίες, περισσότερο ή λιγότερο ανά περίοδο, σε συνθήκες ασταθούς ισορροπίας.

Κυρίες και Κύριοι,

Αυτές οι θετικές ενδείξεις, συνιστούν εφαλτήριο για τη συνέχιση του εγχειρήματος, και όχι αφορμή για εφησυχασμό.

Εφαλτήριο για τον περαιτέρω εμπλουτισμό της δημοσιονομικής προσπάθειας με αναπτυξιακές δράσεις και πολιτικές.

Και μιλάω για ανάπτυξη, και όχι απλώς για μεγέθυνση.

Η μεγέθυνση (growth) – ανάπτυξη (development) της οικονομίας αποτελεί από παλαιά και συνεχώς κεντρικό θέμα τόσο της οικονομικής επιστήμης όσο και της πολιτικής.

Βασικό πρόβλημα της οικονομικής επιστήμης είναι ο προσδιορισμός των παραγόντων που συμβάλουν στη μεγέθυνση-ανάπτυξη της οικονομίας και η εκτίμηση του μεγέθους της συμβολής.

Εκτός από τους παραδοσιακούς συντελεστές (γη, εργασία, κεφάλαιο) και την επιχειρηματικότητα (ικανότητα συνδυασμού των παραδοσιακών συντελεστών στην παραγωγική διαδικασία), στη δεκαετία του ΄50 σημαντικός συντελεστής θεωρήθηκε η τεχνολογία και στη δεκαετία του ΄60 το ανθρώπινο κεφάλαιο.

Πρόκειται όμως για 2 διαφορετικές έννοιες:

Η οικονομική μεγέθυνση (economic growth) ορίζεται ως η συνεχής αύξηση, κατά τη διάρκεια μιας μακράς χρονικής περιόδου, του συνολικού ή κατά κεφαλήν προϊόντος της οικονομίας.

Υποδηλώνει την ικανοποιητική λειτουργία του βασικού μηχανισμού στο πλαίσιο μιας δεδομένης οικονομικής διάρθρωσης.

Όμως η οικονομική μεγέθυνση δεν μπορεί από μόνη της να καλύψει όλες τις ανάγκες των πολιτών παρά το γεγονός ότι τα οικονομικά αγαθά καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των αναγκών των πολιτών.

Η οικονομική ανάπτυξη (economic development) είναι ευρύτερη ως έννοια.

Εμπερικλείει τις ποσοτικές συνέπειες της μεγεθυντικής διαδικασίας αλλά ταυτόχρονα έχει και ποιοτική διάσταση.

Η οικονομική ανάπτυξη σημαίνει και περισσότερο προϊόν αλλά και μεταβολές του τεχνολογικού και θεσμικού πλαισίου μέσα στο οποίο παράγεται και διανέμεται το προϊόν αυτό.

Περιέχει νέες ιδέες και προτιμήσεις.

Ενσωματώνει δομικές αλλαγές.

Υποδηλώνει βελτίωση της υλικής ευημερίας και της κατανομής των παραγόμενων αγαθών.

Σε τελική ανάλυση σημαίνει γενική ανύψωση του βιοτικού και πολιτισμικού επιπέδου.

Συνεπώς μπορεί να υπάρξει οικονομική μεγέθυνση μιας οικονομίας χωρίς αυτή να συνοδεύεται από οικονομική ανάπτυξη.

Αντίθετα δεν μπορεί να υπάρξει οικονομική ανάπτυξη χωρίς οικονομική μεγέθυνση.

Ήδη από το 1982 ο Ξενοφών Ζολώτας στο σύγγραμμά του με τον εύγλωττο τίτλο «Οικονομική μεγέθυνση και φθίνουσα κοινωνική ευημερία» (έκδοση Τράπεζας της Ελλάδος) επισήμανε τις αδυναμίες και τους κινδύνους από τη μονοδιάστατη ποσοτική θεώρηση του οικονομικού φαινομένου και τόνισε ότι οι αριθμοί (ΑΕΠ) μπορεί κάλλιστα να ευημερούν αλλά η ευημερία της κοινωνίας να φθίνει, παραπλανώντας έτσι κυβερνήσεις και πολίτες για το τι πράγματι συμβαίνει στην οικονομία και στις ζωές των ανθρώπων.

Η οικονομική μεγέθυνση, ενώ είναι αναγκαία συνθήκη για τη βελτίωση της ευημερίας των πολιτών, δεν είναι και ικανή συνθήκη για τη συμμετοχή όλων στην παραγωγική διαδικασία (απασχόληση, κοινωνική συνοχή), για τη διανομή (αμοιβές) και τις ωφέλειες (κοινωνικό όφελος).

Για παράδειγμα, αναφέρεται ο όρος «βιώσιμη ανάπτυξη» (sustainable development) και όχι «βιώσιμη μεγέθυνση» διότι θέτουν οι διεθνείς οργανισμοί ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο οικονομικο-κοινωνικής αλλαγής το οποίο συνδέει αρμονικά τους οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντολογικούς αντικειμενικούς στόχους των κοινωνιών σε ένα ισορροπημένο πλαίσιο.

Συμπερασματικά, η έννοια της μεγέθυνσης είναι μερική και ποσοτική, ενώ η έννοια της ανάπτυξης είναι συνθετική, ποσοτική και κυρίως ποιοτική

Η χώρα συνεπώς, για να οδηγηθεί, το ταχύτερο δυνατόν, με όσο γίνεται μικρότερο κοινωνικό κόστος, στην έξοδο από την κρίση, χρειάζεται μία συνολική, συνεκτική στρατηγική.

Πέρα και πάνω από Μνημόνια.

Κυρίες και Κύριοι,

Αναγκαία συνθήκη για την επίτευξη των στόχων αυτής της στρατηγικής αποτελούν:

• Η κοινωνική προστασία και δικαιοσύνη, καθώς και η σύμμετρη συμμετοχή των κοινωνικών ομάδων στην προσπάθεια εξόδου από την κρίση, ώστε να εξασφαλίζεται η μέγιστη δυνατή κοινωνική στήριξη της προσαρμογής.
• Η αυτοδέσμευση στην επίτευξη συλλογικά αποδεκτών στόχων.
• Η συνεχής βελτίωση των θεσμών και η αποτελεσματική εφαρμογή των νόμων.

Κυρίες και Κύριοι,

Έχω τονίσει, και επαναλαμβάνω και σήμερα, τη βασική θέση μου ότι δεν υπάρχει «βασιλική οδός» για την εθνική αξιοπρέπεια και την ευημερία μας στο σύγχρονο ανταγωνιστικό κόσμο.

Υπάρχει μόνο η οδός που προσδιορίζεται από:

• Την επαναδιατύπωση και εμπέδωση ενός σύγχρονου αξιακού συστήματος.
• Την καλλιέργεια κουλτούρας κοινωνικής και πολιτικής συνεννόησης.
• Την εκπόνηση και διαχρονική εφαρμογή ενός εθνικού στρατηγικού σχεδίου.
• Την επεξεργασία και εφαρμογή σύγχρονων πολιτικών, συμβατών με το εθνικό και ευρωπαϊκό σχέδιο.
• Την έντιμη, σκληρή αποτελεσματική και ποιοτική εργασία από όλους μας.

Ο δρόμος που έχουμε μπροστά μας είναι μακρύς, δύσκολος και ανηφορικός.

Είναι, όμως, ανοικτός.

Μπορούμε με Εθνικό Σχέδιο να τον περπατήσουμε με επιτυχία, αν πάμε αλληλέγγυα όλοι μαζί.

Κυρίες και Kύριοι του Ελληνο-Αμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου,

Σας ευχαριστώ για την πρόσκλησή σας να παραστώ στο 24^ο Ετήσιο Συνέδριό του και να καταθέσω, κωδικοποιημένα, σκέψεις για την πορεία της Ελληνικής Οικονομίας.

Κυρίες και Kύριοι,

Ένα από τα κύρια ζητούμενα της περιόδου είναι ο καθορισμός του νέου εγχώριου παραγωγικού και οικονομικού υποδείγματος.

Υπόδειγμα που πρέπει να οικοδομήσουμε, πέρα και πάνω από «Μνημόνια».

Υπόδειγμα, που μέχρι πρόσφατα, χαρακτηρίζονταν από, εμφανείς αλλά και υποβόσκουσες, μακροχρόνιες παθογένειες στο αξιακό, στο θεσμικό, στο πολιτικό, στο κοινωνικό και στο οικονομικό πεδίο.

Υπόδειγμα που χαρακτηρίζονταν από αρκετές δομικές, κυρίως, ενδογενείς αδυναμίες.

Ενδεικτικά σημειώνω:

• Το έλλειμμα ανταγωνιστικότητας της ιδιωτικής και της δημόσιας οικονομίας.
• Την αδυναμία βιώσιμης διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, κατά περιόδους.
• Την εκτεταμένη φοροδιαφυγή και την περιορισμένη φορολογική βάση.
• Την αδυναμία εξορθολογισμού των δημόσιων, κυρίως των κοινωνικών, δαπανών.

Πρόκειται για αδυναμίες που χαρακτήριζαν, διαχρονικά, την Ελληνική οικονομία, με αποτέλεσμα αυτή να λειτουργεί, περισσότερο ή λιγότερο ανά περίοδο, σε συνθήκες ασταθούς ισορροπίας.

Η κατάσταση αυτή, όπως ήταν φυσικό, επιδεινώθηκε μετά το ξέσπασμα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης και τη διάχυσή της στην Ευρώπη.

Η μεταγενέστερη εξέλιξη των πραγμάτων στη χώρα μας είναι γνωστή.

Η κρίση δανεισμού, η προσφυγή της χώρας στο Μηχανισμό Στήριξης και η εφαρμογή ενός «ασφυκτικού» Προγράμματος Οικονομικής Πολιτικής από το 2010.

Από εκείνη τη στιγμή και έπειτα, η χώρα έχει βρεθεί σε μία επώδυνη δοκιμασία βαθιάς και παρατεταμένης ύφεσης και πρωτοφανούς ανεργίας.

Πρόκειται για μία τριετία, κατά την οποία οι πολίτες κατέβαλαν τεράστιες θυσίες, τόσο σε όρους δημοσιονομικού εγχειρήματος όσο και σε όρους βιοτικού επιπέδου.

Σήμερα, μετά την τροποποίηση πριν από 1 χρόνο, στο μέτρο του εφικτού, της ακολουθούμενης οικονομικής πολιτικής, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι οι θυσίες αρχίζουν να πιάνουν τόπο.

• Η ύφεση επιβραδύνεται και αναθεωρούνται, επί τα βελτίω, οι αρχικές εκτιμήσεις.
• Η αυξητική δυναμική της ανεργίας ανακόπτεται.
• Ο πληθωρισμός βρίσκεται σε καθοδική πορεία.
• Το οικονομικό κλίμα βελτιώνεται.
• Το κόστος δανεισμού μειώνεται.
• Διαρθρωτικές αλλαγές υλοποιούνται.
• Αποκρατικοποιήσεις ξεκίνησαν να πραγματοποιούνται.
• Η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας ενισχύεται.
• Οι στόχοι της δημοσιονομικής πολιτικής επιτυγχάνονται.

Εκτιμάται ότι εφέτος, σε όρους Προγράμματος, θα καταγραφεί πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 812 εκατ. ευρώ, ενώ ο στόχος του Προγράμματος είναι για μηδενικό πρωτογενές πλεόνασμα.

Η εκτίμηση αυτή δεν λαμβάνει υπόψη τη θετική επίδραση της αναδρομικής μείωσης του επιτοκίου σε χορηγούμενα από τους εταίρους δάνεια, καθώς και της μεταφοράς των αποδόσεων από τη διακράτηση ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου στα χαρτοφυλάκια των Κεντρικών Τραπεζών του Ευρωσυστήματος και των ποσών που αντιστοιχούν στο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Με αυτά, σύμφωνα με τη μεθοδολογία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Λογαριασμών, εξαιρώντας την εφάπαξ επίπτωση της στήριξης των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, το πρωτογενές πλεόνασμα εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί, εφέτος, στα 3,9 δισ. ευρώ.

Το εν λόγω πλεόνασμα, εάν εξαιρεθεί η επίδραση της ύφεσης και άλλων συγκυριακών παραγόντων, εκτιμάται ότι θα είναι το υψηλότερο μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωζώνης.

Και εργαζόμαστε συστηματικά και μεθοδικά για όσο το δυνατόν καλύτερο δημοσιονομικό αποτέλεσμα.

Κυρίες και Κύριοι,

Αυτές οι θετικές ενδείξεις αποτελούν εφαλτήριο για να συνεχιστεί η προσπάθεια εξόδου της χώρας από την κρίση, το ταχύτερο δυνατόν, με όσο γίνεται μικρότερο κοινωνικό κόστος.

Προσπάθεια που πρέπει να δίνει έμφαση στον περαιτέρω εμπλουτισμό του δημοσιονομικού εγχειρήματος με αναπτυξιακές πολιτικές.

Πολιτικές που είναι απαραίτητες ώστε να αντιμετωπισθεί, παράλληλα με τη διαρθρωτική, και η κυκλική διάσταση του δημοσιονομικού προβλήματος.

Πολιτικές που θα εξασφαλίσουν ότι η Ελλάδα, το 2014, μετά από 6 έτη, θα εξέλθει από την παρατεταμένη ύφεση και το δημοσιονομικό έλλειμμα θα διαμορφωθεί κάτω από το 3% του ΑΕΠ.

Πολιτικές στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής που θα έχει ως στόχο την επίτευξη διατηρήσιμων πρωτογενών πλεονασμάτων, τη βιώσιμη ανάπτυξη, την τόνωση της ανταγωνιστικότητας, την ενίσχυση της απασχόλησης, τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής.

Στρατηγική που εδράζεται:

1^ον. Στην ένταξη του «αφανούς» τμήματος της οικονομίας στο «εμφανές» πεδίο της και στη φορολόγησή του.

Η προσπάθεια πρέπει να εστιαστεί, όπως άλλωστε και γίνεται, στο χτύπημα της παραοικονομίας, στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και στην καταπολέμηση της φοροαποφυγής και της φοροδιαφυγής.

Όσο περισσότερο προσεγγίζουμε αυτό το στόχο τόσο διευρύνεται η ευχέρεια για ελάφρυνση των συνεπών φορολογούμενων.

2^ον. Στη διασφάλιση της πιστής εφαρμογής των κανόνων και πρακτικών χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και πειθαρχίας.

Κανόνες και πρακτικές που έχουν ήδη οδηγήσει σε σημαντική περιστολή των δαπανών.

3^ον. Στη δημιουργία ενός δίκαιου, αποτελεσματικού και σύγχρονου κράτους.

Ενός κράτους που θα ανταποκρίνεται, με επάρκεια, στα αιτήματα της σύγχρονης ελεύθερης κοινωνίας για οικονομική αποτελεσματικότητα και κοινωνική δικαιοσύνη.

4^ον. Στη βελτίωση της «ποιότητας» των δημόσιων οικονομικών, με την αύξηση της αποτελεσματικότητας των πόρων.

Με την ενίσχυση, σταδιακά, των δαπανών που έχουν υψηλό πολλαπλασιαστή και απόδοση, προάγουν την οικονομική ανάπτυξη και δημιουργούν υψηλή κοινωνική ανταποδοτικότητα.

Αυτός ο προσανατολισμός των δημόσιων δαπανών συνάδει και με τη θεωρία της ενδογενούς ανάπτυξης, σύμφωνα με την οποία παράγοντες όπως η εκπαίδευση, η έρευνα και ανάπτυξη δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μια ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική.

5^ον. Στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των κοινωνικών δαπανών, ώστε να περιορισθεί το επίπεδο της φτώχειας που αντιμετωπίζει η χώρα.

Με στοχευμένες παρεμβάσεις κοινωνικής πολιτικής.

Αλλά και με τον εξορθολογισμό των μηχανισμών αναδιανομής εισοδήματος.

6^ον. Στη δημιουργία ενός σύγχρονου κοινωνικού κράτους.

Με τη βελτίωση της ποιότητας των θεσμών.

Με τη δραστική μείωση της γραφειοκρατίας.

Με την ποιοτική αναβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών, των θεσμών και των λειτουργιών του κράτους.

Με την ενίσχυση του κοινωνικού κεφαλαίου.

7^ον. Στην αύξηση των επενδύσεων και στην ενίσχυση των εξαγωγών, καθώς και στη διατήρηση της κατανάλωσης σε υψηλά επίπεδα, έχοντας, όμως, σημαντικά μικρότερο συντελεστή βαρύτητας στη διαμόρφωση του ΑΕΠ.

Εκτιμάται ότι θετικές επιδράσεις στην πραγματική οικονομία θα έχουν η υλοποίηση των επενδυτικών σχεδίων από πόρους του ΕΣΠΑ και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, η ολοκλήρωση της προγραμματισμένης διαδικασίας αποπληρωμής των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου προς τον ιδιωτικό τομέα, η υλοποίηση του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων και αξιοποίησης της περιουσίας του Δημοσίου, η ενδυνάμωση του ανταγωνισμού στις αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, η ολοκλήρωση της ανακεφαλαιοποίησης και αναδιάρθρωσης του τραπεζικού συστήματος.

8^ον. Στην περαιτέρω ενίσχυση της μακροχρόνιας βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους.

Η χώρα οφείλει να «φρενάρει» ριζικά την αυξητική δυναμική και να αντιστρέψει την τάση, τόσο σε απόλυτο μέγεθος όσο και ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Αυτό θα υλοποιηθεί αφενός με την επίτευξη διατηρήσιμων, βιώσιμων πρωτογενών πλεονασμάτων και την ισχυροποίηση των αναπτυξιακών εργαλείων και, αφετέρου, με την αρωγή των εταίρων για την ελάφρυνσή του.

9^ον. Στη διαμόρφωση των συνθηκών για την έξοδο της χώρας στις αγορές.

Προς αυτή την κατεύθυνση, και σε συνδυασμό με τις ήδη σημαντικές δημοσιονομικές επιδόσεις και τις αισιόδοξες μακροοικονομικές ενδείξεις, προωθείται ο σχεδιασμός χρηματοοικονομικών τεχνικών που θα καταστήσουν εφικτή την επιστροφή της Ελλάδας στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου μέσω προσφυγής σε νέο δανεισμό, μεσοπρόθεσμης διάρκειας, κατά το 2^ο εξάμηνο του 2014.

Κυρίες και Κύριοι,

Σ’ αυτό το πλαίσιο, έχει ιδιαίτερη σημασία ο επανακαθορισμός του ρόλου και της ευθύνης όλων μας.

Πολιτών, κοινωνίας, κράτους, πολιτικής και αγοράς.

Όλοι μας πρέπει να λειτουργήσουμε με πατριωτική συνείδηση, διορατικότητα, συναίνεση, υπευθυνότητα, σύνεση και ρεαλισμό.

Ώστε να καταφέρουμε να ξεπεράσουμε, με το ελάχιστο δυνατόν κοινωνικό και οικονομικό κόστος, τις παθογένειες και τα ελλείμματα του εγχώριου υποδείγματος.

Και να δημιουργήσουμε το νέο.

Που μπορεί να ωθήσει την οικονομία και την κοινωνία σε έναν ενάρετο κύκλο ευημερίας για όλους τους πολίτες, εντός της Ευρωζώνης.

Κυρίες και Κύριοι,

Θέλω να ευχαριστήσω τους διοργανωτές για την πρόσκληση που μου απηύθυναν να συμμετάσχω στο σημερινό Συνέδριο στη Λευκωσία.

Συνέδριο από το βήμα του οποίου θα ήθελα να εκφράσω τα συλλυπητήρια μου για την απώλεια του Γλαύκου Κληρίδη.

Ενός πολιτικού ηγέτη που πορεύτηκε στα χνάρια της ιστορίας της Κυπριακής Δημοκρατίας και πρωταγωνίστησε σε όλους τους σημαντικούς σταθμούς της.

Ενός πολιτικού με βαθιά χαραγμένη μέσα του την έννοια του Ελληνισμού.

Του πατριωτικού ρεαλισμού στις κρίσιμες στιγμές.

Κρίσιμες στιγμές όπως είναι και οι σημερινές.

Για την Κύπρο. Για την Ελλάδα.

Σε πολλούς τομείς.

Θα μου επιτρέψετε όμως να επικεντρωθώ σε αυτόν της οικονομίας.

Κυρίες και Κύριοι,

Η Ελληνική οικονομία χαρακτηρίζονταν από χρόνιες, δομικές και, κυρίως, ενδογενείς αδυναμίες.

Επιγραμματικά, αυτές ήταν:

• Η αδυναμία βιώσιμης διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, κατά περιόδους.
• Η εκτεταμένη φοροδιαφυγή και η περιορισμένη φορολογική βάση.
• Η αδυναμία εξορθολογισμού των δημόσιων, κυρίως των κοινωνικών, δαπανών.
• Το έλλειμμα ανταγωνιστικότητας του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα.
• Η εξάρτηση της ανάπτυξης σχεδόν αποκλειστικά από την κατανάλωση.

Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η κατανάλωση αντιπροσώπευε το 72% του ΑΕΠ το 1975 και διαμορφώθηκε στο 95% του ΑΕΠ το 2010.

Ενώ τους πλεονασματικούς ή λίγο ελλειμματικούς προϋπολογισμούς της περιόδου 1960-1980, ακολούθησαν τα μεγάλα ελλείμματα της επόμενης δεκαετίας με διψήφια ποσοστά ως προς το ΑΕΠ, ακόμη και πάνω από 20%.

Με αποτέλεσμα, το δημόσιο χρέος, από 18% του ΑΕΠ το 1975, να ανέλθει στο 72% το 1990 και να διαμορφωθεί στο 148% το 2010.

Η Ελλάδα, συνεπώς, λειτούργησε επί πολλές δεκαετίες, περισσότερο ή λιγότερο ανά περίοδο, σε συνθήκες ασταθούς ισορροπίας.

Οι συνθήκες αυτές επιδεινώθηκαν μετά το ξέσπασμα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης το 2008 και τη διάχυσή της στην Ευρώπη.

Οι εξελίξεις αυτές «πυροδότησαν», τα επί μακρόν υπαρκτά και υψηλά, «δίδυμα» ελλείμματα και χρέη της Ελληνικής οικονομίας.

Φυσικά, οι εξελίξεις θα ήταν διαφορετικές εάν η Ευρώπη είχε εγκαίρως μηχανισμούς αντίδρασης και αντιμετώπισης μιας τέτοιας κρίσης.

Όπως, όμως, γνωρίζουμε και βιώσαμε, δεν είχε.

Δυστυχώς, η κρίση βρήκε το εγχείρημα της οικονομικής και νομισματικής ενοποίησης ημιτελές και τις ηγεσίες της Ευρωζώνης αδυνατούσες να διαχειριστούν τα προβλήματα που προέκυπταν.

Είναι γεγονός ότι η Ευρώπη αντιμετώπισε την παγκόσμια οικονομική κρίση κοντόφθαλμα.

Κυριάρχησαν, στους κόλπους της, δογματισμοί, πρακτικές επιβολής, γεωγραφικοί διαχωρισμοί.

Άργησε να συνειδητοποιήσει πως η κρίση ήταν και είναι «συστημική» και απειλεί την ίδια τη βιωσιμότητα του κοινού νομίσματος.

Άργησε να καταλήξει σε μία συνολική και συνεκτική λύση.

Αναγκάστηκε, αν και καθυστερημένα, έστω και συμβιβαστικά, να οδηγηθεί σε επιμέρους θεσμικές αποφάσεις.

Ορισμένες από τις οποίες, όπως αυτή για την Κύπρο, δεν μπορούν να αποτελούν πρότυπο για το Ευρωπαϊκό οικοδόμημα.

Οικοδόμημα το οποίο θα πρέπει να εδράζεται στο στοιχείο της δημιουργικής αλληλεγγύης των εταίρων και να ενσωματώνει τις προσδοκίες των Ευρωπαίων πολιτών για την προώθηση της μεγάλης ιδέας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Κυρίες και Κύριοι,

Η εξέλιξη των γεγονότων για την Ελλάδα είναι γνωστή.

Η κρίση δανεισμού, η προσφυγή της χώρας στο Μηχανισμό Στήριξης και η εφαρμογή ενός «ασφυκτικού» Προγράμματος Οικονομικής Πολιτικής από το 2010.

Κατά την τριετία που ακολούθησε, η Ελληνική οικονομία έχει βρεθεί σε μία επώδυνη δοκιμασία βαθιάς και παρατεταμένης ύφεσης και πρωτοφανούς ανεργίας.

Πρόκειται για μία περίοδο όπου οι πολίτες κατέβαλαν τεράστιες θυσίες, τόσο σε όρους δημοσιονομικού εγχειρήματος όσο και σε όρους βιοτικού επιπέδου.

Ωστόσο, το εγχείρημα δημοσιονομικής προσαρμογής αυτής της τριετίας μπορεί να διαχωριστεί σε δύο φάσεις.

Σε δύο φάσεις προσαρμογής, όπου η κάθε μία ανταποκρίνεται και σε διαφορετική προσέγγιση.

Συγκεκριμένα, το πρώτο «Μνημόνιο» δομούσε τη δημοσιονομική προσαρμογή, κυρίως, στο σκέλος των φορολογικών εσόδων και όχι στο σκέλος των δαπανών, παραγκωνίζοντας τη σημασία των δομικών διαρθρωτικών αλλαγών στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, ενώ απουσίαζαν ή δεν εφαρμόζονταν πρωτοβουλίες για την τόνωση της αγοράς και της πραγματικής οικονομίας.

Τα αποτελέσματα αυτής της προσέγγισης προσαρμογής είναι γνωστά.

Αποκλίσεις από τους στόχους, πλήγμα στην αξιοπιστία του εγχειρήματος.

Αξίζει να συγκρίνουμε τις αρχικές μακροοικονομικές προβλέψεις του Προγράμματος Οικονομικής Πολιτικής, το Μάιο του 2010, με την πραγματικότητα.

Ενδεικτικά, ενώ η αρχική πρόβλεψη για την οικονομική δραστηριότητα εκτιμούσε ανάπτυξη 1,1% το 2012, το αποτέλεσμα τελικά ήταν ύφεση 6,4%.

Ενώ η αρχική πρόβλεψη για την ανεργία ήταν για 14,8% το 2012, το αποτέλεσμα ήταν αυτή να ξεπεράσει το 24%.

Αντίστοιχες είναι και οι αποκλίσεις από τους δημοσιονομικούς στόχους.

Αυτή, η πρώτη προσέγγιση, τροποποιήθηκε κατά το δεύτερο «Μνημόνιο», ο Νοέμβριο του 2012.

Το δημοσιονομικό εγχείρημα βασίστηκε κατά τα 2/3 στο σκέλος των δαπανών, συμβάλλοντας, όπως προκύπτει και από τη διεθνή βιβλιογραφία, στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και διατηρησιμότητάς του.

Παράλληλα, το Πρόγραμμα εμπλουτίζεται με τις διαρθρωτικές αλλαγές στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, με τις πρώτες αποκρατικοποιήσεις, με τις στοχευμένες κινήσεις για την τόνωση της δραστηριότητας της πραγματικής οικονομίας (όπως είναι, μεταξύ άλλων, η πληρωμή ληξιπρόθεσμων οφειλών, η επιτάχυνση της απορρόφησης κοινοτικών πόρων, κ.ά.).

Ενώ καταγράφονται και οι πρώτες κινήσεις αποκλιμάκωσης της φορολογικής επιβάρυνσης.

Είναι γεγονός ότι φέτος, για πρώτη φορά την τελευταία περίοδο, επήλθαν στοχευμένες ελαφρύνσεις σε φόρους.

Τέτοιες ελαφρύνσεις είναι η μείωση κατά 15% στο Έκτακτο Ειδικό Τέλος Ακινήτων και η μείωση κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες του συντελεστή ΦΠΑ στην εστίαση.

Είναι ξεκάθαρο, συνεπώς, ότι μεταξύ πρώτου και δεύτερου «Μνημονίου» η συνταγή διαφοροποιήθηκε, στο μέτρο πάντα του εφικτού και μέσα στο ασφυκτικό πλαίσιο.

Το αποτέλεσμα αυτής της διαφορετικής πολιτικής είναι οι στόχοι που έχουν τεθεί, να επιτυγχάνονται.

Και να υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι οι θυσίες αρχίζουν να πιάνουν τόπο.

Συγκεκριμένα, εφέτος:

• Η ύφεση επιβραδύνεται και αναθεωρούνται, επί τα βελτίω, οι αρχικές εκτιμήσεις.
• Η αυξητική δυναμική της ανεργίας ανακόπτεται.
• Ο πληθωρισμός συνεχίζει την καθοδική του πορεία.
• Το οικονομικό κλίμα βελτιώνεται.
• Το κόστος δανεισμού μειώνεται.
• Οι διαρθρωτικές αλλαγές υλοποιούνται.
• Αναπτυξιακά προγράμματα και εργαλεία ρευστότητας «ξεπαγώνουν».
• Η ανακεφαλαιοποίηση και αναδιάρθρωση των τραπεζών ολοκληρώνεται.
• Η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας ενισχύεται.
• Οι στόχοι της δημοσιονομικής πολιτικής επιτυγχάνονται.

Εκτιμάται ότι θα καταγραφεί πρωτογενές πλεόνασμα, σε όρους Προγράμματος, ύψους 812 εκατ. ευρώ το 2013, ενώ ο στόχος είναι για μηδενικό πρωτογενές πλεόνασμα.

Η συγκεκριμένη, μάλιστα, επίδοση σε κυκλικά διορθωμένους όρους είναι η υψηλότερη μεταξύ όλων των κρατών-μελών της Ευρωζώνης.

Η κατάσταση συνεπώς σταθεροποιείται.

Η χώρα βρίσκεται σε καλύτερο σημείο και μπορεί να ελπίζει για το μέλλον της.

Η Κυβέρνηση επέδειξε συνδυασμό λογικής, διορατικότητας, τόλμης και αποτελεσματικότητας.

Έδωσε δείγματα ότι η χώρα περνά, με αποφασιστικότητα, στο πεδίο των δύσκολων, αλλά αναγκαίων, αποφάσεων και πράξεων.

Αυτές οι θετικές ενδείξεις αποτελούν τη βάση επί της οποίας δομείται η συνέχιση της προσπάθειας κατά το 2014.

Οικονομικό έτος για το οποίο:

• Η Ελληνική οικονομία προβλέπεται, μετά από 6 χρόνια, να εξέλθει από την παρατεταμένη ύφεση.
• Το ποσοστό ανεργίας, αντιδρώντας με κάποιο βαθό υστέρησης στην πορεία της οικονομικής δραστηριότητας, θα αρχίσει, σταδιακά, να μειώνεται.
• Το πρωτογενές πλεόνασμα, σύμφωνα με τους όρους του Προγράμματος, εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 1,6% του ΑΕΠ, έναντι στόχου για 1,5% του ΑΕΠ.
• Το δημοσιονομικό έλλειμμα προβλέπεται ότι θα διαμορφωθεί κάτω από το ευρωπαϊκό όριο του 3% του ΑΕΠ.

Κυρίες και Κύριοι,

Σε καμία περίπτωση αυτές οι θετικές ενδείξεις και εκτιμήσεις δεν αποτελούν αφορμή για εφησυχασμό.

Συνιστούν εφαλτήριο για συνέχιση της προσπάθειας μέσω του εμπλουτισμού του δημοσιονομικού εγχειρήματος με αναπτυξιακές πολιτικές που θα συμβάλλουν καθοριστικά στην επαναφορά της πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας σε τροχιά διατηρήσιμης ανάπτυξης.

Που θα καταφέρουν να επιτύχουν την αντιμετώπιση, παράλληλα με την διαρθρωτική, και της κυκλικής διάστασης του δημοσιονομικού προβλήματος.

Και αυτό διότι η δημοσιονομική εξυγίανση, προσαρμογή και πειθαρχία, αν και αναγκαία, δεν αποτελεί από μόνη της ικανή συνθήκη για την έξοδο από την κρίση.

Προς αυτή την κατεύθυνση, απαιτείται η συνέχιση της υλοποίησης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, η περαιτέρω προώθηση του προγράμματος αποκρατικοποιήσεων και η επιτάχυνση των δομικών αλλαγών για τη βελτίωση του επιχειρηματικού και επενδυτικού περιβάλλοντος.

Σ’ αυτή τη λογική εδράζεται η ακολουθούμενη οικονομική πολιτική, η οποία διαρθρώνεται σε τέσσερις προτεραιότητες:

1^η. Η επίτευξη διατηρήσιμων πρωτογενών πλεονασμάτων.

Αυτό θα διασφαλιστεί μέσω της πιστής εφαρμογής των κανόνων και πρακτικών χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και πειθαρχίας.

2^η. Η ανάταξη της οικονομίας το 2014 και η επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια.

Η βιώσιμη ανάπτυξη θα εδράζεται αφενός στην αύξηση των επενδύσεων και στην ενίσχυση των εξαγωγών και αφετέρου στη διατήρηση της κατανάλωσης σε υψηλά επίπεδα, έχοντας, όμως, σημαντικά μικρότερο συντελεστή βαρύτητας στη διαμόρφωση του ΑΕΠ.

3^η. Η περαιτέρω ενίσχυση της μακροχρόνιας βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους.

Η χώρα οφείλει να «φρενάρει» ριζικά την αυξητική δυναμική του δημόσιου χρέους και να αντιστρέψει την τάση, τόσο σε απόλυτο μέγεθος όσο και ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Αυτό θα υλοποιηθεί αφενός με την επίτευξη διατηρήσιμων πρωτογενών πλεονασμάτων και με την ισχυροποίηση των αναπτυξιακών εργαλείων, και αφετέρου με την αρωγή των εταίρων για την ελάφρυνση του δημόσιου χρέους.

Το ζήτημα παραμένει ανοικτό.

4^η. Η διαμόρφωση των συνθηκών για την έξοδο της χώρας στις αγορές.

Αυτή φυσικά η προτεραιότητα σχετίζεται και προϋποθέτει σε μεγάλο βαθμό και την επιτυχή εξέλιξη στα προαναφερθέντα πεδία, καθώς αυτά θα συμβάλλουν στη δημιουργία του κατάλληλου κλίματος.

Σε συνδυασμό, λοιπόν, με τις ήδη σημαντικές δημοσιονομικές επιδόσεις και τις αισιόδοξες μακροοικονομικές ενδείξεις, προωθείται ο σχεδιασμός χρηματοοικονομικών τεχνικών που θα καταστήσουν εφικτή την επιστροφή της Ελλάδας στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου μέσα στο 2014.

Κυρίες και Κύριοι,

Οι προτεραιότητες αυτές είναι συστατικά μιας στρατηγικής οικονομικής πολιτικής μέσω της οποίας επιτυγχάνεται τόσο η βιώσιμη αποκατάσταση των δημόσιων οικονομικών όσο και το οριστικό τέλος του καθοδικού κύκλου της οικονομίας.

Μιας φιλοσοφίας οικονομικής πολιτικής που επιτυγχάνει το συγκερασμό δημοσιονομικής προσαρμογής και ανάπτυξης, οδηγώντας στην επιστροφή της οικονομίας και της κοινωνίας στον ενάρετο κύκλο της ευημερίας για όλους τους πολίτες, εντός της Ευρωζώνης.