Η πρόσφατη αποδέσμευση (waiver) εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) της νέας πρόωρης αποπληρωμής διμερών δανείων ύψους 6,94 δισ. ευρώ του Greek Loan Facility (GLF), συνιστά μία ακόμη σημαντική εξέλιξη στην πορεία εξυγίανσης των δημόσιων οικονομικών της χώρας.
Πρόκειται για τη συνέχεια μιας στρατηγικής που εφαρμόζεται με συνέπεια τα τελευταία χρόνια και η οποία έχει συμβάλει καθοριστικά στη βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών, στην ενίσχυση της αξιοπιστίας της ελληνικής οικονομίας και στη θωράκισή της απέναντι σε μελλοντικές προκλήσεις.
Η διαχείριση του δημόσιου χρέους αποτελεί έναν από τους πλέον κρίσιμους πυλώνες της οικονομικής πολιτικής κάθε χώρας.
Για την Ελλάδα, η οποία βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους την προηγούμενη δεκαετία, η σταδιακή αποκλιμάκωση του χρέους δεν αποτελεί μόνο οικονομική αναγκαιότητα, αλλά και εθνική προτεραιότητα.
Τα τελευταία χρόνια, η χώρα έχει επιτύχει να συνδυάσει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης, δημοσιονομική σταθερότητα και αποτελεσματική διαχείριση του χρέους, δημιουργώντας συνθήκες μεγαλύτερης ασφάλειας για την οικονομία.
Κομβικό σημείο αυτής της προσπάθειας αποτέλεσε η πλήρης αποπληρωμή των δανείων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου τον Απρίλιο του 2022, δύο χρόνια νωρίτερα από τον αρχικό σχεδιασμό. Σωρευτικά εξοφλήθηκαν δάνεια ύψους 8,17 δισ. ευρώ, σε 3 χρονικές φάσεις, κλείνοντας έναν κύκλο που συνδέθηκε με τις δυσκολότερες στιγμές της οικονομικής κρίσης. Παράλληλα, η πρόωρη εξόφληση αυτών των υποχρεώσεων μείωσε το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και περιόρισε κινδύνους που συνδέονταν με τη συναλλαγματική έκθεση των συγκεκριμένων δανείων.
Από το τέλος του 2022, ξεκίνησε και η σταδιακή απομείωση των διμερών δανείων του πρώτου προγράμματος στήριξης της χώρας (GLF). Μέσα σε τέσσερα χρόνια πραγματοποιήθηκαν διαδοχικές πρόωρες αποπληρωμές, οι οποίες πλέον ξεπερνούν τα 28 δισ. ευρώ, μαζί με την επικείμενη νέα συναλλαγή τον Ιούνιο 2026, που ενισχύει ακόμη περισσότερο αυτή την πορεία. Η επιλογή αυτή δεν υπαγορεύεται μόνο από τη δυνατότητα της χώρας να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της, αλλά και από την επιδίωξη να βελτιώσει εγκαίρως τη διάρθρωση του χρέους της για τις επόμενες δεκαετίες.
Τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΔΔΗΧ, οι πρόωρες αποπληρωμές έχουν αποφέρει άμεσο δημοσιονομικό όφελος και, ταυτόχρονα, η χώρα περιορίζει την έκθεσή της σε κινδύνους που συνδέονται με τα κυμαινόμενα επιτόκια, μειώνει τις μελλοντικές χρηματοδοτικές ανάγκες και αξιοποιεί αποτελεσματικότερα τα διαθέσιμα κεφάλαιά της.
Η σημασία αυτών των παρεμβάσεων υπερβαίνει τη στενή λογιστική τους διάσταση. Η βελτίωση των δεικτών βιωσιμότητας του χρέους αποτέλεσε βασικό παράγοντα για τις συνεχείς αναβαθμίσεις της ελληνικής οικονομίας από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης από το 2019 έως το 2023. Η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας το 2023 και η μετέπειτα περαιτέρω αναβάθμιση της χώρας αντικατοπτρίζουν ακριβώς αυτή τη μεταβολή: μια οικονομία που εμφανίζει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, χαμηλότερο κίνδυνο και πιο αξιόπιστες προοπτικές.
Οι θετικές συνέπειες δεν περιορίζονται στο Δημόσιο. Η βελτίωση της πιστοληπτικής εικόνας της χώρας επηρεάζει το σύνολο της οικονομίας, διευκολύνοντας την πρόσβαση επιχειρήσεων και τραπεζών σε χρηματοδότηση, ενισχύοντας το επενδυτικό ενδιαφέρον και δημιουργώντας καλύτερες προϋποθέσεις για νέες παραγωγικές επενδύσεις και θέσεις εργασίας.
Η πορεία αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε ένα διεθνές περιβάλλον γεμάτο αβεβαιότητες, γεωπολιτικές εντάσεις και δημοσιονομικές πιέσεις. Η έγκαιρη μείωση του χρέους λειτουργεί ως δίχτυ ασφαλείας για το μέλλον και ταυτόχρονα ως μήνυμα αξιοπιστίας προς τις αγορές και τους επενδυτές. Πάνω απ’ όλα, όμως, αποτελεί μια επιλογή ευθύνης και διαγενεακής αλληλεγγύης, καθώς περιορίζει βάρη που διαφορετικά θα μεταφέρονταν στις επόμενες γενιές και δημιουργεί ισχυρότερες βάσεις για διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη.
*Βουλευτής Ν.Δ., Καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην Υπουργός Οικονομικών (2019-2023) και Υποδομών & Μεταφορών (2023-2025)
